«Бес саусақ» десе, бес саусақ!

Қалихан Ысқақ, Орал­хан Бөкей, Бошай Кітапбаев, Дидахмет Әшімхан сынды тау тұлғаларды тудырған төр Алтайда жұмбағы шешілмеген, құпиясы ашылмаған тылсым мекендер аз емес. Соның бірі де бірегейі – жергілікті жұрт Бес саусақ атап кеткен катонқарағай мем­лекеттік ұлттық табиғи пар­кінің Чер­новинск орман шаруашылығы аума­ғындағы Жамбыл ауылдық округіне қарасты Маралды ауы­лының шығысына қа­рай 3 шақырым жерде ор­наласқан гранитті жартас.

Егемен Қазақстан
05.02.2018 10038

Жергілікті журналист Шамиль Багаутдинов Ұлттық парк мамандары оң жақ қолдың бес саусағына ұқсас алып саусақтардың көлемін өлшеп шыққанын жазады. «Бас бармақтың» ені – 60 см, ұзындығы – 160 см, «балаң үйректің» ені – 80 см, ұзындығы – 309 см, «ортан теректің» ені – 70 см, ұзындығы – 330 см, «шылдыр шүмектің» ені – 80 см, ұзындығы – 260 см, «кішкене бөбектің» ені – 75, ұзындығы 250 см.

Бес саусақтың нақты қашан салынғанын, қай уақыттан бері тұрғанын нақты ешкім білмейді. Бірақ болжам, долбар көп. Облыстық тарихи өлкетану музейі Катонқарағай аудандық филиалының директоры Оралғазы Қажаев тасқа қашалған ескерткіш неолит дәуіріндегі ежел­гі мүсіншілердің, сәу­летшілердің қолынан шыққан туынды болуы мүмкін деп есептейді. «Бұл жерді бала кезімнен білемін. Бұрын аса мән бермейтін едік. Енді-енді көңіл бөліп, зерттей бастадық. Адам саусағына ұқсас бұл көріністі табиғат құбылыстарынан болған бейне дегенге сену қиын. Яғни бізге петроглифтерді қалай қалдырса, бұл бейне де солай жеткен. Менің ойымша, саусақ іздері әлдебір құралмен тасты ұңғылап жасалмаған, ол тасты жібітетін қандай да бір қышқылмен салын­ған секілді. Әрине, ол қышқылды жасау әдісі біз­дің ғасырға жетпей қалған. Бұл ежелгі дәуір­дегі технологияның қан­шалықты жетік болған­дығын білдіреді», дейді ол.

Оралғазы Қажаев бұл жерді өңірдің киелі орындар картасына енгізу жө­нінде облыстық тарихи өлкетану музейіне ұсы­ныс жіберілгенін, олар бұл ұсынысты облыстық комиссияға жолдағанын, алайда тізімге енбей қал­ғанын айтты. Аудан­дық мәслихат хатшысы Дүйсен Бралинов бұл жер киелі орындар тізіміне енбесе де, жан-жақты зерттеліп, ғылыми тұрғыдан зерделеніп, ға­лым­дар, археологтар мен та­рихшылар назарына алынса дейді.

«Бұрынғы замандарда тастар жұмсақ болған, сол кезде таңбалануы мүмкін» деген пікірлерді де естіп жүрміз. Осыған ұқсас жартастар дүние жүзінің өзге де елдерінде жоқ емес. Алайда біздегі тастың өзіндік өзгешеліктері бар. Сондықтан бұл мекенге туристерді көптеп тартып, туристік нысанға айнал­дыру мәселесін ойлас­тырған жөн», дейді мәслихат хатшысы.

Ұлттық парктің эко­логиялық ағарту және туризм бөлімінің бастығы Александр Кобзевтің ай­туынша, кейбір жер­дегі саусақ іздерінің те­рең­дігі 10 сантиметрден асып кететін көрінеді. «Жер­гілікті тұрғындардың кейбірі бұл саусақ іздерін «Пайғамбардың қолы» деп те атап жүр. Осыдан бір­неше жыл бұрын осында келген канадалық саяхатшы бұл ізді көріп, өз елінде де осындай саусақ іздері бар екендігін, бірақ оның сол жақ қолдікі, бірақ көлемі бұдан үлкенірек екенін айтып кетіпті. Музей мамандарының айтуына қарағанда, ке­зінде әлдекімдер бұл ала­қанның төменгі жағын қазып көрмекші болған екен. Алайда жергілікті халық қарсылық танытып, қаздырмапты», дейді Шамиль Багаутдинов.

Азамат ҚАСЫМ,

«Егемен Қазақстан»

Шығыс Қазақстан облысы,

Катонқарағай ауданы

Сурет Катонқарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің жеке мұрағатынан алынды

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.05.2018

Қ.Тоқаев: Атырау облысы – ел экономикасының флагманы

23.05.2018

Жаңаөзенде судағы қауіпсіздік ережелері түсіндірілді

23.05.2018

Маңғыстауда өрт қауіпсіздігі бойынша 77 бекет орнатылды

23.05.2018

Маңғыстаулық полицейлер мұқтаж отбасыларға көмек берді

23.05.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ресей Федерациясының Қорғаныс министрі С.Шойгумен кездесті

23.05.2018

Менингиттен қалай қорғану керек?

23.05.2018

«Баян сұлу» жобасының жеңімпазы анықталды

23.05.2018

Қазақ әдебиеті әлем тілдерінде сөйлейді

23.05.2018

Л.Гирш көпшілікке «Стихи о войне и мире» өлеңдер жинағын таныстырды

23.05.2018

Қазақстан Президенті қорғаныс ведомстволарының министрлерімен кездесті

23.05.2018

Қызылордада жасырын казино ашқан азамат ұсталды

23.05.2018

Сотқа жүгінбей татуласуға болады

23.05.2018

«Петропавл–Қорған» бағытындағы тас жолға 27 миллиард теңге бөлінбек

23.05.2018

Маңғыстауда сот жүйесін жетілдірудің 7 бағыты талқыланды

23.05.2018

Петропавлда омарташы мамандар оқытыла бастады

23.05.2018

Қазақстандықтар жеке мәліметтеріне қолжетімділікке тыйым сала алады

23.05.2018

«Азаматтарға арналған үкімет» 8 млн адамның цифрлық сауаттылығын арттырмақ

23.05.2018

«Арсеналға» жаңа бапкер келді

23.05.2018

Елбасы V халықаралық «KADEX-2018» көрмесінің ашылу рәсіміне қатысты

23.05.2018

Алматыда «Жас өркен» жастар орталығы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қызғаныш деген қызыл ит

Заты адам баласымен бірге жасасып келе жатқан, көнермес те көгер­мес сезімдердің бірі – қызғаныш. Адам­ның көзіне шел қапта­та­тын қара қыз­ға­ныштардан кекшілдік пен күн­шілдік, бақас­тық пен бақталастық қоз­дап, неше түрлі қылмыстар жасалып жата­ты­ны да ешкімге құпия емес. 

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Алматының алмасы. Шырын қайда?..

Алматы жұрты күнде жауған жауын­мен, түнде ұрған суықпен жағаласып жүріп Алатаудың бөктеріндегі биылғы алма бақ гүл шашқан көркем шақтан көз жазып қалған сыңайлы. Содан ба екен, біреу «Биыл алма гүлдеді ме?» десе, біреу «Биыл өзі алма бола ма?» дейді қамығып. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Рух көтерудің жолы

Кейінгі өскелең жас ұрпақты патриот­тық рухта қалай тәрбиелейміз, ертеңгі ел қорғар өрендеріміздің бойына отаншылдық пен патриотизмді, елге, жерге деген сүйіс­пен­шілік сезімін  қалыптастырып, келешекте ержүрек, батыл болып өсулері үшін не істеуіміз керек деп,  жастардың ертеңгі тағдыры мен таңдауына жиі бас ауыртып, жанымыздың жабырқап жататыны рас.

Қамбар Ахмет,

Каспий мен Қара теңіздерді жалғау кімге тиімді?

Мамырдың екінші онкүндігінде ақпарат һәм саясат алаңында қызу тал­қыланған тақырыптың бірі – Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Каспий мен Қара теңіздің арасын жал­ғайтын «Еуразия» каналын салу жөніндегі пікірі болды. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу