Сот жүйесін цифрландыру – маңызды қадам

Жылдың басы Елбасының «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдауымен басталды. 

Егемен Қазақстан
06.02.2018 743

Болашаққа батыл қадам басу, жаңа жаһандық заманға сай жаңғыру мәселелері жаңа Жолдауда нақтылана түскен. Аумалы-төкпелі дүрбелең дүниенің қауіп пен қа­теріне, әлемдік құрылымның әп-сәтте көз алдымыз­да өзгеруіне сақадай сай болуға шақырған Прези­дент Жолдауда он міндетті ел назарына ұсынды.

Әрине, дүниежүзілік алпауыт әрі айбатты елдердің қатарына қосылу үшін елімізде қажетті нәрсенің бәрі бар. Алайда шикізатпен шектеліп, оны өңдемесек, білім алып қана қойып, рухани дүниемізді жаңғыртпасақ, дамудың даңғыл жолына оңайлықпен түспесіміз анық. Сондықтан Жолдаудағы он міндет елімізді шыңға шығарар нақты бағыт, айқын бағдаршам болмақ.

Елбасы алғашқы міндетте индустрияландыру, яғни өнімнің экспортқа шығуын көздейтін жаңа құралдарды әзірлеу, сандық экономикаға көшу арқылы босайтын жұмыс күшін еңбекпен қамту үшін келісілген саясатты алдын ала тиянақтау керек екенін нақтылады. Сондай-ақ ресурстық әлеуетті одан әрі дамыту, «ақылды технологиялар», отандық өнімді халықаралық нарыққа шығарудың стратегиялық көзін табу, көлік-логистика инфрақұрылымының тиімділігін арттыру, транзиттен түсетін жыл сайынғы табысты 2020 жылы 5 миллиард долларға жеткізу басты бағыттар ретінде айқындалады.

Аталған Жолдауда Елбасы құрылысқа, коммуналдық секторға заманауи технологияларды енгізу, табиғи монополиялар саласын реттейтін заңдарға тиісті өзгерістер енгізу, қаржы секторын «қайта жаңғырту», банктік портфельдерді «нашар» несиеден арылту, жеке тұлғалардың банкрот­тығы туралы заң қабылдау қажеттігін назарға алды. Тиімді мемлекеттік басқару, бизнесті реттеуге қатысуды әрі қарай азайтуға бағытталған заң қабылдау, «ақылды қалалар», білім, денсаулық саласын цифрландырудың маңыздылығы да қам­тылды. Бизнес субъектілерін қолдау Мемлекет бас­шы­сының басты назарында тұр. Осы орайда Маңғыстау облы­сында 2017 жылдың 12 айында 1757 шағын және орта кәсіпкерлер субъектілеріне қатысты істер қаралғанын айта кеткен жөн.

«100 нақты қадам» Ұлт жоспарынан серпін алған заң­ның үстемдігі, құқық саласы «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдаудың қақ ортасынан көрініс тапты. Яғни дүние жүзінің дамуын аяқтан шалып, тұралатқан жемқорлықпен күресуге, заңның үстемдігіне арналған тоғызыншы міндетте сот-құқық жүйесінің алдына ауқымды міндеттер жүктелді. Сыбайлас жемқорлықты анықтау, себептері мен алғышарттарын түбірінен жою жөніндегі жұмыстарды күшейтуге әрбіріміз міндеттіміз. Еліміздегі аранын ашқан жемқорлармен қарқынды күрестің нәтижесінде 17 миллиард теңге көлемінде келтірілген залал өндіріліп, соңғы 3 жылда жемқорлық үшін 2,5 мыңнан астам адам сотталғаны айтыл­ды. Осы орайда облыс көлеміндегі сандарды сөйлетсек, Маңғыстау облыстық соттарында 2016 жылдың 12 айында сыбайлас жемқорлықпен байланысты құқық бұзушылықтар бойынша 41 тұлғаға қатысты 24 қылмыстық іс қаралып, кінәлі деп танылған 21 тұлғаға қатысты сот үкімімен 127 308 000 теңге айыппұл салынған. Салынған айыппұл жазасы 100% орындалған. Ал 2017 жылдың 14 желтоқсанына дейін сыбайлас жемқорлықпен байланыс­ты құқық бұзушылықтар бойынша 26 тұлғаға қатысты 26 қылмыстық іс қаралған. 6 тұлғаға қатысты 12 549 500 теңге айыппұл салынып, қазіргі таңда орындалу үстінде.

Бүгінде пара алғандар қылмыстық заңға сәйкес, айыппұл төлеу арқылы жеңіл жазамен қылмыстық жауапкершіліктен құтыла алады. Жемқорларды соттап, түрмеге тоғытудан гөрі олардың қаржыны қазынаға қайтарғаны дұрыс та шығар, бірақ оларды тегістей басынан сипай беру сыбайлас жемқорлықпен күрестің пәрменіне кері әсер етпей ме?! Бұл да ойландыратын мәселе!

Тағы бір айта кететін жайт, мемлекеттік қызметтің беделін көтеру үшін бұрын сотталғандар мемлекеттік қызметке орналаса алмайды. Бұл да, әрине дұрыс шешім. Көршілес Қытайда жемқорлық үшін ұзақ мерзімге түрмеге қамау, өлім жазасы мен қол шабу сияқты жазалар көзделіп, 2000 жылдан бері 10 мыңнан астам шенеунік жемқорлық фактілері үшін өлім жазасына кесілген екен. Кезінде Сингапур де сыбайлас жемқорлықпен әбден былғанған мемлекеттердің қатарында еді. Ли Куан Ю бастаған мемлекеттік реформа елді тығырықтан түбегейлі алып шығып, соттардың тәуелсіздігін қамтамасыз ету, жалақылары мен мәртебесін көтеру арқылы жемқорлықтың жолы кесілді.

Сондықтан біздің елде жазалауды ізгілендіргенімізбен, мемлекет пен халықтың алдында адал қызметін атқару үшін ант бере отырып, лауазымды адам бола тұра, өзінің қызметтік өкілеттіктерін теріс пайдаланып, пара алғандар міндетті түрде қатаң жазалануы тиіс деп ойлаймын. Қара халықтың емес, өз құлқынының қамын күйттейтіндерді айыппұл жазасымен шектемей, абақтыға тоғыту арқылы қайта тәрбиелеген дұрыс деп санаймын. Себебі кез келген жемқор қолымен жасағанды мойнымен көтеруі тиіс. Сондай-ақ «Ауруға ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде» дегендей, басты назар сыбайлас жемқорлықтың салдарымен күреске емес, оның алғышарттарын жоюға аударылуы тиістігін де айтқым келеді.

Бұл бағытта Елбасының еліміздің жарқын болашағы үшін әр саланы цифрландыру туралы бастамасын қос қолдап қолдай отырып, ол сот саласында да жемқорлық­ты ауыздықтауға бірден бір септігін тигізеді деп сенім білдіремін. Жоғарғы соттың сайтында 2014 жылы «Сот кабинеті» сервисі іске қосылып, электронды цифрлы қолтаңбаға ие азаматтар сотқа талап арыз-шағым, өтініш, пікір немесе қарсы талап арызды электронды түрде беріп, мемлекеттік баж салығын онлайн режімде төлеу мүм­кіндігін пайдаланса, 2017 жылдан бастап сот процестерін бақылайтын ахуалдық орталық іске қосылды. Сондай-ақ «100 нақты қадам» ұлт Жоспарының 20-қадамын орындау мақсатында Маңғыстау облысы бойынша барлық сот зал­дары аудио-бейнетіркеу жүйесімен, соның ішінде, бейнебайланыс құрылғыларымен 100 пайызға жабдық­талған. Азаматтардың еркін түрде кез келген қызметке қолже­тім­ділігін қалыптастыру, үйден шықпай сотқа арыз-шағым беру немесе қаладан қалаға сапарлатпай, сот отырысына қатыса алуы, тіпті кейбір қылмыстық істердің қозғалысын ғаламтор арқылы бақылау мүмкіндігі мемлекеттік қызметке деген мөлдірлікті көрсетсе, соның ішінде сот билігіне деген сенімді қалыптастырары сөзсіз.

Қорыта айтқанда, бүкіл саланы цифрландыру – жаңғыру мен жаңаруға ұмтылған келешек ұрпақтың бақытты өмір сүруінің нақты   кепілі болмақ.

Жақсылық АЛАНОВ,
Маңғыстау облыстық сотының төрағасы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.08.2018

«Ғарыш-Экология» ғылыми-зерттеу орталығы» РМК нысандарында баспасөз турын өткізді

20.08.2018

Б. Сағынтаев Шымкентті республикалық маңыздағы қала ретінде дамыту жөнінде кездесу өткізді

20.08.2018

Ригада «Шахмат патшалығы» атты анимациялық фильмі таныстырылды

20.08.2018

Ақмола облысының әкімі Дмитрий Алексанинге құттықтау жеделхатын жолдады

20.08.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Алик Шпекбаевты қабылдады

20.08.2018

«Жас Отан» мен «Қазақстанның Киберспорт Федерациясы» өзара меморандумға қол қойды

20.08.2018

Жұлдыз Ешімова еркін күрестен әйелдер арасында 53 келіде күміс медаль иеленді

20.08.2018

Маңғыстауда биыл 16 600 бала бірінші сыныпқа барады

20.08.2018

Мемлекет басшысы Астана қаласын дамыту мәселелері жөнінде кеңес өткізді

20.08.2018

Бақытжан Сағынтаев меморгандарды қайта орналастыру жөнінде кеңес өткізді

20.08.2018

Черногорияда суға батқан әйелдерді құтқаруға ұмтылған қазақстандық мерт болды

20.08.2018

«7-20-25» бағдарламасы бойынша несиеге мыңнан аса өтініш мақұлданды

20.08.2018

Фариза Алдоңғарова Азия ойындарының қола жүлдегері атанды

20.08.2018

Франциядағы әйгілі кинофестивальде қазақстандық режиссердің туындысы көрсетіледі

20.08.2018

26 тамыздан бастап Ресейден бензин әкелуге тыйым салынады

20.08.2018

Мәжіліс депутаттары «iKomek» орталығының жұмысымен танысты

20.08.2018

Бақытжан Сағынтаев мемлекеттік органдарды Шымкенттен Түркістанға көшіру барысымен танысты

20.08.2018

Шахматтан Еуропа чемпионатында «balapan» арнасының анимациялық мультхикаясы таныстырылды

20.08.2018

Азиада-2018: Академиялық есуден қазақстандық спортшылар келесі кезеңге өтті

20.08.2018

Спортшы Сергей Левадний қайырымдылық шарасын бастады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Уикипедияның үйретері не?

Бүгінде адамдар қолдарына кітапты жиі ала бермейді. Оған себеп – интернет. Халық қажет деген мәліметтерді компью­терді ақтарып, уикипедиядан іздейді. Мұның өзі өскелең уақыттың талабы. Бі­­рақ сол ақпараттық технологияңыз уақыт­­тың талабымен үндескенімен, нақты ақпарат алып, тарихи шындыққа көз жет­кізгісі келген талғампаз адамдардың талабына сай келе бере ме? Міне, мәселенің осы жағына келгенде үлкен күмән туындай­тын тәрізді.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу