Сот жүйесін цифрландыру – маңызды қадам

Жылдың басы Елбасының «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдауымен басталды. 

Егемен Қазақстан
06.02.2018 876
2

Болашаққа батыл қадам басу, жаңа жаһандық заманға сай жаңғыру мәселелері жаңа Жолдауда нақтылана түскен. Аумалы-төкпелі дүрбелең дүниенің қауіп пен қа­теріне, әлемдік құрылымның әп-сәтте көз алдымыз­да өзгеруіне сақадай сай болуға шақырған Прези­дент Жолдауда он міндетті ел назарына ұсынды.

Әрине, дүниежүзілік алпауыт әрі айбатты елдердің қатарына қосылу үшін елімізде қажетті нәрсенің бәрі бар. Алайда шикізатпен шектеліп, оны өңдемесек, білім алып қана қойып, рухани дүниемізді жаңғыртпасақ, дамудың даңғыл жолына оңайлықпен түспесіміз анық. Сондықтан Жолдаудағы он міндет елімізді шыңға шығарар нақты бағыт, айқын бағдаршам болмақ.

Елбасы алғашқы міндетте индустрияландыру, яғни өнімнің экспортқа шығуын көздейтін жаңа құралдарды әзірлеу, сандық экономикаға көшу арқылы босайтын жұмыс күшін еңбекпен қамту үшін келісілген саясатты алдын ала тиянақтау керек екенін нақтылады. Сондай-ақ ресурстық әлеуетті одан әрі дамыту, «ақылды технологиялар», отандық өнімді халықаралық нарыққа шығарудың стратегиялық көзін табу, көлік-логистика инфрақұрылымының тиімділігін арттыру, транзиттен түсетін жыл сайынғы табысты 2020 жылы 5 миллиард долларға жеткізу басты бағыттар ретінде айқындалады.

Аталған Жолдауда Елбасы құрылысқа, коммуналдық секторға заманауи технологияларды енгізу, табиғи монополиялар саласын реттейтін заңдарға тиісті өзгерістер енгізу, қаржы секторын «қайта жаңғырту», банктік портфельдерді «нашар» несиеден арылту, жеке тұлғалардың банкрот­тығы туралы заң қабылдау қажеттігін назарға алды. Тиімді мемлекеттік басқару, бизнесті реттеуге қатысуды әрі қарай азайтуға бағытталған заң қабылдау, «ақылды қалалар», білім, денсаулық саласын цифрландырудың маңыздылығы да қам­тылды. Бизнес субъектілерін қолдау Мемлекет бас­шы­сының басты назарында тұр. Осы орайда Маңғыстау облы­сында 2017 жылдың 12 айында 1757 шағын және орта кәсіпкерлер субъектілеріне қатысты істер қаралғанын айта кеткен жөн.

«100 нақты қадам» Ұлт жоспарынан серпін алған заң­ның үстемдігі, құқық саласы «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдаудың қақ ортасынан көрініс тапты. Яғни дүние жүзінің дамуын аяқтан шалып, тұралатқан жемқорлықпен күресуге, заңның үстемдігіне арналған тоғызыншы міндетте сот-құқық жүйесінің алдына ауқымды міндеттер жүктелді. Сыбайлас жемқорлықты анықтау, себептері мен алғышарттарын түбірінен жою жөніндегі жұмыстарды күшейтуге әрбіріміз міндеттіміз. Еліміздегі аранын ашқан жемқорлармен қарқынды күрестің нәтижесінде 17 миллиард теңге көлемінде келтірілген залал өндіріліп, соңғы 3 жылда жемқорлық үшін 2,5 мыңнан астам адам сотталғаны айтыл­ды. Осы орайда облыс көлеміндегі сандарды сөйлетсек, Маңғыстау облыстық соттарында 2016 жылдың 12 айында сыбайлас жемқорлықпен байланысты құқық бұзушылықтар бойынша 41 тұлғаға қатысты 24 қылмыстық іс қаралып, кінәлі деп танылған 21 тұлғаға қатысты сот үкімімен 127 308 000 теңге айыппұл салынған. Салынған айыппұл жазасы 100% орындалған. Ал 2017 жылдың 14 желтоқсанына дейін сыбайлас жемқорлықпен байланыс­ты құқық бұзушылықтар бойынша 26 тұлғаға қатысты 26 қылмыстық іс қаралған. 6 тұлғаға қатысты 12 549 500 теңге айыппұл салынып, қазіргі таңда орындалу үстінде.

Бүгінде пара алғандар қылмыстық заңға сәйкес, айыппұл төлеу арқылы жеңіл жазамен қылмыстық жауапкершіліктен құтыла алады. Жемқорларды соттап, түрмеге тоғытудан гөрі олардың қаржыны қазынаға қайтарғаны дұрыс та шығар, бірақ оларды тегістей басынан сипай беру сыбайлас жемқорлықпен күрестің пәрменіне кері әсер етпей ме?! Бұл да ойландыратын мәселе!

Тағы бір айта кететін жайт, мемлекеттік қызметтің беделін көтеру үшін бұрын сотталғандар мемлекеттік қызметке орналаса алмайды. Бұл да, әрине дұрыс шешім. Көршілес Қытайда жемқорлық үшін ұзақ мерзімге түрмеге қамау, өлім жазасы мен қол шабу сияқты жазалар көзделіп, 2000 жылдан бері 10 мыңнан астам шенеунік жемқорлық фактілері үшін өлім жазасына кесілген екен. Кезінде Сингапур де сыбайлас жемқорлықпен әбден былғанған мемлекеттердің қатарында еді. Ли Куан Ю бастаған мемлекеттік реформа елді тығырықтан түбегейлі алып шығып, соттардың тәуелсіздігін қамтамасыз ету, жалақылары мен мәртебесін көтеру арқылы жемқорлықтың жолы кесілді.

Сондықтан біздің елде жазалауды ізгілендіргенімізбен, мемлекет пен халықтың алдында адал қызметін атқару үшін ант бере отырып, лауазымды адам бола тұра, өзінің қызметтік өкілеттіктерін теріс пайдаланып, пара алғандар міндетті түрде қатаң жазалануы тиіс деп ойлаймын. Қара халықтың емес, өз құлқынының қамын күйттейтіндерді айыппұл жазасымен шектемей, абақтыға тоғыту арқылы қайта тәрбиелеген дұрыс деп санаймын. Себебі кез келген жемқор қолымен жасағанды мойнымен көтеруі тиіс. Сондай-ақ «Ауруға ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде» дегендей, басты назар сыбайлас жемқорлықтың салдарымен күреске емес, оның алғышарттарын жоюға аударылуы тиістігін де айтқым келеді.

Бұл бағытта Елбасының еліміздің жарқын болашағы үшін әр саланы цифрландыру туралы бастамасын қос қолдап қолдай отырып, ол сот саласында да жемқорлық­ты ауыздықтауға бірден бір септігін тигізеді деп сенім білдіремін. Жоғарғы соттың сайтында 2014 жылы «Сот кабинеті» сервисі іске қосылып, электронды цифрлы қолтаңбаға ие азаматтар сотқа талап арыз-шағым, өтініш, пікір немесе қарсы талап арызды электронды түрде беріп, мемлекеттік баж салығын онлайн режімде төлеу мүм­кіндігін пайдаланса, 2017 жылдан бастап сот процестерін бақылайтын ахуалдық орталық іске қосылды. Сондай-ақ «100 нақты қадам» ұлт Жоспарының 20-қадамын орындау мақсатында Маңғыстау облысы бойынша барлық сот зал­дары аудио-бейнетіркеу жүйесімен, соның ішінде, бейнебайланыс құрылғыларымен 100 пайызға жабдық­талған. Азаматтардың еркін түрде кез келген қызметке қолже­тім­ділігін қалыптастыру, үйден шықпай сотқа арыз-шағым беру немесе қаладан қалаға сапарлатпай, сот отырысына қатыса алуы, тіпті кейбір қылмыстық істердің қозғалысын ғаламтор арқылы бақылау мүмкіндігі мемлекеттік қызметке деген мөлдірлікті көрсетсе, соның ішінде сот билігіне деген сенімді қалыптастырары сөзсіз.

Қорыта айтқанда, бүкіл саланы цифрландыру – жаңғыру мен жаңаруға ұмтылған келешек ұрпақтың бақытты өмір сүруінің нақты   кепілі болмақ.

Жақсылық АЛАНОВ,
Маңғыстау облыстық сотының төрағасы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу