Құқық қорғау саласын гуманизациялау бағытындағы жұмыстар

Біз қазір баса маңыз беріп отырған цифрландыру шараларын жүзеге асыру барысында  еліміздің құқық қорғау саласын гуманизациялау бағытындағы жұмыстарға да серпін беруіміз керек. Дәл осы мақсаттың түпкілікті міндетке айналу жолдары Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдауында да нақты айтылған. 

Егемен Қазақстан
07.02.2018 1715
2

Елбасы отандық заң жүйе­сіне аза­­­мат­тардың консти­ту­ция­лық құ­қық­­­тарын сақтау, оның үстем­ді­гін қам­тамасыз ету, құқық қор­ғау қыз­­метін гум­манизациялау мақ­са­тын­­да бір­қатар жауапкершілік жү­к­­теді. Соның бір парасы­ адам­дардың қауіп­сіздігін қам­­­тамасыз ету үшін жаңа за­­ман­ғы технологиялық керек-жа­рақтарды қолданысқа кеңінен ен­гізуге қатысты.  

Қоғам ізгілікке қарай іл­гері­­­леген сайын азаматтық ар-­ож­даннан, кісілік ұяттан жұр­дай әрекет-қылықтар аза­йып, өмір сүріп отырған  ортамыз тір­­шілік үшін  қауіпсіз мекенге ай­на­лат­ыны анық. Нақтысы, жақсы­лық­қа қарай басқан кез келген қадам қо­ғам­ды ізгілікке бастайды. Осы орай­­да  құқық қорғау саласының жұ­­мы­­­сын­дағы ашықтық пен әділет ұс­­та­нымына қоса, азаматтар та­рапы­нан көрсетілетін құрмет пен сенім, тәр­тіп­сүйгіштік пен бар­лық заң бұзу­дың жолын кесуге ынта білдіруі сияқты па­рызға да адалдық қажет-ақ. Қо­ғамның ізгіленуі деген осы болса керек-ті.

Бейнекамералар қаланы қауіпсіз ете ме?

Мәселен, қалалар мен елді мекен­дерді смарт техноло­гия­лар арқылы бейнеба­қы­лауға алу қарулы күзет пен­ сым­те­мірлі қоршауларға қа­ра­ған­да, анағұрлым тиімді әрі өрелі еке­ні аян. Бұл бір жағынан қа­уіпсіздікті қам­тамасыз етудің жа­ңа интеллек­туал сатысына кө­шуге әрі еліміздегі цифрландыру жұ­мыс­тарының жедел жүруіне де жол ашпақ.

Қазір «Қауіпсіз қала» талабына сай бейнебақылау құрыл­ғыларын іске қосу басты назарда. Бұл жұмыс нәтиежесіз де емес. Әсіресе, жұмыс қарқыны Ас­тана, Алматы сияқты үлкен қалалардың шеңберінде қалып қоймай, аймаққа да жылдам аяқ басқаны ауыз толтырып ай­татындай жетістік. Мысалға, Алматы облысындағы тұр­ғын­­дар көп шоғырланған елді ме­кендерді бейнебақылау ка­ме­­раларымен жабдықтау қар­қынды жалғасып келеді. 2017 жылы өңірдегі 10 әкімшілік ор­талыққа жалпы саны 766 сыртқы бейнебақылау ка­ме­ралары ор­натылған екен.­ Бейнебақылау құрыл­ғы­­ла­рының саны жөнінен Тал­ды­қорған қаласы алда тұр. Облыс орталығындағы бей­сауыт жүрісті қалт жібер­мей­тін 669 камера жұмыс іс­тей­ді. Және аталған құрылғы­лар­дың барлығы ішкі істер ор­гандарының басқару орталы­ғана тікелей жалғанған, бұл тәр­­тіп сақшыларының жедел дабыл беру мен жедел әре­кет ету мүмкіндігін еселеп арт­тыр­ған. Биылғы жылы Жар­кент, Қап­шағай, Қаскелең, Те­келі сияқты шағын қалаларда та­ғы 550 камера орнатылатын бо­лады.

Әрине, Алматы облысын­дағы құқық қорғау саласын ци­ф­р­ландыру жұ­мыс­тары бей­­не­камералар орнатумен шек­телмейді. Мысалға, 2017 жы­лы Тал­ды­қорған қаласы мен Ескелді, Көк­су аудандық ішкі істер бөлімдерінде «Элек­­­трон­ды қылмыстық іс» модулі арқы­­лы сот ғимараты мен уа­қыт­ша ұстау изо­ля­­торы ара­­­сын­да онлайн режімінде бей­­­­­не­­кон­ференциялық бай­ла­нысқа қосы­­лу жолға қо­йы­лып, оған қажетті 25 бір­­лік тех­никалық жабдық ор­на­тылған. Бұл өз кезегінде біз сөз етіп отырған құ­қық қор­­ғау саласының қызметтік мін­­де­­тін жүзеге асыруы мен гуманизм қағи­дат­­та­рының салтанат құ­руына жасалған оң қадам ретінде бағалануы керек-ақ.

Смарт технология полиция имиджін көтере ме?

Тәртіп сақшыларының әлеу­­мет ал­дындағы жағымсыз ке­йіп­кер бей­несінен арылуына, полицияның оң ими­джін қа­лып­тастыруға дәл осы смарт жүйе­лер септігін тигізіп отыр­­ғаны рас. Әсіресе, жол-па­труль поли­ция­сының 810 қыз­­­мет­керінің  порта­тивтік бей­­не­тіркегіштермен жаб­дық­талуы заң бұзушылар тарапынан да, қызметкерлер жа­ғынан да оң­ нәтиже көрсете бас­таған. Бей­нежетонды бай­қаған жолаушы бұрынғыдай мәсе­лені «бармақ басты, көз қыстымен» шешуге батыл­дық таныта алмайтыны бай­қалған. Әрине, бұл жол полициясы қызметкерінің жем­қорлықтан ада болуына да ықпал ететіні сөзсіз.

Қазір жол-патруль полициясы бейне деректерді жүктеу және сақ­тау жүйелерімен 93 пайызға қам­тамасыз етілген. Оны 100 пайызға жеткізу үшін биыл тағы 61 құрал сатып алын­бақшы. Сон­дай-ақ жақында облыс­тағы 250 полиция экипа­жы планшет­термен, принтерлермен және электронды хат­тамалар­ жасау­ға арналған төлем терми­нал­­дарымен то­лықтай жаб­дық­­талады.  Мұның сыртында биыл облыс елді ме­кен­­де­рінің геоақпараттық картасы жаңартылып, 741 бекет  «Қыл­мыстық құқық бұ­зу­шылықтар картасы» порталына қосылатын болады.

Тәртіп сақшысы... тәртіп бұзуына бола ма?

Айтпақшы, полиция имид­жі дегеннен шығады... Жа­қын­да облыстық ішкі істер де­­партаментінің 2017 жылғы жұ­мысы қорытындыланған еді. Сон­да көңілге кірбің түсі­ретін деректер де жария болды. Сөз, әрине, ішкі істер қыз­мет­керлерінің тәртібіне қа­тысты. Был­тыр 31 полицейге қатысты 33 қылмыстық іс қоз­ғалған екен. Оның ішінде 23 па­ра алу фактісі, 2  лауазымдық уә­кі­леттігін асыра пайдалану, 2 ла­уазымдық уәкілеттігін те­ріс мақ­сатқа пайдалану, 2 алаяқтық, 1 қызметтегі әре­кетсіздік, 1 сал­­­ғырттық, 1 кінәсіз адамды­ қылмыстық жа­уаптылыққа мәж­­бүрлеп көн­діру және біреуі заң­­сыз көші-қон ұйымдастыру сияқты келеңсіздік орын алған. Ал сы­байлас жемқорлыққа қа­­­тысты 29 қылмыстық әре­кет анықталған екен. Мұ­ның сыр­тында әкімшілік жауап­кер­шілікке 72 қызметкер, тәр­тіптік жазаға 16 қызметкер тартылыпты. Сондай-ақ түр­лі жағдайдағы жол-көлік оқи­ғасына  26 полицей себепкер болған...

Әрине, облыстық ішкі іс­тер департаментінің өт­кен­ мер­зімдегі жұмыс қоры­тын­дысында жағымды істер де айтылды. Мысалға, 2017 жылы Алматы облысының аумағында орын алған жол-көлік оқи­ға­сының саны арғы жылмен са­лыстырғанда азайған.

Облыс жол­­дарында 2016 жылы 2086 апатты жағдай тіркелсе, бұл көр­сеткіш 2017 жылы 1934 оқи­ғаға дейін төмендегені қуан­­тады. Әділін айтуымыз ке­рек, қылмыспен күрес пен ал­дын алу жұмыстарына жеті­сулық тәртіп сақшылары жұ­мы­ла кірісіп, барынша нәти­желі әрекет етуде. Ішкі іс­тер­ органдарының жұмысын жан­дандыру мақсатында Ал­маты облысы әкімдігі тарапы­нан қаржыландыру үлесі ар­тып, 2017 жылы бюджет қор­жынынан 11,9 млрд теңге бө­лінген. Бірақ аймақтағы қыл­мыстық ахуал қалыпты жағ­дайда болғанымен, кейбір ба­ғыттар бойынша алаңдауға негіз бар. Мысалға, бір жыл ішінде пә­тер тонау мен ұялы телефон ұрлау фактілері азаймай отыр. Есепті кезеңде үй тонау – 7,1 пайызға, телефон ұрлау 5,8 па­йызға көбейген.

Тағы бір жағымды жа­ңа­лық жетісулық құқық қор­ғау­шылардың бастамасымен «Мал­шы – мал иесі – жергілікті ат­қарушы орган» негізінде үш жақ­ты келісім жасау мен малды жаю ережелерінің жобалары бекітіліп, қабылданды. Бұл өз кезегінде аймақтағы  мал ұр­лығының алдын алуға үлкен кө­мек болып отыр. Бұл басқа өңір­лердің үйренетін үрдісі болса дейміз...

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

Алматы облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу