Жаһандық қауіп арта бастады

Жақында АҚШ өзінің жаңа ядро­лық стратегиясын жариялады. Он­да қандай қауіп болған жағдайда Пента­гонның аждаһа қаруға жүгіне­тіні нақты айтылған. 

Егемен Қазақстан
19.02.2018 126
2

Әлемнің басты басылымдарында жарияланған «Ядролық саясатқа шолу» атты мақалада жаңа стра­тегияға біршама түсініктер беріл­ген. Осы мақаланың кіріспесінде ядро­лық қарумен байланысты жаһандық қауіп­сіздікке деген қатердің соңғы сегіз жылдағы жағдайы күрделене түскені айтылған. «Бүгінгі таңда Америка Құрама Штаттары бұрын-соңды болып көрмеген барынша күрделі және жан-жақты ядролық қатердің алдында тұр» делінген онда.

Әлемдегі барлық жағынан ең қуат­ты мемлекеттің өзі осындай қауіп барын айтып, қорғалақтап отырса, бас­қаларға қайтпек керек? Бір кезде Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев ядролық қару туралы «адамзаттың өзін-өзі өлтіруі, ал өзіне-өзі қол салу Жаратқанға қарсы шығу деген сөз, ондайды барлық әлемдік діндер айыптайды. Осы тұрғыдан алғанда адамзаттың ядролық қуатты арттыруға тырысуы – нағыз күпірлік» деген еді.

Өз ісін ақтау үшін АҚШ осы стратегиясында: «Бүкіл әлем ядролық қарудан бас тартқанға дейін Құрама Штаттар қауіпсіз әрі сенімді осы заманғы, көп функционалды және тұрақты ядролық әлеуетке қол жеткізуі керек» дейді. Демек,  АҚШ басқалар ядролық қарудан бас тартқанша біз қаруымызды күшейте береміз деп тұр, ал бір мемлекет күшейген сайын басқалар да артта қалмауды ойлайтынын, сөйтіп ядролық қару арсеналы әлемде арта беретінін неге ойламайтынына таңғаласың!

Әрине аталмыш құжатта мынадай жолдар да бар: «АҚШ алдағы уақытта да барлық әлемдегі ядролық, биологиялық және химиялық қаруларды толықтай жоюға күш салатын болады». Алайда ядролық қаруымызды күшейтеміз деген мақсат мұндай игі ниетті жоққа шығарып тұр емес пе? Мұның себебін Вашингтон Ресей мен Қытай ядролық қаруды жетілдіру жұмыстарын тоқтаусыз жүргізіп келе жатыр деуімен түсіндіреді.

Ядролық саясатты ақтаған аталмыш мақала да Ресейдің ядролық қаруға бақылау жасау жөніндегі келісім­шарттар мен міндеттердің талабын орын­дамағаны айтылады. Соның ішінде Ресейдің 20 килотонналық (АҚШ-тың 1945 жылы Хиросимаға тас­таған бомбасының күшіндей) так­тикалық ядролық қаруды көбейтіп жатқанын сынайды. Сонымен бірге Сол­түстік Корея мен Иранның ядролық бағдарламаларынан да қауіптің зор екендігі айтылады.

Осы құжат жарияланған бойында Ресейдің Сыртқы істер министрлігі АҚШ ядролық доктринасының антиресейлік сипатының негізсіз екенін, Мәскеу қол қойылған келісімшарттар бойынша өзінің халықаралық міндеттерін орындап жатқанын жариялады. Сонымен бірге СІМ АҚШ өзінің ядролық арсеналын күшейтетін болса Ресей өзінің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін қарсы шаралар жасауға мәжбүр екенін атады.

Осыдан бір ай бұрын Ресейдің Калининград облысына «Искандер» кешенінің орналастырылғаны мойын­далған. Енді АҚШ-тың жаңа ядролық стратегиясын еуропалықтар осы оқиғамен байланыстырып, талқылауда. Мәселен, АҚШ-тың беделді басылымдарының бірі «New York Times»-те еуропалық авторлар «доктринаның іске асырылуы жаңа типтегі ядролық қару жасау жарысын» тудыруы мүмкін дейді. Сонымен бірге олар ендігі ядролық қарулар саны жағынан емес, жаңа тактика мен технологияға негізделуі арқылы шағын көлемде жасалатын шығар деседі.

«Америка дауысына» берген сұхбатында ресейлік әскери шолушы Павел Фельгенгауэр бәріне кінәлі Ресей тарапы екенін айтады. «Ресей соңғы 15 жылда ядролық қуатын арттырумен айналысып, Американың алдына түсті», дейді ол. Сонымен бірге осы автор бұрынғы президент Обаманың ядролық қаруды біржақты қысқартуы Ресейге әсер етпегенін жеткізеді.

Қытай тарапы да АҚШ-тың яд­ро­лық қару жөніндегі жаңа бас­та­масын қолдамайтынын жариялап, Вашингтонды ядролық әлеуетін шектеуге шақырды. Бұл туралы ҚХР Қорғаныс министрлігі жақында ресми түрде мәлімдеме жасап: «Біз АҚШ-тың «қырғи-қабақ соғыс» менталитетінен бас тартып, өзінің ядролық қаруын қысқартуда басты жауапкершілікті мойнына алар деген үміттеміз» деді. Сонымен бірге осы құжатта Қытайдың ядролық қаруды ешқашан да бірінші болып қолданбайтыны айтылған.

Стокгольмнің халықаралық ядро­лық қаруды зерттеу институтының бағалауына қарағанда, қазір Қытай ядролық арсеналы жөнінен әлемде бесінші орын алады. Оларда 270 ал АҚШ-та 6800 оқтұмсық бар, бұл Ресейдікінен аз деп есептеледі.

Жақсыбай САМРАТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.12.2018

Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласын талқылауға арналған TEDx форматында жиын өтті

12.12.2018

Мемлекет басшысының төрағалығымен Түркістан қаласын дамыту мәселелері жөнінде кеңес өтті

12.12.2018

Астанада Гейдар Алиевті еске алды

12.12.2018

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

12.12.2018

«Жер жәннаты – Ақмола» деп аталатын жинақ жарыққа шықты

12.12.2018

Солтүстік Қазақстанда Желтоқсан құрбанын еске алу турнирі өтті

12.12.2018

Сенатта сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегияны іске асыру мәселелері талқыланды

12.12.2018

Солтүстік Қазақстанда цифрлы сүт фермасы іске қосылды

12.12.2018

Қазақ киносының Бауыржанын еске алды

12.12.2018

«Маңғыстау - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі ашылды

12.12.2018

Павлодар облысында тұрғындар ауыз суды Ертіс өзенінен алуға мәжбүр

12.12.2018

Солтүстік Қазақстанда қарымды қаламгер Мәлік Мұқановтың  мерейтойы атап өтілді

12.12.2018

Маңғыстау полицейлерінің жалақылары өседі

12.12.2018

Отандық автоөндіріс саласының инвесторлары Қостанайда болды

12.12.2018

Конькиден Алматы қаласының біріншілігі аяқталды

12.12.2018

Қыздар университетінде тұрмыстық әлімжеттікке қарсы жиын өтті

12.12.2018

Қазақ спорт және туризм академиясында Президенттің «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласы талқыланды

12.12.2018

Қарағанды облысында 2019 жылдың бюджеті бекітілді

12.12.2018

Павлодарда патриоттық әндер фестивалі өтті

12.12.2018

Шытырман оқиға жазудың жүйріктері анықталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу