Мал ұрлаушыларға жазаны күшейту қажет

 

Қайбір жылдары қылмыстық заң­намаларды ізгілендіреміз деп жеке­мен­шікке қол сұғатын ұры-қарылардың еркін тайраңдауына жол беріп отырмыз. Осының салдарынан қоғамда қыл­мыстың кейбір түрлеріне қатысты алаң­даушылық күшейіп, заңның әділдігіне деген сенім азаюда.

Егемен Қазақстан
26.02.2018 1615
2

Біздің негізгі әңгімеміз ауылдардағы мал ұрлығына қатысты болмақ. Мал – ауыл тұрғындарының негізгі табыс көзі. Қазақ тамағын да малымен асырап, баласын да малымен оқытып, той-тома­лақтарын да алдындағы азды-көпті малымен атқарады. Сондықтан да малын көзінің қарашығындай бағып-күтеді. Ресми деректерге қарағанда, елімізде үш жылдың ішінде 65 мыңнан астам мал қолды болыпты.

Енді себебі не деген сұраққа келейік. Қарап отырсақ, мал ұрлығымен ұсталған 50 мыңнан астам адамның тең жартысына жуығы (43,3 пайызы) бұрын да осындай қылмыспен қолға түскендер екен. Бұрын қолға түссе, екінші рет қылмыс жасауға неге барып отыр деген сұрақ туындайды. 

Өйткені бізде заң жұмсақ. «Тарап­тар­дың татуласуы» деген желеумен 20158 (40 пайызға жуығы) қылмыстық іс бойынша қудалау тоқтатылған. Бұл – қылмыскер мен зардап шегуші келісіп, істеген қылмысқа жаза қолданылмай қала берді деген сөз. Егер жасаған қылмысқа орай жаза берілмесе – оны тию мүмкін емес. Жоғарыда біз айтқан 50 мыңнан астам адамның жартысына жуығы қайтадан қылмысқа барып отырғандығының негізгі себебі сол.  

Бізбен кездесуге келген сайлаушылар мал ұрлығына қатысты құқық қорғау органдарының іс-әрекеттері мен сот актілерінің пәрменділігі өте төмен дейді. Олардың пікірінше, мұндай жағдай қолданыстағы қылмыстық заңнаманың әлсіздігінен орын алып отыр. Сондықтан, Қылмыстық кодекстің ұрлыққа қатысты 188-ші бабының мал ұрлығына байланысты бөлігін саралап, жазаны күшейту бағытында өзгерістер мен толықтырулар енгізу керек деп есептейді.

Мал ұрлығын жасағандардың тергеу кезінде бостандықта жүріп, кейбір жағдайларда жәбірленушіні қорқытып, «шапқан пішенің немесе мал қораң өртеніп кетуі мүмкін» деген секілді қоқан-лоққылар көрсетуі шаруалардың басым көпшілігін келісімге баруға мәжбүрлейді. Ауыл тұрғындарының көбі жуас. Заңды жетік білмейтіндігін де жақсы білеміз. Қазіргі қолданыстағы заңмен тайраңдап жүрген ұры-қарыға ешқандай құрық салуға болмайтын секілді көрінеді. Сондықтан, көп жағдайда ұрлап әкеткен малының сатқаннан түскен қаражатын әкеліп берсе де қанағаттанып жатады. Бұл ұры-қарының, қарақшы, қылмыскердің одан әрі тайраңдауына жол береді. Тіпті кейбір адамдарымыз арыз беріп, ауданға келіп, сот процесіне қатысу сияқты машақаттардан да қашып, қылмыскердің бәрібір жазаланбайтынын білген соң қолды бір сілтейтін кездері де болады. Осының бәрі азаматтардың билікке деген сенімін әлсіретеді.

Мал ұрлығы – кәсібін мал шаруа­шы­­лы­­ғымен байланыстырған кәсіпкер­лер үшін де үлкен мәселе. Бұл – мал шаруа­шы­лығын дамыту жөніндегі мемлекет­тік саясаттың толыққанды жүруіне зиян келтіретін қасақана әрекет. Осы тұр­ғыдан алғанда мал ұрлығы қоғамдық қа­уіптілігі жоғары қылмыс деп санаймыз.

Біз осы мәселенің бәрін айтып, Премьер-Министр Бақытжан Сағын­таев­тың атына депутаттық сауал жолдап, тиісті мемлекеттік органдарға мал ұрлы­ғына байланысты қылмыстық заң­на­маны жетілдіру туралы тапсырма беруді ұсындық. Ұры-қарыларға қатаң жаза қолданылса қоғамдағы ахуал да оңалар еді деген үміттеміз.

Сәрсенбай ЕҢСЕГЕНОВ,

Сенат депутаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.10.2018

Халықаралық айтыстың Бас жүлдегерлері - Ринат Заитов пен Мұхтар Ниязов

21.10.2018

Тіл меңгерудің өзекті мәселелері талқыланды

21.10.2018

Ұлттық құндылықтардың иесі – жастар

21.10.2018

«Қазпоштаның» 25 жылдығына орай «Жазылушылар күні» ұйымдастырылды

21.10.2018

Қостанайда есірткі сатушылардың көшедегі жарнамасы өшірілді

21.10.2018

Қостанайда «102» операторлары үшін еліміздегі тұңғыш скрипт жасалады

21.10.2018

Қостанайда Абай Әмірхановты еске алуға арналған фестиваль өтті

21.10.2018

Алматыда үйінен шығып кеткен журналист келіншектің мәйіті табылды

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда республикалық ақпараттық-насихат тобы Жолдау талаптарын түсіндірді

21.10.2018

Дәрігер телефонмен кеңес береді

21.10.2018

Мәдениет министрі жолдау бағыттарын түсіндірді

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда дене шынықтыру-сауықтыру кешені ашылды

21.10.2018

Астанада Солтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылық жәрмеңкесі өтті

21.10.2018

Қорабай Есеновтің «Мәңгілік шырақ» атты мерейтойлық концерті өтті

21.10.2018

Туризмді дамыту жайы халықаралық форумда талқыланды

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда қазақ күресінен Батыр Баян атындағы республикалық турнир өтті

21.10.2018

Музейге қатысты мәселе талқыланды

21.10.2018

Қостанайда Қайнекей Жармағамбетовтың 100 жылдығы аталып өтті

21.10.2018

Астанада халықаралық ақындар айтысы өтіп жатыр

21.10.2018

«БӨРІЛІ МЕНІҢ БАЙРАҒЫМ...»

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу