Мал ұрлаушыларға жазаны күшейту қажет

 

Қайбір жылдары қылмыстық заң­намаларды ізгілендіреміз деп жеке­мен­шікке қол сұғатын ұры-қарылардың еркін тайраңдауына жол беріп отырмыз. Осының салдарынан қоғамда қыл­мыстың кейбір түрлеріне қатысты алаң­даушылық күшейіп, заңның әділдігіне деген сенім азаюда.

Егемен Қазақстан
26.02.2018 1486

Біздің негізгі әңгімеміз ауылдардағы мал ұрлығына қатысты болмақ. Мал – ауыл тұрғындарының негізгі табыс көзі. Қазақ тамағын да малымен асырап, баласын да малымен оқытып, той-тома­лақтарын да алдындағы азды-көпті малымен атқарады. Сондықтан да малын көзінің қарашығындай бағып-күтеді. Ресми деректерге қарағанда, елімізде үш жылдың ішінде 65 мыңнан астам мал қолды болыпты.

Енді себебі не деген сұраққа келейік. Қарап отырсақ, мал ұрлығымен ұсталған 50 мыңнан астам адамның тең жартысына жуығы (43,3 пайызы) бұрын да осындай қылмыспен қолға түскендер екен. Бұрын қолға түссе, екінші рет қылмыс жасауға неге барып отыр деген сұрақ туындайды. 

Өйткені бізде заң жұмсақ. «Тарап­тар­дың татуласуы» деген желеумен 20158 (40 пайызға жуығы) қылмыстық іс бойынша қудалау тоқтатылған. Бұл – қылмыскер мен зардап шегуші келісіп, істеген қылмысқа жаза қолданылмай қала берді деген сөз. Егер жасаған қылмысқа орай жаза берілмесе – оны тию мүмкін емес. Жоғарыда біз айтқан 50 мыңнан астам адамның жартысына жуығы қайтадан қылмысқа барып отырғандығының негізгі себебі сол.  

Бізбен кездесуге келген сайлаушылар мал ұрлығына қатысты құқық қорғау органдарының іс-әрекеттері мен сот актілерінің пәрменділігі өте төмен дейді. Олардың пікірінше, мұндай жағдай қолданыстағы қылмыстық заңнаманың әлсіздігінен орын алып отыр. Сондықтан, Қылмыстық кодекстің ұрлыққа қатысты 188-ші бабының мал ұрлығына байланысты бөлігін саралап, жазаны күшейту бағытында өзгерістер мен толықтырулар енгізу керек деп есептейді.

Мал ұрлығын жасағандардың тергеу кезінде бостандықта жүріп, кейбір жағдайларда жәбірленушіні қорқытып, «шапқан пішенің немесе мал қораң өртеніп кетуі мүмкін» деген секілді қоқан-лоққылар көрсетуі шаруалардың басым көпшілігін келісімге баруға мәжбүрлейді. Ауыл тұрғындарының көбі жуас. Заңды жетік білмейтіндігін де жақсы білеміз. Қазіргі қолданыстағы заңмен тайраңдап жүрген ұры-қарыға ешқандай құрық салуға болмайтын секілді көрінеді. Сондықтан, көп жағдайда ұрлап әкеткен малының сатқаннан түскен қаражатын әкеліп берсе де қанағаттанып жатады. Бұл ұры-қарының, қарақшы, қылмыскердің одан әрі тайраңдауына жол береді. Тіпті кейбір адамдарымыз арыз беріп, ауданға келіп, сот процесіне қатысу сияқты машақаттардан да қашып, қылмыскердің бәрібір жазаланбайтынын білген соң қолды бір сілтейтін кездері де болады. Осының бәрі азаматтардың билікке деген сенімін әлсіретеді.

Мал ұрлығы – кәсібін мал шаруа­шы­­лы­­ғымен байланыстырған кәсіпкер­лер үшін де үлкен мәселе. Бұл – мал шаруа­шы­лығын дамыту жөніндегі мемлекет­тік саясаттың толыққанды жүруіне зиян келтіретін қасақана әрекет. Осы тұр­ғыдан алғанда мал ұрлығы қоғамдық қа­уіптілігі жоғары қылмыс деп санаймыз.

Біз осы мәселенің бәрін айтып, Премьер-Министр Бақытжан Сағын­таев­тың атына депутаттық сауал жолдап, тиісті мемлекеттік органдарға мал ұрлы­ғына байланысты қылмыстық заң­на­маны жетілдіру туралы тапсырма беруді ұсындық. Ұры-қарыларға қатаң жаза қолданылса қоғамдағы ахуал да оңалар еді деген үміттеміз.

Сәрсенбай ЕҢСЕГЕНОВ,

Сенат депутаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.06.2018

Дипломаттар халықаралық күн тәртібінің өзекті мәселелерін талқылады

22.06.2018

«Нұр Отан» Маңғыстау облыстық филиалы мемлекеттік және полиция қызметкерлерін марапаттады

22.06.2018

Қазақстан мен Ресейдің парламентаралық ынтымақтастығы нығая түспек

22.06.2018

Қазақстанның Ауыр атлетика федерациясы 2020 жылы Азия чемпионатын өткізуге ниет білдіргенін растады

22.06.2018

Маңғыстау облысында «Нұрлы жер» және «Қолжетімді баспана» бойынша отырыс өтті

22.06.2018

Астанада медиабілімнің даму мәселелері талқыланды 

22.06.2018

Солтүстік Қазақстанда бұршақ жаууы мүмкін

22.06.2018

Астана қаласы маңындағы орман көлемі 100 мың га дейін кеңейтіледі

22.06.2018

«Ақтау Теңіз Порты» АЭА мен DP World инвестициялық жобаларды жүзеге асырмақ

22.06.2018

Қызылорда облысында «Жасыл» технологияларды енгізу бойынша меморандумға қол қойылды

22.06.2018

Сыртқы істер министрлігінде Қазақстанның Польшадағы Елшісінің брифингі өтті

22.06.2018

Кіші Аралда желкенді кемелер жүзе бастады

22.06.2018

Шымкентте «Миграциялық ХҚО» ашылды

22.06.2018

Астраханьда Астананың 20-жылдығына арналған фотокөрме өтті

22.06.2018

Қызылорда облысында жыл басынан бері 66 млрд теңге инвестиция тартылды

22.06.2018

Мамин Павлодар және ШҚО-ның инфрақұрылымдық жобаларын тексерді

22.06.2018

Жезқазғанның жаңа әкімі тағайындалды

22.06.2018

Гүлшара Әбдіқалықова бірқатар елшілерден сенім грамоталарын қабылдады

22.06.2018

1 шілдеден бастап Қазақстанда амбулаториялық карта жойылады

22.06.2018

Еліміздің батысында 43 градусқа дейін ыстық болады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Бас ауырып, балтыр сыздағанда...

Халықты әлеуметтік тұрғыда қолдау ісі мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі екені дау тудырмайды. Дегенмен қолға алынған әлеуметтік шаралардың ойдағыдай жүзеге асуына кейбір келеңсіз жағдаяттардың кедергі келтіріп, тұрғындардың көңіл-күйіне кері әсерін тигізіп жататыны жасырын емес.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Ақты ақ, қараны қара деген ұтады -Александр ТАСБОЛАТ

Сотқа жүгінбейтін адам жоқ. Бірақ солардың дені «Мен сүттен ақ, судан тазамын» дейді. Яғни «Мен кінәлімін, мен ұры­мын, мен парақормын» деп ешкім айта қоймайды. Және тараптардың қай-қай­сының да сотта келтірген уәждері сенім­ді көрі­неді. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Астық шығымы неге артпайды?

Кейінгі жылдары еліміздің егін шаруашылығы саласына келіп жатқан жаңа технологиялардың нәтижесінде мұндағы еңбек өнімділігінің өсе бас­тағаны белгілі. 

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Түркістан – тамырластық тұғыры

Түркістан екі дүние есігі ғой, Түркістан ер түріктің бесігі ғой, Тамаша Түркістандай жерде туған, Түріктің Тәңірі берген несібі ғой!

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Әр қазаққа қажет ұстаным

Қазіргі өмір барысына ой жіберіп қараған кезде ақыл-ойымыздың тереңдігіне малданып, сезімтал аңғарғыштығымызды артықшылыққа балайтын жөніміз бар ма? Аға ұрпақ санатына қосылған ендігінің ақсақалы біздер қазақ сөзіне әкелген жаңалығымыз, яғни бейнелі тіркес­теріміз кәне дегенге кесімді жауап беру қиын-ау. Ұлғайыңқы тартқан осынау шағымызда қазақ қарияларының сөз саптау мәдениетін жиі-жиі еске алып, жадыда жаңғыртуға тырысатын дертке шалдықтық. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу