Латын әліпбиі халықаралық деңгейге жақындатады

Мемлекет басшысы Нұр­сұлтан Назарбаевтың «Бола­шаққа бағдар: рухани жаң­ғыру» атты бағдарламалық мақа­ласында көтерілген көкей­кесті мәселенің бірі һәм біре­гейі – латын әліпбиіне көшу. Бұл – жаңа өмірге, соны кеңіс­тік­­ке бастар баспалдақ, өске­лең ұрпақтың ой-өрісі мен дүние­танымының тереңдей түсуіне негізгі алғышарт.

Егемен Қазақстан
28.02.2018 1911

Үшінші мыңжылдықта қоғам мен мемлекеттің орнықты дамуының ең басты алғышарты сапалы берілген білім екендігі дәлелденді. Біз «білім – ғылым – инновациялар» үштігіне не­гіз­делген постиндустриялық әлемге қарай қадам басып ке­леміз. Жаһандану жаңа талаптар мен тың бастамаларды талап етеді. Ғаламдық дамудың жаңа кезеңінде латын графикасына көшу мәселесі қажеттілік қана емес, тіліміздің тарихи ерекшелігін сақтау арқылы әлемдік интеграция, ақпарат алу мүмкіндігіміздің артуына негіз болып табылады. Сонымен қа­тар латын графикасына кө­шу тіліміздегі жат дыбыстарды таңбалайтын әріптерді қыс­қар­тып, сол арқылы оның таби­ғи таза қалпын сақтауға мүм­кін­дік береді. Латын әріпі үш тіл­де оқытуды дамытуға да сеп­тігін тигізбек. Мұндай қадам өз кезегінде отандық ғылым­ның жаңа көкжиектерін ашады, жаһандық ғылыми өлшем ба­заларына тезірек кіруге мүм­кіндік туғызады, қазақстан­дық ғалымдардың шетелдік әріп­тестерімен қарым-қаты­насын жандандырады. Өйт­кені адамзаттың көп бөлігі құ­ры­лымы латын графикасына негізделген латын таңбасын қолданады. Бұл – біріншіден.

Екіншіден, бүгінде дүние жү­зіндегі аса өзекті ақпараттар ағынының 70 пайызы латын графикасымен беріледі. Сондай-ақ бұл озық ғылым мен білімнің яки заманауи инновациялардың және ең бас­тысы Интернет пен ақпараттық технологияларға орай­лас­ты­рыл­ған жұртшылықтың сұра­ныс­тарын санаулы секундтарда қанағаттандыратын Yahoo, Google сияқты заманауи із­деу жүйелерінің де, цифрлы тех­нологияның да негізгі іргетасы.

Үшіншіден, жаңа әліпбиге өту – түркі тілдес елдерді жа­қын­дастыратын маңызды шешім. Түркі халықтарының мә­дениеті, сөздік құрамы латынша жазылғандықтан, оларды зерттеу де тиісінше оңайға түседі. Тарихқа көз жүгіртсек, аталған жазу жүйесін алғаш бо­лып 1928 жылы Түркия қа­был­даса, 1991 жылдан кейін бұл графикаға Түрікменстан, Әзер­байжан және Өзбекстан мем­лекеттері де өткен болатын.

Төртіншіден, латын әліп­биіне ауыса отырып тіліміз халық­аралық деңгейде зор мәр­тебеге ие болады. Соны­мен қатар бұл қадам арқылы киіз туырлықты қазақ өз руха­ния­тының тізгінін өзі ұстайды. Бір бұл ғана емес. Мемле­кет басшысы ұсынған қазақ тілін латын графикасына көші­ру жобасы басқа тілдерде сөй­лейтін адамдарға біздің тілді жыл­дамырақ үйренуді ынталан­дыратын нұсқа ретінде қарас­тырылып отыр.

Қазіргі күннің басты тренді үздіксіз даму, ноу-хау мен инновация болып табылады. Жаңа заманның жастары осындай өзгермелі уақытта өмір сүруге қабілетті болып қана қоймай, оқиғалар мен үдерістердің ортасында, көш басында болуы тиіс.

Гауһар АЛДАМБЕРГЕНОВА,

педагогика ғылымдарының докторы, профессор

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.06.2018

«Индустриялық даму» бағыты бойынша сараптама комиссиясының отырысы өтті

18.06.2018

Маңғыстау облыстық филармониясында дәстүрлі ән-күй кеші өтті

18.06.2018

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында үздік сержанттар анықталды

18.06.2018

Павлодарда «Победа» ЖШС-де дуальды білім беру орталығы ашылды

18.06.2018

Пойыздардың соқтығысуы туралы ақпарат жалған - Жеңіс Қасымбек

18.06.2018

Қыздар Университетінде әлемдік ұйымның өкілдігі ашылады

18.06.2018

Рим қаласында қазақ фильмдері көрсетілді

18.06.2018

Павлодар облысында 200 кәсіпкерге 2,7 млрд теңге көлемінде көмек көрсетілген

18.06.2018

«Қазақфильм» мен «Беларусьфильм» ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды

18.06.2018

Алматыда түлектер фестивалі өтті

18.06.2018

Қалдыбек Сәбденұлының «Қазақтың қасиеті мен киесі» атты еңбегінің тұсауы кесілді

18.06.2018

2019 жылдың күзіне дейін 5 000 орындық студенттік жатақхананы пайдалануға беру көзделген — Б. Асылова

18.06.2018

Б. Сағынтаев Дүниежүзілік банк пен ХҚК-ның вице-президенттерімен кездесу өткізді

18.06.2018

Түрколог ғалымдарға TWESCO алтын медалі табысталды

18.06.2018

Биыл ҰБТ сұрақтарының базасы 50 пайызға жаңарды - Рамазан Әлімқұлов

18.06.2018

Қызылордада «жасыл» технологияларды енгізу бойынша меморандумға қол қойылды

18.06.2018

«Алтаистика, Түркология, Моңғолистика Ассоциациясын» құру туралы шешімге қол қойылды

18.06.2018

Оралда республикалық өлкетанушылар форумы басталды

18.06.2018

Солтүстік Қазақстан облысында  аудан әкімі тағайындалды

18.06.2018

Солтүстік Қазақстанда жұқпалы ішек аурулары инфекциясы өршіп тұр

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ән мен күйдің бұлағы – Астананың құрағы 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Басынан бағы таймасын - Жақсыбай Самрат

Ақмолаға бақ ерте қонды, оның аумағы тіпті патша заманында облыс болған. Орталығы Омбы қаласы болғанымен облыстың Ақмола атануының өзі оның ерте танылғандығының белгісі. Әйтпесе осы облыс құрамында сол кездегі Ақмола­дан үлкен Омбы, Қызылжар, сәл кішірек Көкшетау, Атбасар қалалары болған, бірақ соған қарамай облыс атауын Ақмо­ла иемденген.

Жарқын ШӘКӘРІМ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Нағыз қазақ...

 Домбыра – қазақтың жаны, қазақтың көзі, терең тамырлы тұңғиығы, сан ғасыр­лық серігі, ағыл-тегіл күйі. Сандаған ғасыр­­лардан жеткен Қорқыттың қобы­зы үніндей інжу-маржан сазды әуені. Домбыра күй күм­безін көкке өрлеткен кө­ненің көзі, тәңірдің құдіреті. Кетбұғаның күй күңіренісі, Ноғайлының зар заманы, Сы­пыра жырау, Асан Қайғы, Қазтуған, Дос­панбет, Шалкиіз­дердің жыр арқауы, қанаты. Байжігіт пен Абы­лай ханның күй төгілткен жан серігі. Күні кешегі Нұрғиса мен Қаршығалардың дүл­дүл күйшілігі. Бүгінгі музыка өнері бәйте­регінің тамырлы шежіресі. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Minecraft»: еңбекке жетелей ме, еліктіре ме?

Бүгінде балаларды еліктіріп, баурап алатын қызықтардың саны жеткілікті. Барлығы жеткіншектің ой-өрісінің дамуына, физикалық тұрғыда шыңдалуына, жан-жақты болып өсуіне ықпал ете ме, жоқ әлде зиянды тұстары молырақ па?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Педагогикалық басылымдарға қолдау қажет

Тәуелсіздік алғаннан бері еліміздің баспасөз саласы да нарықтық қатынас­тар­ға біртіндеп ене бастады. Бүгінде оны қаптаған ақпарат құралдарынан көріп отырмыз. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу