Уильям Томсон: Қазақстан Ұлы Жібек жолының қаржы орталығына айнала алады

Уильям ТОМСОН, Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы Жаһандық байланыстар хатшылығы Еуразия басқармасының бастығы

Егемен Қазақстан
01.03.2018 3775
2

– Елімізде «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы қабылданып, соған сай экономика саласы да цифрландырылып жатыр. Бұл бағдарлама экономикамыздың дамуына қан­ша­лықты ықпал етеді?

– «Цифрлы Қазақстан» бағдар­ламасы жаһандық трендке сай келе­ді. Бүгінгі таңда цифрландыру – әлем­дік экономиканың барлық сала­сын­да қарқынды дамып келе жатқан жүйе. Ақпаратты жинақтау, сақтау, сұ­рып­тауға жұмсалатын шығын едәуір. Сол себепті адамды компью­тер мен жаңа технологиялар алмас­тыра бас­­тады, өзге бір дәуір келді. Қазақ­стан үшін ең алдымен өнімді­лікті арттыру қажет. Елдің эконо­мика­сын цифрландыру жаңа сектор­ларға тың серпі­ліс беруі керек. Бұл өз кезегінде жұ­мыс орындарына қатыс­ты өзгерістерге әкелуі мүм­кін. Себебі адамдардың ор­нын ма­ши­налар, роботтар мен жаңа технологиялар баспақшы.

Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Жолдауы цифрландырудан басталғаны дұрыс деп есеп­теймін. Себебі Мемлекет басшы­сы осылайша әлеуметтік қорғау, ше­бер­ліктің қалыптасуы, заңнамалық нарық сынды мәселелерге жауап бере­ді. Цифрландыру дегеніміз – бір жер­де немесе бір секторда ғана болып жатқан үрдіс емес. Цифрландыру дегеніміз – мемлекеттік және жеке­меншік секторларда да, ауылдар мен қалалық жерлердің барлығында болатын үрдіс. Бұл өте тез жүретін күрделі трансформация десек те бо­ла­ды. Президент өз Жолдауында айт­қан осы бағдарлама экономикада оң өзгерістерге әкелері сөзсіз.

– Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев биылғы Жол­дауында дамудың жаңа сапасы­на көшу, яғни төртінші өнер­кә­сіптік революция элемент­терін енгізу жөнінде тапсырма берді. Қазақстан оны неден бастауы керек?

– Көпшілік жаңа технологиялардан саяси көзқарас іздейді. Бұл дұрыс, себебі бүгінгі қоғамда басты назар аударатын нәрсе де осы жаңа технологиялар. Түрлі қоғам­дық іс-шаралар мен қанатқақты жо­б­а­ларды іске асыру үшін жаңа құрылғыларды пайдаланатынымыз сөзсіз. Осы тұрғыда Үкімет жаңа тех­­но­логияларға қатысты бар­­лық жағ­дай­ды жасауы керек деп ой­лай­мын. Адамдар жаңа аппа­рат­­­тарды ойлап тауып, оларды қол­­дана бастады. Ал жеке тұлға­лар­­дың осы ба­ғыттағы бастамалары кеңі­нен қа­рас­тырылуы керек. Қазақ­стан бол­са бұл мақсатта үлкен жұ­мыс­тар ат­қарып жатыр. Мәселен, Эко­но­ми­ка­лық ын­тымақтастық және даму ұйы­мы­мен арада іскерлік орта мен ин­вес­ти­циялық климатты қа­лып­тас­тыру мақсатында келіс­сөздер жүр­­гі­зіп келеді. Шетелдік инвес­ти­­ция­­ларға жол ашты. Бұл істе ең ма­­ңыз­­дысы – шетелдік инвести­ция, яғ­­ни сыртқы инвестиция. Өйт­кені ол тех­но­­логиялық тәжірибемен қатар, эко­номикаға қыруар қаржы да әкеледі.

– Қазақстан былтыр ЭКСПО кө­рмесін өткізді. Оның тақырыбы болашақтың энергиясына, яғни баламалы энергияға арналды. 2030 жылға дейін баламалы энергия көзін 30 пайызға жеткізу жос­парланып отыр. Жалпы, осы қадамды қалай бағалайсыз?

– ЭКСПО көрмесі Қазақстан үшін тарихи жоба болды. Біз де оған қатыстық. Көрме алаңында бі­здің де павильонымыз болды. Эко­но­микалық ынтымақтастық және даму ұйымы көрмені және оның тақы­рыбын барынша құптады, қолдады. Қазақстанның 2030 жылға дейін жаңғырмалы энергия көзінің 30 пайызына қол жеткіземіз деп отырғанын жігерлі жоспар дер едім.

Биыл Қазақстан біздің ұйыммен бір­лесіп баламалы энергияға қатыс­ты 10 жобаны бастамақшы. Эконо­ми­ка­лық ынтымақтастық және даму ұйымы осындай тақырып­тардағы бас­та­ма­ларды үнемі қолдап кел­ді. Бұл өте маңызды, себебі жаң­ғыр­­малы энергия дегеніміз тек жаңа «жасыл» технологиялар емес. Тех­но­­ло­­гия­лар үнемі өзгеріп, ауысып, жаңа­­рып тұра­ды. Ал менің айтып отыр­­ғ­аным – қор­ша­ған ортаға құй­ған ин­­вес­тиция. Қо­рша­ған орта немесе та­биғат­қа құй­ған қаржы инвес­тор­ларды қашан­да сенімді етеді. Мә­селен, 2018 жы­лы бір жобаға қар­жы салсам, ол өзін 35 жыл бойы тұрақты түрде ақтап тұра­ды. Себебі бұл салада салық та, инвес­тиция жағдайы да тұрақты бола бермек.

– Осы ЭКСПО көрмесі өткен жерде «Астана» xалықаралық қар­жы ор­талығы жұмысын бастады. Кейбір сарапшы­лар болашақта қаржылық инвес­т­иция­­лық күш­тер Азияға көшеді деген болжам жасауда. Осы тұрғы­да, Қа­зақстан Азия­дағы ықпалды қар­жы орта­лы­ғына айнала ала ма?

– Қаржының қай жаққа және қашан баратынын білсем, өте ауқатты кісі болар едім. Иә немесе жоқ деген жауап бере алмаймын. Тек мынаны ғана айтайын. Ақша – өте мобильді. Адамдарға қара­­ғанда, күнделікті іске қарағанда, мо­биль­ді болып келеді. Яғни бұл про­­­цесс тиімді жұмыс істеу үшін жа­сал­ған жағдайға сай жүріп жатады. Қазақ­станның осы нарықта бәсе­кеге түс­пеуіне ешқандай себеп жоқ. Қазақ­­стан­ның халықаралық қаржы ор­та­­лы­ғын құру жобасы өте дұрыс шешім. Себебі сіздер ағылшын заң­н­а­ма­­сын қабылдайсыздар, бұл үл­кен ар­тық­шылықтарыңыз болады. Олай дейтінім, халықаралық төрелік келі­сім­дердің жартысынан көбі осы заң бойынша жүзеге асырылады. Бұл заңнамалық жүйе қаржы әлемінде кеңі­нен қолданылады. Қаржылық сот­ты тарту жеңіл инфрақұрылым бо­лып есептеледі. Осы ретте орталық экс­порт­тың бір бөлшегі ретінде саналады. Яғни, заңнаманың экспортын қа­был­дайды. Мысал үшін, Қытайды ала­йық. Бүгінде қаржы орталығы осы мем­­лекет болып отыр. Онда ин­вес­­­тор­­лар түрлі келісім жасасып, қар­жы­­лық инфрақұрылымын ауысты­рып жатыр. Жалпы, инвесторлар шарт пен жағдайы тұрақты, сенімі жоға­ры жерде ғана жұмыс істей алады. Қазақ­стан өзін сенімді серіктес ретінде дәлел­дей алса, Ұлы Жібек жолының қар­жы орталығына айналмауына еш себеп жоқ деп ойлаймын. Сұрақтың басын­да ақша мобильді деп едім ғой. Нью-Йорк, Токио, Лон­дон сынды қала­­­лар­да оның мо­биль­ділігі жақсы көрі­­­не­­­­ді. Осы рет­те мобильді ақшаға көшу үшін Қазақ­стан тартынып қалмауға тиіс.

– Әңгімеңізге рахмет.

Әңгімелескен Арнұр АСҚАР,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.12.2018

Маңғыстауда биыл 9 жаңа мектеп пайдалануға берілді

12.12.2018

Ақтауда «Саналы ұрпақ» жобалық кеңсесі және «Адалдық дүкені» ашылды

12.12.2018

Time журналы Жамаль Хашогги мен журналистерді «Жыл адамы» деп таныды

12.12.2018

Орал-Тасқала-РФ шекарасы бағытындағы күре жол пайдалануға берілді

12.12.2018

«Қамқоршысы жоқ қарт адамдарға көмек беру» акциясы ұйымдастырылды

12.12.2018

Шыңғыс Айтматовтың туғанына 90 жыл толды

12.12.2018

Франциядағы теракт кезінде 4 адам мерт болды

12.12.2018

«Русский силуэт» бәсекесінде жеңіске жетті

12.12.2018

Ұлттық ұлан өнерпаздары мерекелік концерт өткізді

12.12.2018

Алексей Ут­киннің жеке көр­­месі көрерменге жол тарт­ты

12.12.2018

Павлодар облысында 72 көше, 7 ауылдың атаулары өзгерді

12.12.2018

Атырауда ұн тартатын диірмен іске қосылды

12.12.2018

Жаратылыстану пәндерін ағылшын тілінде оқытатын мұғалімдерге қолдау артады

12.12.2018

Қостанайда Ғафу Қайырбековтың 90 жылдығы аталып өтті

12.12.2018

Қарапайым түсінік

12.12.2018

Ағысқа қарсы жүзген жазушы

12.12.2018

Қазақстан тарихы – әлемдік деңгейдегі тарих

12.12.2018

Түркістанды танытатын туындылар

12.12.2018

Шығай хан

12.12.2018

Ерін үндестігі неге таңбаланбайды?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу