Алтын көрсе, жолдан таймас азаматтар баршылық

Қоғамды ізгілендіру – ауқымы кең ұғым. Оның ішкі өзегіне терең үңілер болсаңыз, елдің бірлігіне, қоғамның түрлі дерттерден арылуына тікелей әсер ететін адамгершілік қағидаттарының, имандылық үрдістерінің, жекелеген тұлғалардың сыйластыққа құрылған өзара байланыстарының мән-маңызын анық аңғарасыз.

Егемен Қазақстан
19.03.2018 1427
2

Бұл орайда, адами құндылықтардың кеңінен насихатталуы, қайырымдылық шараларының көптеп ұйымдастырылуы, адам­дар арасындағы жарасымды қа­ты­на­стардың үлгі-өнеге ретінде көр­се­тілуі аса ма­ңызды. Сондай-ақ салт-дәстүрлеріміз бен дәстүрлі дінімізді негізгі құрал ретінде қа­растыра отырып, қоғамды имандылыққа шақыру ісін алға шығару да ізгілік пен жасампаздықтың орнығуына оң ықпалын тигізетіні анық.

Бүгінгі қоғамымызда қылмыс атау­лы­ның түр-түрі жиі көрініс береді. Бұ­дан бөлек, заңды түрде қылмыс болып есептелмегенімен адамдыққа жат қы­лық болып саналатын іс-әрекеттерге аяр­лықпен баратын замандастарымыз да жеткілікті. Мұның барлығы айналып келгенде халықтың өз қоғамына деген жағымсыз көзқарасын туындатпай қой­майды. Дегенмен өз ортамыздағы осындай келеңсіз жағдаяттарға мүлде қарама-қарсы келетін, қоғамдық санаға жағымды түрде әсер етіп, халықты ізгілік жолына үндейтін, талайларға ой салатын игілікті істер мен жасампаз көріністер де аз емес.

Осы арада обал-сауапты біліп, адал­дықтан аттамай, өзінің таза болмысын көр­сете білген отандастарымыздың іс-әрекеттерін ерекше атап өтуге болады. Әсі­ресе өзгенің жоғалған мүлкі қолына тү­­сер болса, қайтарып беруі арқылы та­лай­лардың ой-санасына қозғау салған азаматтардың жөні бөлек.

Осы іспеттес ізгілік көріністерінің кей­іп­керлері біреудің қалтасына түсу, п­ә­тер тонау, әлсіздің ақысын жеу сынды келеңсіздіктер жиі қайталанатын қоғамда жарқырай танылып, оларға жұртшылық жаппай алғыстарын жаудырып жатады. Бұл үрдістің астарынан қоғамымыздың адалдықты ту еткен жандарға «сусаңқырап» отырғанын аңғаруға болатындай.

Қазақта «Алтын көрсе, періште жолдан таяр» деген мәтел бар. Осындағы «періште» сөзін тура мағнасында қарастырып, оның ары таза, адал азаматтың синонимі екенін ескере бермейміз де, көпшілігіміз әл­декімнің жоғалтып алған затын пен­де­ші­лікпен иемденіп, оны егесіне қайырып бе­руге ниеттенбей, «мен түгілі періште де ал­тын көрсе жолдан таяды» деп, өзімізді ақта­ғансып, бөтеннің мүлкін қажетімізге жа­ратып кете баратынымыз жасырын емес. Осылайша, пендеге періштедей бо­лу мүмкін болмағанымен, адалдық ұс­та­нымдарына иек артуға болатынын қа­перімізге алмаймыз.

Осыдан біраз бұрын бір таныс жігіт көшеде келе жатып үш мың теңге тауып алғанын айтты. Дауысында қобалжу бар. Мен: «О-һо, тегін олжаға батыпсың ғой... Бірер күндік түстік асыңның ақысын оңай тауыпсың ғой», дедім қалжыңдағансып. Анау көзі жыпылық-жыпылық етіп: «Енді қайттім, иесін қалай табамын? Бұл бір байғұстың еңбекпен тапқан ақшасы ғой. Бұған сатып алған ас көмейімнен өте қоймас» деді. Мен оның өз арына жүгініп тұрғанын сезе қойдым да, «оның иесін қайтесің, бір қажетіңе жарат» деп айтпақ болған теріс, бүкір ойымды ішіме бүгіп қалдым да: «Бұл теңгені өзіңе жаратуға арың рұқсат бермесе, садақа ретінде мешіт­ке бер» дедім. Анау тығырықтан жол тап­қан­дай қуанып кетті де, маған алғысын ай­та, мешітке қарай асыға басып кете берді. Мі­не осы бір жайт маған үлкен ой салды. «Оның орнында өзім болсам қайтар едім?» деп мазасыздандым.

Жалпы, тегін олжаға тап болып, бірақ оны қалтасына баспай, иесіне қайтарып беруді жөн көретін адамдарды өз басым жоғары бағалаймын. Оларды пендешілікке салынбай, Алланың сынағынан сүрінбей өткен жандар деп есептеймін. Шынында, ойламаған жерден тауып алған азын-аулақ ақшаны былай қойғанда, жүздеген мың, тіпті миллиондаған қаржыны өз әжетіңе пайдаланбай, иесіне қайтару – азаматтық үлкен іс. Бұл ары таза, адал мен арамның ара-жігін ажырата білер, пендешіліктен жоғары тұратын иманды адамдардың ғана қолынан келеді. Осы орайда бірер мысал келтіре кетейін.

Былтыр Ұлттық ұлан сарбаздары Ролан Тышқанбай мен Асылжан Айтбай бір кәсіпкердің жоғалтып алған 5 миллион тең­гесін қайтарып бергенін ақпарат құрал­да­ры жарыса жазды. Ел-жұрт «бәрекелді» десті. Қос сарбаз арнайы марапатқа ие болды. Екеуі сонша қаржыны қылдай бөліп алып, жөндеріне кетсе де болатын еді. Бірақ олар ар-ұятты жоғары қойып, ізгі шешім қабылдады. Тағы бірер мысал келтіре кетейік.

Бұл да былтыр болған. Шымкентте Қуаныш Нақыпбеков деген жігіт өзі тауып алған 2 миллион теңгені иесіне қайтарды. Бір компанияда қойма меңгерушісі болып жұмыс істейтін ол әлгі қаржының иесін ақшамен бірге болған төлқұжат арқылы іздестіріп тапқан. Кезінде әлеуметтік желілерде жарияланған бұл оқиға талай замандастарымызды ізгілікке үндегені анық. Әрине, 2 миллион теңге аз ақша емес. Ол әжептәуір еңбекақысы бар азаматтың екі жылдық табысы. Бірақ Қ.Нақыпбеков одан саналы түрде бас тартты. Бұл иманды жанның ісі, Алланың сынағынан сү­рін­бей өткендігінің белгісі. Жұртшылық Қуанышты қаһарман деп атап кетті.

Қорыта айтқанда, адамдық болмысымен имандылықты ту еткен азаматтары көп елдің ертеңі баянды болмақ. Сондықтан өз нәпсісінің жетегінде кетпей, қоғамға ой саларлық әрекеттерімен танылған отандас­тарымызды үлгі ете білгеніміз жөн.

Жолдыбай БАЗАР,

«Егемен Қазақстан»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.10.2018

Севильдік шаштараз шаш қимайды...

23.10.2018

Петропавлда сұйытылған газ жетіспейді

23.10.2018

Залесский: «Қазақ даласының өмірі»

23.10.2018

Жаңа құжат туризм секторына серпін бере ме?

23.10.2018

Жолдау-2018: Мамандар бастамаға қолдау көрсетуде

23.10.2018

Жолдауда айтылған өзекті мәселелер сөз болды

23.10.2018

Жаңа міндеттер жүктейді

23.10.2018

Балалар жылы жастар жылына жалғасады

23.10.2018

Қазақстанда еңбек кітапшасы алынып тасталады

23.10.2018

Павлодарға «Қайсар» келіп, «Ертісті» жеңіп кетті

23.10.2018

Ономастикадағы отарсыздану ойландырады

23.10.2018

Ортағасырлық қалалар әлемдік мәдениетке үлес қосты

23.10.2018

Қ. Әбдірахманов Қырғызстанның жаңа СІМ басшысын құттықтады

23.10.2018

Жолдау жете түсіндірілуде

23.10.2018

Қоғам қайраткері Талғат Кеңесбаев дүниеден өтті

23.10.2018

Жарқын бастамалар жалғасады

23.10.2018

Қоян өсірген бала

23.10.2018

Шетелдік БАҚ: Елбасының Финляндия мен Бельгия мемлекеттеріне ресми сапары

23.10.2018

Сауда-экономикалық байланыстарға серпін береді

23.10.2018

Ядролық қарусыз аймақтар көшбасшыларын шақырды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Tulǵalardy mansuqtaýda qandaı maqsat bar?

Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bola­shaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵ­darlamalyq maqalasy – halyq tarapynan úl­ken qoldaý tapqan, kópshiliktiń yqylasy zor bolǵan bastama. Baǵdarlamanyń arqasynda hal­qymyzdyń mol rýhanı murasy qaıta jańǵyryp, tarıhymyz túgendeldi. Osy jobanyń aıasynda tól ádebıetimiz ben mádenıetimizdiń shetelderde nasıhattalýy, sheteldiń túrli saladaǵy eń mazmundy kitaptarynyń aǵylshynshadan tikeleı qazaq­shaǵa aýdarylyp, qalyń oqyrmanǵa tabystalýy da buryn-sońdy bolmaǵan is.

Дидар Амантай,

Kınoádebıet

Teginde, ult ádebıeti men qazaq kıno­sy arasynda, sonaý Sháken Aımanov, Májıt Begalın, Sultan Qojyqov, Abdolla Qarsaqbaev zamanynan beri qalyptasqan ónegeli dástúr, jaqsy qarym-qatynas, tyǵyz baılanys búginde óz jalǵasyn taýyp otyr.

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу