Сәкен Қаныбеков: Мақта шаруашылығы айрықша назарды қажет етеді

Мемлекет басшысы 2017 жылғы 31 қаңтардағы «Қазақстанның үшінші жаң­ғы­руы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты Қазақстан халқына Жол­дауында елі­міздің жаһандық бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін эко­номикалық өсудің жаңа моделін құру міндетін алға қойды.

Егемен Қазақстан
19.03.2018 17456
2

Осы тапсырмаға сәйкес аграрлық сек­тор экономиканың аса маңызды драй­верінің бірі болуға тиіс. Қазақ­стан­ның агроөнеркәсіптік кешенінің бо­лашағы зор. Көптеген позициялар бойынша біз әлем­дегі ең ірі аграрлық экспорттық өнім өндірушілердің бірі бола аламыз.

2016 жылдың қазанында біз Премьер-Министрдің атына мақта саласына қатысты сауал жолдаған болатынбыз. Осы тақы­рып­тың өзектілігі мен бұл саладағы шешілмеген проб­лемаларға байланысты мәселеге қай­та­дан оралып отырмыз.

Мақта шаруашылығы Қазақстанның экономикасында ерекше орын алады. Оңтүстік Қазақстан облысы ауыл­дық жерлерінің 500 мыңға жуық тұр­ғыны осы салада жұмыс істейді. Ха­лық­тың әлеуметтік-экономикалық жағ­дайы мен әл-ауқаты көбінесе, мақта шаруа­шы­лы­ғы­ның тиімділігіне байланысты. Мақта өн­діру бүгінгі таңда нарықтық емес, әлеуметтік мәселеге айналды.

Мысалы, 10 жыл бұрын шикі мақтаны жинау 460 мың тонна, ал егістік алаңы 200 мың гектарды құрады, бұл кеңестік кезең көрсеткішінен 60 %-ға жоғары. Экспорт 147 млн долларды құрады. Өндірістің өсуіне екі негізгі фактор әсер етті: біріншіден: кә­сіп­керлер мақта талшығын экспорттау ка­налын ұйым­дастырды, екіншіден, ауыл шаруа­шы­лығы өндірушілеріне фьючерс схемасы ұсынылып, ол үшін кредит тартылды. Мақта зауыттары саланың негізгі инвесторлары болды. Мәселен 2004-2007 жылдары мақта шаруашылығына салынған жекеменшік инвестиция көлемі 6 млрд теңгеден асты, бұл саланың өркендеуіне ықпал етті.

Қазіргі уақытта, егістік алаңдары жар­тысына дейін қысқарып, тұқымдық мате­ри­алдың сапасыз болуы салдарынан мақтаның сапасы нашарлап кетті. Бұл, бірінші кезекте, 2007 жылы мақта қолхаттары жүйесінің енгізілуіне байланысты болды, ол тиімсіз болып, қаржыландырудың қолданыстағы жүйесін бұзды, сайып келгенде саланың құлдырауына әкеп соқты. Екіншіден, нарықтағы бүкіл ойыншы қаражатты долларлық баламада тартты, алайда доллар курсының күрт өзгеруіне байланысты, қаражат тарту мүмкін болмады, мемлекеттің субсидия түріндегі әрекеті де көмектеспеді.

Осыған байланысты біз Премьер-Ми­ни­стрдің орынбасары – Ауыл шаруа­шы­лы­ғы министрі Өмірзақ Шөкеевтің атына де­путаттық сауал жолдап, бұл мәселе бойын­ша шұғыл шаралар қабылдайтын кез келгенін айттық. Өйткені саланың то­қырауы ха­лықтың әлеуметтік-эко­но­ми­калық жағ­дайына кері әсерін тигі­зуі мүмкін.

Мақта шаруашылығының әлі күнге дейін әлеуеті зор. Мемлекеттік органдар, жер­гілікті атқарушы органдар мен бизнес-қауым­дастықтар мақсатқа сай жұмыс істесе, мақта ша­руа­шы­лығы экономиканың рента­бельдігі жо­ға­ры секто­ры болуы мүмкін. Осы ай­тыл­ғандарға бай­ланысты және еліміз үшін ма­қ­та саласының әлеуметтік-эко­но­ми­ка­лық маңыздылығын ескере отырып, сон­дай-ақ инвестициялар тартуға жағдай жа­сау мақсатында төмендегі шараларды қабылдау сұралды:

1. Мүдделі мемлекеттік және жер­гілікті ат­қарушы органдар мақта на­ры­ғына қа­ты­сушылармен бірлесіп, проблемалы мәсе­ле­лерді қарауы қажет.

2. Мақта саласын қаржыландыру үшін қаражат тартудың күрделілігін ескере оты­­рып, заем негізде ұзақ мерзімді қар­жы­­лан­дырудың баламалы тетіктерін (екін­ші дең­гейлі банктерден басқа) қа­рас­тыру ма­ңызды.

3. Сапалы тұқымдық материалды алу­дың өзектілігін ескере отырып, осы мә­селені шешу жолдарын қарастыру керек.

 

Сәкен ҚАНЫБЕКОВ,

Мәжіліс депутаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу