Сәкен Қаныбеков: Мақта шаруашылығы айрықша назарды қажет етеді

Мемлекет басшысы 2017 жылғы 31 қаңтардағы «Қазақстанның үшінші жаң­ғы­руы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты Қазақстан халқына Жол­дауында елі­міздің жаһандық бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін эко­номикалық өсудің жаңа моделін құру міндетін алға қойды.

Егемен Қазақстан
19.03.2018 17528
2

Осы тапсырмаға сәйкес аграрлық сек­тор экономиканың аса маңызды драй­верінің бірі болуға тиіс. Қазақ­стан­ның агроөнеркәсіптік кешенінің бо­лашағы зор. Көптеген позициялар бойынша біз әлем­дегі ең ірі аграрлық экспорттық өнім өндірушілердің бірі бола аламыз.

2016 жылдың қазанында біз Премьер-Министрдің атына мақта саласына қатысты сауал жолдаған болатынбыз. Осы тақы­рып­тың өзектілігі мен бұл саладағы шешілмеген проб­лемаларға байланысты мәселеге қай­та­дан оралып отырмыз.

Мақта шаруашылығы Қазақстанның экономикасында ерекше орын алады. Оңтүстік Қазақстан облысы ауыл­дық жерлерінің 500 мыңға жуық тұр­ғыны осы салада жұмыс істейді. Ха­лық­тың әлеуметтік-экономикалық жағ­дайы мен әл-ауқаты көбінесе, мақта шаруа­шы­лы­ғы­ның тиімділігіне байланысты. Мақта өн­діру бүгінгі таңда нарықтық емес, әлеуметтік мәселеге айналды.

Мысалы, 10 жыл бұрын шикі мақтаны жинау 460 мың тонна, ал егістік алаңы 200 мың гектарды құрады, бұл кеңестік кезең көрсеткішінен 60 %-ға жоғары. Экспорт 147 млн долларды құрады. Өндірістің өсуіне екі негізгі фактор әсер етті: біріншіден: кә­сіп­керлер мақта талшығын экспорттау ка­налын ұйым­дастырды, екіншіден, ауыл шаруа­шы­лығы өндірушілеріне фьючерс схемасы ұсынылып, ол үшін кредит тартылды. Мақта зауыттары саланың негізгі инвесторлары болды. Мәселен 2004-2007 жылдары мақта шаруашылығына салынған жекеменшік инвестиция көлемі 6 млрд теңгеден асты, бұл саланың өркендеуіне ықпал етті.

Қазіргі уақытта, егістік алаңдары жар­тысына дейін қысқарып, тұқымдық мате­ри­алдың сапасыз болуы салдарынан мақтаның сапасы нашарлап кетті. Бұл, бірінші кезекте, 2007 жылы мақта қолхаттары жүйесінің енгізілуіне байланысты болды, ол тиімсіз болып, қаржыландырудың қолданыстағы жүйесін бұзды, сайып келгенде саланың құлдырауына әкеп соқты. Екіншіден, нарықтағы бүкіл ойыншы қаражатты долларлық баламада тартты, алайда доллар курсының күрт өзгеруіне байланысты, қаражат тарту мүмкін болмады, мемлекеттің субсидия түріндегі әрекеті де көмектеспеді.

Осыған байланысты біз Премьер-Ми­ни­стрдің орынбасары – Ауыл шаруа­шы­лы­ғы министрі Өмірзақ Шөкеевтің атына де­путаттық сауал жолдап, бұл мәселе бойын­ша шұғыл шаралар қабылдайтын кез келгенін айттық. Өйткені саланың то­қырауы ха­лықтың әлеуметтік-эко­но­ми­калық жағ­дайына кері әсерін тигі­зуі мүмкін.

Мақта шаруашылығының әлі күнге дейін әлеуеті зор. Мемлекеттік органдар, жер­гілікті атқарушы органдар мен бизнес-қауым­дастықтар мақсатқа сай жұмыс істесе, мақта ша­руа­шы­лығы экономиканың рента­бельдігі жо­ға­ры секто­ры болуы мүмкін. Осы ай­тыл­ғандарға бай­ланысты және еліміз үшін ма­қ­та саласының әлеуметтік-эко­но­ми­ка­лық маңыздылығын ескере отырып, сон­дай-ақ инвестициялар тартуға жағдай жа­сау мақсатында төмендегі шараларды қабылдау сұралды:

1. Мүдделі мемлекеттік және жер­гілікті ат­қарушы органдар мақта на­ры­ғына қа­ты­сушылармен бірлесіп, проблемалы мәсе­ле­лерді қарауы қажет.

2. Мақта саласын қаржыландыру үшін қаражат тартудың күрделілігін ескере оты­­рып, заем негізде ұзақ мерзімді қар­жы­­лан­дырудың баламалы тетіктерін (екін­ші дең­гейлі банктерден басқа) қа­рас­тыру ма­ңызды.

3. Сапалы тұқымдық материалды алу­дың өзектілігін ескере отырып, осы мә­селені шешу жолдарын қарастыру керек.

 

Сәкен ҚАНЫБЕКОВ,

Мәжіліс депутаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.12.2018

Ә.Жақсылықов: Тауарлы-сүт фермасын құрып, 100 бас сиыр ұстаудамыз

17.12.2018

Шортанды ауданында Абылай ханға ескерткіш орнатылды

17.12.2018

Көкшедегі тәуелсіздік тойы

17.12.2018

Қобда ауданының тұрғындары баспаналы болды

16.12.2018

Түркияда еліміздің тәуелсіздік күні мерекесі тойланды

16.12.2018

Тұңғыш Президенттің тариxи-мәдени орталығына Елбасы көлігі қойылды

16.12.2018

Шымкенттіктер «Елбасы жолы. Астана» көркем фильмін тамашалады

16.12.2018

Тәуелсіздікке тарту: Шымкенттің екі ауданында ашық ойын алаңшалары ел игілігіне берілді

16.12.2018

ШҚО-да тұрғындар үшін басын қатерге тіккен мемлекеттік қызметкер «Құрмет» орденін алды

16.12.2018

Өскеменде жер үсті көпірі жұмыс істей бастады

16.12.2018

Жетісу жұрты Тәуелсіздік күні қоныс тойын тойлады

16.12.2018

Семейде «Абай әлемі» кітап сериясының тұсаукесер рәсімі өтті

16.12.2018

Қарағандылықтар Тәуелсіздік күніне орай мемлекеттік наградалармен марапатталды

16.12.2018

Тәуелсіздік күні қарсаңында Атырауда мемлекеттік марапаттар тапсырылды

16.12.2018

Тарихшылар «Тәуелсіздік – басты құндылық» тақырыбында отырыс өткізді

16.12.2018

Солтүстік Қазақстанның халық қалаулысы үздік депутат атанды

16.12.2018

Ақтөбеде ақын Фариза Оңғарсынованың құрметіне ескерткіш тақта орнатылды

16.12.2018

Түркістанда Тәуелсіздік күніне орай жас мамандар баспаналы болды

16.12.2018

Оралда тәуелсіздік құрметіне жаңа мектеп пен 180 пәтерлік үй пайдалануға берілді

16.12.2018

Түркістан облысында саябақ, медициналық орталық және жастар сарайы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу