Сәкен Қаныбеков: Мақта шаруашылығы айрықша назарды қажет етеді

Мемлекет басшысы 2017 жылғы 31 қаңтардағы «Қазақстанның үшінші жаң­ғы­руы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты Қазақстан халқына Жол­дауында елі­міздің жаһандық бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін эко­номикалық өсудің жаңа моделін құру міндетін алға қойды.

Егемен Қазақстан
19.03.2018 17357

Осы тапсырмаға сәйкес аграрлық сек­тор экономиканың аса маңызды драй­верінің бірі болуға тиіс. Қазақ­стан­ның агроөнеркәсіптік кешенінің бо­лашағы зор. Көптеген позициялар бойынша біз әлем­дегі ең ірі аграрлық экспорттық өнім өндірушілердің бірі бола аламыз.

2016 жылдың қазанында біз Премьер-Министрдің атына мақта саласына қатысты сауал жолдаған болатынбыз. Осы тақы­рып­тың өзектілігі мен бұл саладағы шешілмеген проб­лемаларға байланысты мәселеге қай­та­дан оралып отырмыз.

Мақта шаруашылығы Қазақстанның экономикасында ерекше орын алады. Оңтүстік Қазақстан облысы ауыл­дық жерлерінің 500 мыңға жуық тұр­ғыны осы салада жұмыс істейді. Ха­лық­тың әлеуметтік-экономикалық жағ­дайы мен әл-ауқаты көбінесе, мақта шаруа­шы­лы­ғы­ның тиімділігіне байланысты. Мақта өн­діру бүгінгі таңда нарықтық емес, әлеуметтік мәселеге айналды.

Мысалы, 10 жыл бұрын шикі мақтаны жинау 460 мың тонна, ал егістік алаңы 200 мың гектарды құрады, бұл кеңестік кезең көрсеткішінен 60 %-ға жоғары. Экспорт 147 млн долларды құрады. Өндірістің өсуіне екі негізгі фактор әсер етті: біріншіден: кә­сіп­керлер мақта талшығын экспорттау ка­налын ұйым­дастырды, екіншіден, ауыл шаруа­шы­лығы өндірушілеріне фьючерс схемасы ұсынылып, ол үшін кредит тартылды. Мақта зауыттары саланың негізгі инвесторлары болды. Мәселен 2004-2007 жылдары мақта шаруашылығына салынған жекеменшік инвестиция көлемі 6 млрд теңгеден асты, бұл саланың өркендеуіне ықпал етті.

Қазіргі уақытта, егістік алаңдары жар­тысына дейін қысқарып, тұқымдық мате­ри­алдың сапасыз болуы салдарынан мақтаның сапасы нашарлап кетті. Бұл, бірінші кезекте, 2007 жылы мақта қолхаттары жүйесінің енгізілуіне байланысты болды, ол тиімсіз болып, қаржыландырудың қолданыстағы жүйесін бұзды, сайып келгенде саланың құлдырауына әкеп соқты. Екіншіден, нарықтағы бүкіл ойыншы қаражатты долларлық баламада тартты, алайда доллар курсының күрт өзгеруіне байланысты, қаражат тарту мүмкін болмады, мемлекеттің субсидия түріндегі әрекеті де көмектеспеді.

Осыған байланысты біз Премьер-Ми­ни­стрдің орынбасары – Ауыл шаруа­шы­лы­ғы министрі Өмірзақ Шөкеевтің атына де­путаттық сауал жолдап, бұл мәселе бойын­ша шұғыл шаралар қабылдайтын кез келгенін айттық. Өйткені саланың то­қырауы ха­лықтың әлеуметтік-эко­но­ми­калық жағ­дайына кері әсерін тигі­зуі мүмкін.

Мақта шаруашылығының әлі күнге дейін әлеуеті зор. Мемлекеттік органдар, жер­гілікті атқарушы органдар мен бизнес-қауым­дастықтар мақсатқа сай жұмыс істесе, мақта ша­руа­шы­лығы экономиканың рента­бельдігі жо­ға­ры секто­ры болуы мүмкін. Осы ай­тыл­ғандарға бай­ланысты және еліміз үшін ма­қ­та саласының әлеуметтік-эко­но­ми­ка­лық маңыздылығын ескере отырып, сон­дай-ақ инвестициялар тартуға жағдай жа­сау мақсатында төмендегі шараларды қабылдау сұралды:

1. Мүдделі мемлекеттік және жер­гілікті ат­қарушы органдар мақта на­ры­ғына қа­ты­сушылармен бірлесіп, проблемалы мәсе­ле­лерді қарауы қажет.

2. Мақта саласын қаржыландыру үшін қаражат тартудың күрделілігін ескере оты­­рып, заем негізде ұзақ мерзімді қар­жы­­лан­дырудың баламалы тетіктерін (екін­ші дең­гейлі банктерден басқа) қа­рас­тыру ма­ңызды.

3. Сапалы тұқымдық материалды алу­дың өзектілігін ескере отырып, осы мә­селені шешу жолдарын қарастыру керек.

 

Сәкен ҚАНЫБЕКОВ,

Мәжіліс депутаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.07.2018

Баянауылда Сұлтанмахмұт Торайғыровтың 125 жылдығы аталып өтті

19.07.2018

Ауғанстан компаниялары қазақстандық ұн, макарон өнімдеріне қызығушылық танытып отыр

19.07.2018

Қазақстандық грек-рим шеберлері Нью-Делиде жеті жүлде алды

19.07.2018

Волейболдан Азияның клубтық чемпионаты аяқталды

19.07.2018

Биыл Сыр өңірінде он инвестициялық жоба іске асады

19.07.2018

Маңғыстауда экологтарға жемқорлықты болдырмау жайлы айтылды

19.07.2018

Мұнай саласының ардагері Есет Әзербаевқа мүсін қойылды

19.07.2018

ҚР Президенті Іс басқарушысының орынбасары тағайындалды 

19.07.2018

Зейнолла Самашев: Кезінде Алтын адам болған

19.07.2018

Қаскелеңде «ақылды» комбайн адамның қатысуынсыз егін орды

19.07.2018

Қызылордада ұрланған қақпақтардың шығыны 30 млн теңгеге жеткен

19.07.2018

Жәңгір ханның жазғы ордасы Ресей жерінде жатыр

19.07.2018

Президент Премьер-Министр Бақытжан Сағынтаевты қабылдады

19.07.2018

«Егемен Қазақстан» газетінде кадрлық өзгерістер болды

19.07.2018

З.Самашев: Табылған жәдігерлер б.з.д 8-7 ғасырға тиесілі заттар болуы мүмкін

19.07.2018

Кәріпбек Күйіков «Ядросыз болашақ үшін» сыйлығын алды

19.07.2018

Арқайым – аңыздар андыздаған алқап

19.07.2018

Қаршыға мен қара бала

19.07.2018

Баян-Өлгей аймағы су тасқынынан зардап шекті

19.07.2018

АҚШ – Ресей: Серіктестіктің соны серпіні

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу