Роза Рымбаева «Наурыз-думан» әнінің тағдырына қатысты өз естелігімен бөлісті

Егемен Қазақстан
21.03.2018 4572
2

Назерке ЖҰМАБАЙ, 
«Егемен Қазақстан»

«Наурыз айы туғанда,
Той болушы еді бұл маңда.
Сақталушы еді сыбаға, 
Сапарға кеткен ұлдарға,
Наурыз айы туғанда».

Осы бір рухты да салта­нат­ты әннің Наурыз мей­ра­мы­ның бойтұмарына айналып үлгергелі қа­шан. Әнмен бірге қазақтың жү­регі қатар со­ғып тұрғандай. Ән­нің бағы – Мұқағали Мақа­та­евтай ақи­ық ақынның кестелі сө­зіне Тал­ғат Сарыбаевтай кәсіби ком­­позитордың сырлы сазы үн­десіп, оны Роза Рымбаевадай талантты әншінің орындауы. Міне, осы шығармашылық үштік одақ «Наурыз-думанға» ғаламат тағдыр сыйлады. 

«Наурыз мейрамының ал­ғаш тойлана бастаған кезі бола­тын. 1988 жылы Мұқағали Ма­қа­таевтың кітабын алып ар­найы композитор Талғат Са­рыбаевқа бардым. Ақынның «Наурыз-думан» өлеңіне ән жазып беруін өтіндім. Өзімнің болашақ туындыны қалай кө­ріп тұрғанымды сөзбен сурет­теп бердім. Композитор ойым­ды бірден түсінді. Мен қала­ған мінез бен стильде ән жазды. Көктемнің шуақты сәттері, наурыздың ерек­ше­лігі мен қазақтың дархан пей­ілін беретін ұлттық рухтағы жақ­сы бір ән осылай өмірге келді. Жол­дасым Тасқын Оқапов – му­зы­каның білікті маманы еді ғой. Өзі режиссер, өзі композитор, өзі ән өңдеуші болатын. Жаңа туындыны бірден ұнатты. Содан «Наурыз-думанды» тұ­тас композицияға айналдыруды ұсынды. Ойдан ой, пікірден пі­­кір туа келе, Тасқынның ұсы­­ны­сымен әннің ортасына атақты «Шер­нияз» күйін қос­тық. Әннің ұлт­тық бояуы қа­лыңдап, тынысы кеңіп, қа­зақ­тың нағыз болмысын, қо­нақ­жай да дархан пейілін көз ал­дыңызға келтіретін ән­мен тың­дарман осылайша қау­ыш­ты. 

«Наурыз-думанды» ұлттық құндылық, дәстүр-дағдыға шөліркеп жүрген халық бірден жылы қабылдады. Ауыздан ауызға көшіп, ел арасына тез тарап кетті. Міне, содан бері де 30 жыл уақыт өтті, бірақ ән ескірген жоқ. Әз Наурызбен бірге жаңаша түлеп, әр көктем сайын халық сүйікті әні­мен сағына қауышады. «Нау­рыз-думанды» талай шетелде де орындап жүр­мін. Әлем­нің қай бұрышына бар­­ай­­ын, шығарма өте жақ­сы ­қа­былданды. Толассыз қо­ше­мет-құрметке ие болды. Үл­кендер алғыс айтып, батасын берді. Бұл – әннің өміршеңдігі. Ұлы ақын Мұқағали Мақатаев пен дарынды композитор Талғат Сарыбаевтың кәсіби би­ікталғамының жемісі» – деп Қазақстанның халық әртісі, атал­мыш әннің алғашқы орындаушысы Роза Рымбаева бір әннің тарихына, тағдырына қатысты өз естелігімен бөлісті.

«Наурыз-думан» әнінен кейін де композитор Талғат Са­рыбаев пен әнші Роза Рым­ба­еваның ара­сындағы шы­ғар­машылық тан­дем үзіл­ген жоқ. Бір-бірінің өне­р­ін жүрекпен түсініп, жаны­мен се­зінген қос талант талай сәтті ту­ындыларды бірлесіп өмірге әкелді. Сазгердің әншіге арнап жазған «Гавань моей любви» әнінен бастап, «Өткен күн­дер», «Отандастар», «Пысық жең­гей­лер-ай», «Мерекелі жыл» «Бәрі есім­де» туындыларының қай-қай­сысы да халықтың жүрегіне жол тапқан сезімге толы сәтті шы­ғармалар. Десек те, соның ішінде әнші репертуарындағы «Наурыз-думанның» орны ай­рық­ша. Наурыз мейрамы бізге әрдайым осы бір ғажайып туындымен қатар қабылданады, егіз аталады. Өйткені тұтастай туындыға қазақтың жаны мен ру­хы, бүкіл болмысы шебер шо­ғырланған. Әнде Наурызға шат­танып жатқан қазақтың жа­ны мен көңіл-күйі, мінезі бар! Әнді тыңдап рухтанасың! Жа­ныңды шаттық кернейді! Көңіліңе қуаныш орнайды! Шығарма сонысымен құнды, сонысымен қымбат! Иә, сөз жоқ, «Наурыз-думан» – классика!

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу