Жазылған жайға пікір білдірді

Қаламгер інім Құлбек Ергөбек осы газеттің 7-8 ақпандағы сандарын­да жарияланған мақаласында «Абай» романының жарыққа алғаш қалай шыққанын байыпты баяндап, Бейсембай Кенже­байұлы ағамыздың шын мәніндегі ерлігін оқырмандарға анық жеткізіпті. Ол оқиғаны о баста Қуандық Шаңғытбаевтан естіп, кәміл риза болған едім, енді ауызшасынан көп толық жазбашасын оқып, Құлбекке де риза болдым. Десем де бірер пікірімді құлаққағыс еткім келді. 

Егемен Қазақстан
29.03.2018 771
2

Негізгісі – «1937-1938 жыл­дар­дың қанды науқанында қазақ ин­тел­лигенттерін аяусыз қырғынға ұшы­ратқан басшы, ең болмаса, нау­қан біткен соң, қатары селдіреп қал­ған қазақ интеллигенциясына тыным берсейші!» деген жаңсақтық. «Басшы» мақалада қайталап айтыла берген Скворцов Николай Алек­сандрович, Қазақстан КП Орта­лық комитетінің 1 хатшысы. Ол бұл қыз­метке 1938 жылдың мамыр айында келіп, 1945 жылдың күзіне дейін бол­ды. Яғни оны қазақ зиялыларын «аяу­сыз қырғанға ұшыратты» деудің жөні жоқ. Ахмет Байтұрсыновтан бас­тап, барша зия­лымызды соттап, атып кет­кен жа­уыз Л.Мирзоян! Ол бізге 1933 жылы келіп, 1938 жылдың мамырына дейін қырғын жасады. Сәкен, Ілияс, Бейімбет ағаларымызды 1937 жылдың ақпан айында аттырғаны туралы құжат бар. Оны кино қайрат­керіміз Еркін Рақышев республика Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің құпия мұрағатынан іздеп тауып, кө­шірмесін алған.

Сөз ыңғайына қарай Мирзоянның 1937 жылы маусым айының 13-і күні И.Сталинге, Саяси бюроға жазған мынау жеделхатына тоқталайын:

«Во время съезда Компартии Казах­­стана кандидатура председателя Казахского ЦИК тов. Кулумбетова пос­ле длительного обсуждения на пленуме съезда тайным голосованием была провалена. Основным мотивом отвода и провала был факт перехода в 1919 г. тов. Кулумбетова с оружием в руках на сторону врага. За после­дние два месяца после съезда ряд арес­тованных участников контрреволюционной рыскуловской и нурмаковской организации показывают на Кулумбетова, как на одного из активных участников этой национал-фашистской организации. Возможно, в ближайшие дни следствие покажет необходимость ареста Кулумбетова. Мы считаем совершенно необходимым освободить Кулумбетова от обязанностей председателя ЦИКа и просим ЦК ВКП(б) утвердить наше предложение об освобождении Кулум­бетова от обязанностей председателя ЦИКа. Кандидатуру нового председателя ЦИКа внесем на утверждение Политбюро в ближайшие дни».

Алматыдан Мирзоян: «с ору­жием в руках; контрреволюционная, национал-фашистская организация» деп ышқынып жатса, оған Саяси бюро, И. Сталин қалайша сенбесін?! Саяси бюро оның дабылына құлақ қойып, Ұ.Құлым­бетовті орнынан алған, арғы жағы белгілі.

Жалпы бір дерек «халық жауларын әшкерелеуде» Мирзоян 6-орында. 110 мың адамды тұтқындатып, 25 мыңын аттырған. 1-орында «жүгеріші алаяқ көсем» Н. Хрущев. Ол Мәскеу­дің облыстық және қалалық, Украи­на­ның республикалық партия комит­терінің «құдайы» болған жылдары өзі басқарған «Үштік сотының» қаулысымен жиыны 203,5 мың «ха­лық жауын» тұтқындап, төрттен бірін ат­тырып тастаған.

Екінші. Құлбек: «...Мұхаң үшін ба­сын бәйгеге тіккен ондай жандар, ілуде бір аузы-мұрны жоқ дерексіз аңыз­­дар болмаса, соның көбі бүгінге нақты, затты жеткен жоқ» депті. Ол тұжырымына біраз таңдандым, себебі: екі жыл бойы ашық қуғынға ұшыраған Мұхаңа, 1953 жылы көкек айы­ның орта шенінде тұтқындалу қау­пі төнгенде студент Әнуар Әлім­жанов ұстазын Мәскеуге, А.Фа­деев досына жасырын аттандырып жіберген. Қайсыбір үлкен шен­ді саясатшының, жазушының кейін­де: «Мұхтар Әуезовті мен құт­қар­­дым!», «Мұхтар Әуезовті біз құт­қарып, Мәскеуге шығарып сал­дық!» деген­дері – бекершілік. Ақиқат Әлжаппар Әбішевтің «Шерлі шежіре» кітабында айтылған. Мұхаң екеуі сол жылы мамыр айында «Мәскеу» мейманханасын­да кездескендерінде (Әлжекең іздеп барған) Мұхаң өзін «буржуазияшыл, ұлтшыл...» деп аласұра қиқулаған «дос-жолдас­тары­ның» өресіздіктеріне нали ши­рыға сөйлеп отырып: «Мен үшін басын балтаның астына тосқан Әнуар­дың азаматтығына тіріде – өзім, өл­генде – топырағым риза!.. Егер ол қашып кетуіме жол таппаса, мен бүй­тіп Мәскеудің төрінде емес, Алматының бір түрмесінің түкпірінде отыратын едім» деген екен. Ұстазы шәкіртінің ерлігіне ерекше сүйінген ғой! Иә, сол жолы түрмеге түсіп қалса, одан не мүгедек болып шығар еді, не ажалға жем етілер еді...

Мен сол оқиғалар туралы деректі хи­каят жаздым. Оның ықшам нұсқасы Мұ­­хаңның туғанына 100 жыл толар ал­дында осы «Егемен Қазақстан» газе­тінде «Сайыңнан саяқ құрлы сая таппай...» деген атпен (Мәди ақын­­ның өлең тармағы) жарияланды. Кейінде толық­тырылып, қа­зақ, орыс тілдеріндегі әде­би газет-жур­­нал­дарда сол атымен ба­сылды, «Екі хикаят», «Ғибратты ғұ­мыр» жинақ­­тарымда шықты. Құлбек бұ­лар­дың ешбірін оқымаған, ең бол­­ма­са оқыған қаламдас үлкен-кішілерден естімеген-ау... Мәселе хикаят авторы Ғаб­бас Қабышұлы бол­­ғанында емес, мә­селе Мұхаңның «Абай жолын» қор­ғап қалған Бей­секеңнің ерлігі мен Мұхаңның өзін қор­ғап қалған Әне­кеңнің ерлігі газет оқыр­мандарына бір­дей жеткені бәрекелді болатын еді де.

 Ғаббас ҚАБЫШҰЛЫ

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.10.2018

Астанада вирусты менингитке күдікті сегіз оқушы ауруханаға жатқызылды

18.10.2018

Еуроодақ саммиті: «Брексит» мәселесі қиындай түсті

18.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Рольф Драакпен және Мехран Эфтехармен кездесті

18.10.2018

Қарағандыда әнші-композитор Қорабай Есеновтің мерейтойлық кеші өтті

18.10.2018

Мемлекет басшысы Еуропаның іскер топтар өкілдерімен кездесті

18.10.2018

Маңғыстауда алғашқы электр қуаттандыру станциясы ашылды

18.10.2018

«Ұлттық чемпиондар 2.0» бағдарламасы басталды

18.10.2018

Көлік кептелісінде көмекші - Road Zipper

18.10.2018

«Хабар 24»: «Egemen Qazaqstan»-ға шолу

18.10.2018

Венгрияға баратын балуандар белгілі

18.10.2018

Қыздар университеті туған жерге тағзым етіп қайтты

18.10.2018

Керчьтегі оқиғада қаза тапқандардың ішінде қазақстандықтар жоқ

18.10.2018

Илья Теренченко «Нұр Отан» партиясының хатшысы болып тағайындалды

18.10.2018

Д. Кәлетаев Қостанайдағы үкіметтік емес ұйымдар республикаға үлгі екенін айтты

18.10.2018

Таиланд қазақстандықтарға визаны тегін бермек

18.10.2018

Қызылордада Жолдаудағы тапсырмалардың мәні түсіндірілді

18.10.2018

79 жасында алғаш рет подиумға шыққан Ван Дешунь

18.10.2018

Жалпы азаматтық құқықтар ар-ұждан бостандығымен шиеленіспейді

18.10.2018

Қызылордада апатты үйлер мәселесі шешілді

18.10.2018

Марат Сұлтанғазиев Мемлекеттік кірістер комитетінің төрағасы болып тағайындалды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу