Жазылған жайға пікір білдірді

Қаламгер інім Құлбек Ергөбек осы газеттің 7-8 ақпандағы сандарын­да жарияланған мақаласында «Абай» романының жарыққа алғаш қалай шыққанын байыпты баяндап, Бейсембай Кенже­байұлы ағамыздың шын мәніндегі ерлігін оқырмандарға анық жеткізіпті. Ол оқиғаны о баста Қуандық Шаңғытбаевтан естіп, кәміл риза болған едім, енді ауызшасынан көп толық жазбашасын оқып, Құлбекке де риза болдым. Десем де бірер пікірімді құлаққағыс еткім келді. 

Егемен Қазақстан
29.03.2018 683

Негізгісі – «1937-1938 жыл­дар­дың қанды науқанында қазақ ин­тел­лигенттерін аяусыз қырғынға ұшы­ратқан басшы, ең болмаса, нау­қан біткен соң, қатары селдіреп қал­ған қазақ интеллигенциясына тыным берсейші!» деген жаңсақтық. «Басшы» мақалада қайталап айтыла берген Скворцов Николай Алек­сандрович, Қазақстан КП Орта­лық комитетінің 1 хатшысы. Ол бұл қыз­метке 1938 жылдың мамыр айында келіп, 1945 жылдың күзіне дейін бол­ды. Яғни оны қазақ зиялыларын «аяу­сыз қырғанға ұшыратты» деудің жөні жоқ. Ахмет Байтұрсыновтан бас­тап, барша зия­лымызды соттап, атып кет­кен жа­уыз Л.Мирзоян! Ол бізге 1933 жылы келіп, 1938 жылдың мамырына дейін қырғын жасады. Сәкен, Ілияс, Бейімбет ағаларымызды 1937 жылдың ақпан айында аттырғаны туралы құжат бар. Оны кино қайрат­керіміз Еркін Рақышев республика Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің құпия мұрағатынан іздеп тауып, кө­шірмесін алған.

Сөз ыңғайына қарай Мирзоянның 1937 жылы маусым айының 13-і күні И.Сталинге, Саяси бюроға жазған мынау жеделхатына тоқталайын:

«Во время съезда Компартии Казах­­стана кандидатура председателя Казахского ЦИК тов. Кулумбетова пос­ле длительного обсуждения на пленуме съезда тайным голосованием была провалена. Основным мотивом отвода и провала был факт перехода в 1919 г. тов. Кулумбетова с оружием в руках на сторону врага. За после­дние два месяца после съезда ряд арес­тованных участников контрреволюционной рыскуловской и нурмаковской организации показывают на Кулумбетова, как на одного из активных участников этой национал-фашистской организации. Возможно, в ближайшие дни следствие покажет необходимость ареста Кулумбетова. Мы считаем совершенно необходимым освободить Кулумбетова от обязанностей председателя ЦИКа и просим ЦК ВКП(б) утвердить наше предложение об освобождении Кулум­бетова от обязанностей председателя ЦИКа. Кандидатуру нового председателя ЦИКа внесем на утверждение Политбюро в ближайшие дни».

Алматыдан Мирзоян: «с ору­жием в руках; контрреволюционная, национал-фашистская организация» деп ышқынып жатса, оған Саяси бюро, И. Сталин қалайша сенбесін?! Саяси бюро оның дабылына құлақ қойып, Ұ.Құлым­бетовті орнынан алған, арғы жағы белгілі.

Жалпы бір дерек «халық жауларын әшкерелеуде» Мирзоян 6-орында. 110 мың адамды тұтқындатып, 25 мыңын аттырған. 1-орында «жүгеріші алаяқ көсем» Н. Хрущев. Ол Мәскеу­дің облыстық және қалалық, Украи­на­ның республикалық партия комит­терінің «құдайы» болған жылдары өзі басқарған «Үштік сотының» қаулысымен жиыны 203,5 мың «ха­лық жауын» тұтқындап, төрттен бірін ат­тырып тастаған.

Екінші. Құлбек: «...Мұхаң үшін ба­сын бәйгеге тіккен ондай жандар, ілуде бір аузы-мұрны жоқ дерексіз аңыз­­дар болмаса, соның көбі бүгінге нақты, затты жеткен жоқ» депті. Ол тұжырымына біраз таңдандым, себебі: екі жыл бойы ашық қуғынға ұшыраған Мұхаңа, 1953 жылы көкек айы­ның орта шенінде тұтқындалу қау­пі төнгенде студент Әнуар Әлім­жанов ұстазын Мәскеуге, А.Фа­деев досына жасырын аттандырып жіберген. Қайсыбір үлкен шен­ді саясатшының, жазушының кейін­де: «Мұхтар Әуезовті мен құт­қар­­дым!», «Мұхтар Әуезовті біз құт­қарып, Мәскеуге шығарып сал­дық!» деген­дері – бекершілік. Ақиқат Әлжаппар Әбішевтің «Шерлі шежіре» кітабында айтылған. Мұхаң екеуі сол жылы мамыр айында «Мәскеу» мейманханасын­да кездескендерінде (Әлжекең іздеп барған) Мұхаң өзін «буржуазияшыл, ұлтшыл...» деп аласұра қиқулаған «дос-жолдас­тары­ның» өресіздіктеріне нали ши­рыға сөйлеп отырып: «Мен үшін басын балтаның астына тосқан Әнуар­дың азаматтығына тіріде – өзім, өл­генде – топырағым риза!.. Егер ол қашып кетуіме жол таппаса, мен бүй­тіп Мәскеудің төрінде емес, Алматының бір түрмесінің түкпірінде отыратын едім» деген екен. Ұстазы шәкіртінің ерлігіне ерекше сүйінген ғой! Иә, сол жолы түрмеге түсіп қалса, одан не мүгедек болып шығар еді, не ажалға жем етілер еді...

Мен сол оқиғалар туралы деректі хи­каят жаздым. Оның ықшам нұсқасы Мұ­­хаңның туғанына 100 жыл толар ал­дында осы «Егемен Қазақстан» газе­тінде «Сайыңнан саяқ құрлы сая таппай...» деген атпен (Мәди ақын­­ның өлең тармағы) жарияланды. Кейінде толық­тырылып, қа­зақ, орыс тілдеріндегі әде­би газет-жур­­нал­дарда сол атымен ба­сылды, «Екі хикаят», «Ғибратты ғұ­мыр» жинақ­­тарымда шықты. Құлбек бұ­лар­дың ешбірін оқымаған, ең бол­­ма­са оқыған қаламдас үлкен-кішілерден естімеген-ау... Мәселе хикаят авторы Ғаб­бас Қабышұлы бол­­ғанында емес, мә­селе Мұхаңның «Абай жолын» қор­ғап қалған Бей­секеңнің ерлігі мен Мұхаңның өзін қор­ғап қалған Әне­кеңнің ерлігі газет оқыр­мандарына бір­дей жеткені бәрекелді болатын еді де.

 Ғаббас ҚАБЫШҰЛЫ

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.05.2018

Еліміздегі төрт мемлекеттік ЖОО-ның ректорлары лауазымына үміткерлер белгілі болды

22.05.2018

Бақытжан Сағынтаев «ИТП» ДКҚ Басқару комитетінің отырысын өткізді

22.05.2018

Самал Еслямова белгілі дат режиссерінен шақырту алған

22.05.2018

Сергей Дворцевой: Самалдың бойында қайсар мінез жатыр

22.05.2018

Астанада ертең де дауыл болады

22.05.2018

Бес мыңнан астам қазақстандық абитуриент «Болашақпен» шетелде оқығысы келеді

22.05.2018

Ресей Президенті Нұрсұлтан Назарбаевты футболдан әлем чемпионатының ашылу рәсіміне шақырды

22.05.2018

Жамбыл облысы әкімінің орынбасары тағайындалды

22.05.2018

Самал Еслямова: Туған еліңнің ықыласын сезіну – нағыз бақыт

22.05.2018

Сыр өңірінің әкімі «Рухани жаңғыру» бағдарламасы бойынша атқарылып жатқан игі істерді таныстырды

22.05.2018

Үкімет отырысында көтерілген мәселелерге шолу

22.05.2018

Полиция сержанты бір отбасын өрттен құтқарып қалды

22.05.2018

Сенаторлар суармалы жерлерді пайдалануды тәртіпке келтіруге шақырды

22.05.2018

Елордалық шығармашылық топ Атырауға жетті

22.05.2018

Курчатовтағы Ұлттық Ядролық Орталықта жас ғалымдар мен мамандардың ғылыми конференциясы өтті

22.05.2018

Семейдегі орманның өртенуі адам қолымен жасалған іс болуы мүмкін

22.05.2018

Солтүстік Қазақстан диқандары тұқым себуді жалғастыруда

22.05.2018

Сыр өңіріндегі тарихи-мәдени ескерткіштердің 3D картасы әзірленеді

22.05.2018

Солтүстік Қазақстанда жазғы ат жарысы маусымы ашылды

22.05.2018

Атырауда лифтіде жасөспірімдердің қаза табуына байланысты тергеу жүргізіледі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Алматының алмасы. Шырын қайда?..

Алматы жұрты күнде жауған жауын­мен, түнде ұрған суықпен жағаласып жүріп Алатаудың бөктеріндегі биылғы алма бақ гүл шашқан көркем шақтан көз жазып қалған сыңайлы. Содан ба екен, біреу «Биыл алма гүлдеді ме?» десе, біреу «Биыл өзі алма бола ма?» дейді қамығып. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Рух көтерудің жолы

Кейінгі өскелең жас ұрпақты патриот­тық рухта қалай тәрбиелейміз, ертеңгі ел қорғар өрендеріміздің бойына отаншылдық пен патриотизмді, елге, жерге деген сүйіс­пен­шілік сезімін  қалыптастырып, келешекте ержүрек, батыл болып өсулері үшін не істеуіміз керек деп,  жастардың ертеңгі тағдыры мен таңдауына жиі бас ауыртып, жанымыздың жабырқап жататыны рас.

Қамбар Ахмет,

Каспий мен Қара теңіздерді жалғау кімге тиімді?

Мамырдың екінші онкүндігінде ақпарат һәм саясат алаңында қызу тал­қыланған тақырыптың бірі – Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Каспий мен Қара теңіздің арасын жал­ғайтын «Еуразия» каналын салу жөніндегі пікірі болды. 

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу