Жазылған жайға пікір білдірді

Қаламгер інім Құлбек Ергөбек осы газеттің 7-8 ақпандағы сандарын­да жарияланған мақаласында «Абай» романының жарыққа алғаш қалай шыққанын байыпты баяндап, Бейсембай Кенже­байұлы ағамыздың шын мәніндегі ерлігін оқырмандарға анық жеткізіпті. Ол оқиғаны о баста Қуандық Шаңғытбаевтан естіп, кәміл риза болған едім, енді ауызшасынан көп толық жазбашасын оқып, Құлбекке де риза болдым. Десем де бірер пікірімді құлаққағыс еткім келді. 

Егемен Қазақстан
29.03.2018 809
2

Негізгісі – «1937-1938 жыл­дар­дың қанды науқанында қазақ ин­тел­лигенттерін аяусыз қырғынға ұшы­ратқан басшы, ең болмаса, нау­қан біткен соң, қатары селдіреп қал­ған қазақ интеллигенциясына тыным берсейші!» деген жаңсақтық. «Басшы» мақалада қайталап айтыла берген Скворцов Николай Алек­сандрович, Қазақстан КП Орта­лық комитетінің 1 хатшысы. Ол бұл қыз­метке 1938 жылдың мамыр айында келіп, 1945 жылдың күзіне дейін бол­ды. Яғни оны қазақ зиялыларын «аяу­сыз қырғанға ұшыратты» деудің жөні жоқ. Ахмет Байтұрсыновтан бас­тап, барша зия­лымызды соттап, атып кет­кен жа­уыз Л.Мирзоян! Ол бізге 1933 жылы келіп, 1938 жылдың мамырына дейін қырғын жасады. Сәкен, Ілияс, Бейімбет ағаларымызды 1937 жылдың ақпан айында аттырғаны туралы құжат бар. Оны кино қайрат­керіміз Еркін Рақышев республика Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің құпия мұрағатынан іздеп тауып, кө­шірмесін алған.

Сөз ыңғайына қарай Мирзоянның 1937 жылы маусым айының 13-і күні И.Сталинге, Саяси бюроға жазған мынау жеделхатына тоқталайын:

«Во время съезда Компартии Казах­­стана кандидатура председателя Казахского ЦИК тов. Кулумбетова пос­ле длительного обсуждения на пленуме съезда тайным голосованием была провалена. Основным мотивом отвода и провала был факт перехода в 1919 г. тов. Кулумбетова с оружием в руках на сторону врага. За после­дние два месяца после съезда ряд арес­тованных участников контрреволюционной рыскуловской и нурмаковской организации показывают на Кулумбетова, как на одного из активных участников этой национал-фашистской организации. Возможно, в ближайшие дни следствие покажет необходимость ареста Кулумбетова. Мы считаем совершенно необходимым освободить Кулумбетова от обязанностей председателя ЦИКа и просим ЦК ВКП(б) утвердить наше предложение об освобождении Кулум­бетова от обязанностей председателя ЦИКа. Кандидатуру нового председателя ЦИКа внесем на утверждение Политбюро в ближайшие дни».

Алматыдан Мирзоян: «с ору­жием в руках; контрреволюционная, национал-фашистская организация» деп ышқынып жатса, оған Саяси бюро, И. Сталин қалайша сенбесін?! Саяси бюро оның дабылына құлақ қойып, Ұ.Құлым­бетовті орнынан алған, арғы жағы белгілі.

Жалпы бір дерек «халық жауларын әшкерелеуде» Мирзоян 6-орында. 110 мың адамды тұтқындатып, 25 мыңын аттырған. 1-орында «жүгеріші алаяқ көсем» Н. Хрущев. Ол Мәскеу­дің облыстық және қалалық, Украи­на­ның республикалық партия комит­терінің «құдайы» болған жылдары өзі басқарған «Үштік сотының» қаулысымен жиыны 203,5 мың «ха­лық жауын» тұтқындап, төрттен бірін ат­тырып тастаған.

Екінші. Құлбек: «...Мұхаң үшін ба­сын бәйгеге тіккен ондай жандар, ілуде бір аузы-мұрны жоқ дерексіз аңыз­­дар болмаса, соның көбі бүгінге нақты, затты жеткен жоқ» депті. Ол тұжырымына біраз таңдандым, себебі: екі жыл бойы ашық қуғынға ұшыраған Мұхаңа, 1953 жылы көкек айы­ның орта шенінде тұтқындалу қау­пі төнгенде студент Әнуар Әлім­жанов ұстазын Мәскеуге, А.Фа­деев досына жасырын аттандырып жіберген. Қайсыбір үлкен шен­ді саясатшының, жазушының кейін­де: «Мұхтар Әуезовті мен құт­қар­­дым!», «Мұхтар Әуезовті біз құт­қарып, Мәскеуге шығарып сал­дық!» деген­дері – бекершілік. Ақиқат Әлжаппар Әбішевтің «Шерлі шежіре» кітабында айтылған. Мұхаң екеуі сол жылы мамыр айында «Мәскеу» мейманханасын­да кездескендерінде (Әлжекең іздеп барған) Мұхаң өзін «буржуазияшыл, ұлтшыл...» деп аласұра қиқулаған «дос-жолдас­тары­ның» өресіздіктеріне нали ши­рыға сөйлеп отырып: «Мен үшін басын балтаның астына тосқан Әнуар­дың азаматтығына тіріде – өзім, өл­генде – топырағым риза!.. Егер ол қашып кетуіме жол таппаса, мен бүй­тіп Мәскеудің төрінде емес, Алматының бір түрмесінің түкпірінде отыратын едім» деген екен. Ұстазы шәкіртінің ерлігіне ерекше сүйінген ғой! Иә, сол жолы түрмеге түсіп қалса, одан не мүгедек болып шығар еді, не ажалға жем етілер еді...

Мен сол оқиғалар туралы деректі хи­каят жаздым. Оның ықшам нұсқасы Мұ­­хаңның туғанына 100 жыл толар ал­дында осы «Егемен Қазақстан» газе­тінде «Сайыңнан саяқ құрлы сая таппай...» деген атпен (Мәди ақын­­ның өлең тармағы) жарияланды. Кейінде толық­тырылып, қа­зақ, орыс тілдеріндегі әде­би газет-жур­­нал­дарда сол атымен ба­сылды, «Екі хикаят», «Ғибратты ғұ­мыр» жинақ­­тарымда шықты. Құлбек бұ­лар­дың ешбірін оқымаған, ең бол­­ма­са оқыған қаламдас үлкен-кішілерден естімеген-ау... Мәселе хикаят авторы Ғаб­бас Қабышұлы бол­­ғанында емес, мә­селе Мұхаңның «Абай жолын» қор­ғап қалған Бей­секеңнің ерлігі мен Мұхаңның өзін қор­ғап қалған Әне­кеңнің ерлігі газет оқыр­мандарына бір­дей жеткені бәрекелді болатын еді де.

 Ғаббас ҚАБЫШҰЛЫ

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.01.2019

Жамбылда экономиканың барлық салаларында 4-5 пайыз өсім бар

17.01.2019

Станимир Стоилов ұлттық құрамадан кетті

17.01.2019

19 қаңтарда Оралда 14 ойықта суға түседі

17.01.2019

Маңғыстауда «Қошқар-Ата» қалдық қоймасына қатысты жұмыстары тұрақты жүргізіліп келеді

17.01.2019

Жаңадан ашылған ауданға жастар оралып жатыр

17.01.2019

«Егемен» жазған мақала сенатор сауалына арқау болды

17.01.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында сержанттар кеңесі өтті

17.01.2019

113 мыңнан астам отбасы тұрғын үй жағдайын жақсартты - Қ.Өскенбаев 

17.01.2019

Шымбұлақта фристайлдан әлем кубогі өтеді

17.01.2019

Атырау облысында екпе алмаған балалар қызылшаға шалдығып жатыр

17.01.2019

Алматыдағы Баум тоғайы түрлене түспек

17.01.2019

Бокстан Қазақстан әйелдер құрамасы Сербиядағы турнирді сәтті бастады

17.01.2019

Талдықорғанда «ақылды» аялдама салынып жатыр

17.01.2019

Қазақстандық теннисшілер жұбы екінші кезеңге шықты

17.01.2019

Галышева мен Рейхерд АҚШ-тағы әлем кубогі кезеңінде бақ сынайды

17.01.2019

Шайбалы хоккейден әйелдер құрамасы әлемдік сынның финалына өтті

17.01.2019

Батыс Қазақстан ТЖД 17 күнде 43 SMS-хабарлама таратты

17.01.2019

 Қостанайда 867 үкіметтік емес ұйымның 586-ы жұмыс істейді

17.01.2019

ТҮҚЖБ-ның әр төртінші заемы «Нұрлы жер» бағдарламасы бойынша берілген

17.01.2019

Батыс Қазақстанда 256 мемлекеттік қызметкердің орны бос тұр

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Oıynshyq týraly oı

«Bárimiz balalyqtyń aýylynan kelgen­biz», oıynshyqpen oınaıtyn jastan áldeqas­han asyp ketsek te, keı-keıde balalarymyzdyń qolyndaǵyǵa qyzyǵa qarap qoıamyz. Qyńqyldap qandaı oıyn­s­hyq suraǵanyn, dúken sórelerinen kóz ala almaı turatynyn baqylaı júrip, búgingi balalardyń talǵamyn da birshama túsinip qalǵan sıaqtymyz. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу