Ақтөбеде зиянды қалдықтар тасқыны толастар емес

Соңғы жылдары жадырап жаз келсе болды, Ақтөбе қаласында адамның тыныс органдарын тұмшалап тастайтын жағымсыз иіс шыға бастайды. Мұндай кезде ақтөбеліктер аузы мен мұрнын жауып, тыжырынып, қайда кетерін білмей қалады. Бұл не сонда? Қайдан және неден пайда болатын құбылыс? Экологиялық зерттеулер барысы оның бірнеше себептері мен салдарлары бар екенін көрсетеді. Біріншіден мұндай жағымсыз жәйт облыс орталығындағы спирт және арақ өндірісі қалдықтарының аптап ыстықта әден кеуіп, қабыршақтануы салдарынан болатыны белгілі болып отыр. Бұл мәселе жөнінде газетіміздің өткен жылғы нөмірлерінің бірінде егжей-тегжей жазылды да.

Егемен Қазақстан
20.04.2018 12813
2

Бұған не қосуға болады? Ойды ой қозғайды. Сәуір айында Ақтөбе қаласында республикалық ақындайр айтысы өткізілді. Оған қатысқан жыр жүйріктері Ақтөбе спирт және арақ-шарап жөнінен де республика өңірлері арасында алдына ешкімді шығармай келе жатқанын өткір тілмен іліп жібергені бар. Әрине ақиқаттанаттап кете алмайсың. Айтыскер ақындар шындықты айтты. Айталық жыр жанпозы Болатбек Оразбаев ақтөбелік әріптесі Ершат Қайболдинге: әкіміне айтып, арақ зауыттарын жаптырмайсыңдар ма деп тап беріп еді. Ниет әрине дұрыс қой, әйтсе де шындықтың беті мен көзіне тура қарайтын болсақ, облыстық бюджетке салық төлемдерін төлеп отырған арақ өндірісінің жабыла қоюы екіталай. Оның үстіне спирт пен арақ өндірісінің иелері атымтай жомарттық танытып, жарты миллиардтан кем емес қомақты сомаға Мәдениет және спорт нысандарын тұрғызуға қаражат бөліп жатса, қайдан жабылады? Жабылмайды ешқашан. Сондай-ақ айтыскер ақын айтқандай мұндай өндірістерді жабу немес жаптыру жөніндегі тетік пен тұтқа облыс әкімінің қолында тұрған жоқ. Бұл тұста бір ғана мәселеге табан тіреуге болады. Арақ өндірісінің зиянды әрі улы қалдықтары атмосфералық ауамен қоршаға ортаға зиянын тигізбеуге тиіс. Бұл үшін озық технология мен арнайы қондырғының қажеттігі аян.

Облыс орталығында жаз айлары кезінде жағымсыз жәйттің тағы бір төркіні –сарқынды суларды тазарту деңгейінің төмендігінен туындайды. Екіншіден су бұру жүйелеріне сарқынды суларды ағызу тәртіптері мен нормативтері сақталмай жүргені де жоғарыда айтылғандай теріс көріністерге әкеліп соқтыруда. Сонда қалай болғаны? Зиянды қалдықтар тасқыны осылай жалғаса бере ме? Мұнда басы ашық сауалдар ірінші кезекте өндірістік кәсіпорындардан шығатын қалдық суды кәріз жүйелеріне тазартып ағызу қажеттігін көрсетеді.

Қалай дегенде де Ақтөбе қаласында табиғаттың ыстық маусымында жағымсыз иісті болдырмау мәселесі өткір күйінде тұр. Бұған байланысты бүгінгі күндері қандай іс-шаралар белгіленген деген мәселеге қарай ойыссақ –Ақтөбе облысы бойынша экология департаменті мен «Ақбұлақ» АҚ бірлесіп қолға алған жобалар ауызға бірінші оралады. Қазіргі кезде олар ай сайын сыртқа шығарылатын судан сынамалар алып, ондағы зиянды заттардың мөлшерін анықтау жұмыстарын жүргізуде.

Бұл жөнінде қалыптасқан тәртіп пен келісім бойынша мәселенің мәнісі талдау нәтижелеріне байланысты шешеілмек. Яғни зиынды заттар белгіленген шектен асып кеткен жағдайда, бұған жол берген кәсіпорындар өнеркәсіптік суды су бұру жүйесіне ағызуын тоқтатуға тиіс. Сонымен бірге аталған өндіріс орындары зиянды заттар мөлшерін азайту жөнінде де тиісті шаралар қабылдау қажет. Егер бұл қойылған талаптар орындалмай, аяқсыз қалатын болса, «Ақбұлақ»  АҚ сол кәспорындарға көрсететін қызметін тоқтататын болады. Осы орайда Ақтөбе облысы бойынша экология департаментінен алынған нақты деректерге сүйенсек, облыс орталығында 2016 жылы 54 және өткен 2017 жылы 47 кәсіпорын зиянды заттарды мөлшерден тыс тастағанына көз жеткіземіз. Ал биылғы жылдың І тоқсанында Ақтөбе қаласында 43 кәсіпорын қоршаған ортаны ластауға жүздері жанбапты. Бұл деректің өзі мұнда зиянды қалдықтар тастаудың тасқыны тоқталмақ түгілі, одан әрі өсіп келе жатқанын көрсетеді.

-Оларға қолданыстағы нұсқаулықтарға сәкес экология департаменті тарапынан тиісті шаралар қолданылды. Сондай-ақ ауаны ластау мөлшерін төмендететін қондырғылар қондыруға нұсқамалар берілді, - деді газет тілшісіне Ақтөбе облысы бойынша экология департаменті жетекшісі Жақсығалыи Иманқұлов.

Мамандардың мәлімдеуінше бүгінгі әңгімеміздің басты арқауына айналған өнеркәсіпте пайдаланылған шайынды суларды су бұру жүйелеріне ағызудың өз тәртібі бар. Мұндай үдерістің алдында ластанған су тиісті тазартудан өткізілуі керек. Аталған қағида арнайы бұйрықпен бекітілген. Солай бола тұрса да бұған дейінгі жүргізілен сараптама қорытындылары қаладағы өндірістік орындардың басым көпшілігі бұл талаптарды белден басып жүргенін айқындап берді. Мұның ең басты күрделі жағы –зиянды заттардың кәрізге жиналатынында болып шықты. Соның салдарынан жаздың ыстық күндерінде кәріздер шіри бастайды екен. Мұндай жағдайда ауаға жағымсыз иіс таралмағанда қайтеді.

Түптей келгенде бұл айтылғандардың бәрі өндіріс технологиясын жаңғыртуға және сараптамалық жұмыстардың деңгейін тереңдетуге тіреле береді. Осы орайда жергілікті өкілетті органдар Ресейдің Қазан қаласындағы ғылыми-зерттеу институтының ұжымымен қоян-қолтық тығыз байланыста жұмыс жүргізуді көздеп отыр. Бұл ретте Ақтөбеде күкіртті сутекті залалсыздандыратын «ИВКАЗ» катализаторын пайдалану жолдары қарастырылған. Ал әзірге ресейлік мамандардың көмегімен бұл технологияның тиімді тұстары сарапқа салынуда. Алдағы уақытта аталмыш технология оң нәтиже көрсеткен жағдайда дереу қолданысқа енгізілмек.

Темір Құсайын,

"Егемен Қазақстан"

Ақтөбе

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.12.2018

Қазақстанның футболшылары 6-топта өнер көрсетеді

12.12.2018

Сабина Бақатова Минскіде күміс медаль алды

12.12.2018

Дарын мемлекеттік жастар сыйлығының иегерлері марапатталды

12.12.2018

Маңғыстауда биыл 9 жаңа мектеп пайдалануға берілді

12.12.2018

Ақтауда «Саналы ұрпақ» жобалық кеңсесі және «Адалдық дүкені» ашылды

12.12.2018

Time журналы Жамаль Хашогги мен журналистерді «Жыл адамы» деп таныды

12.12.2018

Орал-Тасқала-РФ шекарасы бағытындағы күре жол пайдалануға берілді

12.12.2018

«Қамқоршысы жоқ қарт адамдарға көмек беру» акциясы ұйымдастырылды

12.12.2018

Шыңғыс Айтматовтың туғанына 90 жыл толды

12.12.2018

Франциядағы теракт кезінде 4 адам мерт болды

12.12.2018

«Русский силуэт» бәсекесінде жеңіске жетті

12.12.2018

Ұлттық ұлан өнерпаздары мерекелік концерт өткізді

12.12.2018

Алексей Ут­киннің жеке көр­­месі көрерменге жол тарт­ты

12.12.2018

Павлодар облысында 72 көше, 7 ауылдың атаулары өзгерді

12.12.2018

Атырауда ұн тартатын диірмен іске қосылды

12.12.2018

Жаратылыстану пәндерін ағылшын тілінде оқытатын мұғалімдерге қолдау артады

12.12.2018

Қостанайда Ғафу Қайырбековтың 90 жылдығы аталып өтті

12.12.2018

Қарапайым түсінік

12.12.2018

Ағысқа қарсы жүзген жазушы

12.12.2018

Қазақстан тарихы – әлемдік деңгейдегі тарих

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу