Не ішіп-жеп жүрсіз, ағайын?

Жақында Астананың ірі азық-түлік дүкенін аралап жүріп бір қыздың атағы бүкіл Қазақстанға танымал мүйізі қарағайдай компанияның сүтін іздеп таба алмай, ол неге жоқ деп жағалай сұрап жүргенін кө­ріп қалдым. 

Егемен Қазақстан
24.04.2018 472
2

Мұндай жағдайлар ара-тұра кез­десіп тұрса да, не сатып алса да өз еркі ғой деген оймен өзгенің ісіне онша араласа қой­майтынмын. Осы жолы шыдамым жет­педі. Қарағым, ол компанияның өнімін неліктен соншама іздеп әуре болып жүрсің. Оның сүт тағамдары бірыңғай ұнтақтан жасалады ғой. Одан да ана «Родинаның», «Астана-Өнімнің», болмаса «Зенчеко и К» деп аталатын компаниялардың сүтін алсайшы, дедім жаңағы қызға. Сөйтсем әлгі қарындас елімізде өндірілетін өнімдерден мүлде бейхабар екен. Менің сөзімді естіген кез­де солай ма өзі, білмейді екенмін деп шы­ны­мен-ақ таңғалды.

Біз бұл сөзді жайдан-жай айтып отырған жоқпыз. Соңғы жылдары саудаға шығарылып жатқан өнімдердің сапасының төмендігі туралы жиі айтылып жүр. Бірақ одан шығып жатқан нәтиже жоқ. Жоғарыда айтылған мәселеге келсек, Қазақстанда өндірілетін сүт өнімдерінің 60 пайызы, яғни тең жартысынан астамы ұнтақ сүттен жасалады екен. Ондай сүттің қоректік қасиетін былай қойғанда, түрлі консер­ванттар қосылатындықтан, денсаулыққа зиян екені де дау тудырмайтыны шындық. Оның сыртында, ол ұнтақтың қай жылы шыққанын тексеріп жатқан да ешкім жоқ. Олай болса, жұмыртқадан жүн қырқып үйренген біздің пысықай кәсіпкерлеріміздің мерзімдері өтіп кеткен ұнтақтан сүт тағамдарын дайындап, онысын сапалы тауар ретінде ұсынып жатпасына кім кепіл? Сүттен әзірленген астың азғантай уақыт тұрса ашып немесе іріп кететіні бәрімізге де балалық шақтан белгілі жайт. Ал қазіргі сүт тағамдары апталап тұра береді. Сонда оның сыры неде? Керек десеңіз, өзіміз дүкеннен сатып алып жүрген сары майға пальма майы қосылады екен деген де дерек бар. Өйткені пальма майы өнімнің ұзақ сақталуына көмектесетін көрінеді. Оның есесіне, мамандардың айтуына қарағанда, адам ағзасына, әсіресе балаларға тигізер зияны шаш-етектен.

Өкінішке қарай, ет өнімдеріне қатысты жағдай да әзірге мақтанарлық бола алмай тұр. Оның да едәуір бөлігі сырттан тасымалданатыны көпшілікке аян. Осы тұрғыдан келгенде біздің кейбір облыстарымыздың Иранға, Қытайға ет экспорттап жатырмыз деп дабыралатуы да әншейін түймедейді түйедей қылып көрсетудің о жақ бұ жағындағы әрекет болып шығады. Жоғарыда аталған елдерге ет сатып жатқанымыз рас. Бірақ осы мәселеге тереңірек үңілген адам істің шынайы көрінісінің біз күткендегідей емес екенін де оңай аңғарады. Яғни сыртқа шығаратын етіміз, айталық, шамамен алғанда 100 тонна болса, сырттан әкелініп жатқан ет 200 тонна. Олай болса шетелдерге ет экспорттап жатырмыз деп кеуде керуіміздің реті қалай болар екен?..

Біз бұл жерде елімізде өспейтін апельсин, мандарин, лимон тәрізді цитрус өнімдері туралы әңгіме де қозғап отырған жоқпыз. Бұл айтылғандарға қосымша соңғы жылдары ананас, манго, грейпфрут, авокадо сияқ­ты экзотикалық саналатын жеміс-жидек түр­ле­рі де дүкен сөрелерін жаулап ала баста­ды. Бұл келтірілген өнімдерге қатысты ешқан­дай талас жоқ. Жақсыны көрмек үшін демек­ші, біріншіден, халықтың осындай жеңсік ас­тардың бар екенін біліп, оның дәмін татуы­ның өзі бір ғанибет болса, екіншіден, мұндай жеміс-жидектердің адам ағзасын түрлі дәру­мен­дермен байытуда да алар орны ерекше. Сон­дықтан да бұрын-соңды халқымыз өзін көру тұрмақ, атын да естіп көрмеген бұл сияқты өнімдердің көптеп келіп жатуын құп­тамасақ, қарсылық білдірер ниетіміз жоқ.

Әңгіме басқада. Қазақстанның ең басты байлығы – жері. Ол жер мыңғыртып мал өсі­руге де, жайқалтып бау-бақша егуге де же­теді. Ендеше неліктен біз еліміздің тәуел­сіз­дік алғанына 26 жыл толып 27-ші жылға кеткенде ет пен сүтті, картоп пен капустаны, пияз бен са­рымсақты сырттан тасымалдауымыз керек? Ата-бабаларымыз мал баққан, мал қазақ үшін әрі тамақ, әрі киім, әрі көлік болған деген сөзді де жалықпастан қайталап жатамыз. Олай болса, ғылым мен техниканың дамуының ар­қа­сында мал бағу да, бау-бақша өсі­ру де барын­ша жеңілдеген ХХІ ғасырда Қазақ­станның азғантай ғана халқын ет және сүт өнімдерімен, бірінші кезекте қажетті сана­латын көкөніс түр­лерімен қамтамасыз ете алмауымыздың сы­ры неде?

Осындайда ойға оралады, жоғары лауазымды шенеуніктеріміз сөз сөйлей қалса қолға алған жұмыстың бәрін жапырып, жоспарды межесінен асырып жатырмыз дейді. Ал нақ­ты өмірге қарасаң оның нәтижелері көзге тү­се бермейді. Алда-жалда көзге түсе қал­ған­дары болса көңілді құлазытады – тұр­ғызған үй­лер­і­міз сапасыз, салған жолдарымыз шұрық-шұ­рық те­сік. Бір кездері республика халқын түгелдей та­за ауыз сумен қамтамасыз етеміз деп едік, ол да аяғына жетпей қалды. Тіпті күн сайын тонна­лап далаға төгіліп жатқан қоқыстың (дай­ын шикізат) өзін өңдей алмай, ол болса қа­ла­ларымыздың төңірегін барынша ластап, эко­логияға орасан зор нұқсан келтіріп жатыр. Осы­дан бір-екі жыл ғана бұрын қолға алынған Астанадағы қоқыс өңдеу зауытының да жарты жолда тұралап қалғаны белгілі болып отыр. Қай жаққа қарасаң да көретінің қаптаған проб­лема. Көбейіп кеткен қиын түйіндердің қа­шан шешілетіні және оларды кімдердің ше­шетіні тағы белгісіз. Сұрайын десең кімнен сұ­рарыңды да білмейсің. Содан қолыңды бір сіл­тейсің де, ішің шұрқырап бара жатқан соң жаңағы ұнтақтан жасалған сүтті сатып жатқан дүкенге қарай аяңдай жөнелесің...

Бәрін де қойшы, өздеріңіз не ішіп-жеп жүрсіздер ағайын?

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.10.2018

Мектеп түлектері жарты жыл бұрын оқуға түсе алады

16.10.2018

Маңғыстау облысы 2018 жылға 464 миллиард теңге инвестиция тартуды жоспарлап отыр

16.10.2018

Қазақстан Ардагерлер кеңесі Бурабайда бас қосты

16.10.2018

Спорттың жекпе-жек түрлері бойынша конфедерация кубогының іріктеу туры өтті

16.10.2018

Кашемирді күтіп киіңіз

16.10.2018

Қыз-келіншектерді маммологке тегін тексерілуге шақырады

16.10.2018

Жасанды сұлулық жан азабына айналмасын

16.10.2018

Балеттің балғын болашағы

16.10.2018

Кенен Әзірбаев атындағы Жамбыл облыстық филармониясына елу жыл толды

16.10.2018

Сауытбек Ұсаұлының «Ақбөпе» әні туралы

16.10.2018

Зылиха апай (әңгіме)

16.10.2018

Зиялы қауым өкілдері Жолдауға пікір білдірді

16.10.2018

Жерге жаңаша көзқарас пен қатаң бақылау қажет

16.10.2018

Қостанай облысында өнімді өңдеу секторы 53 проценттен асты

16.10.2018

Қазақстандық қамту: отандық өнімнің өрісі неге тар?

16.10.2018

Юлия Путинцева жарысты жеңіспен бастады

16.10.2018

Арман Сейітмамыт: Кино әлеміне «Ел Арнаны» барынша етене жақындастыру керек

16.10.2018

Павлодар облысында отырғызылған ағаштардың 70 пайызы өспей қалған

16.10.2018

Съезд – нақты іске көшудің мысалы

16.10.2018

Түркістан еңбек күші бар, бірқатар салаларды дамытуға қолайлы облыс

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу