Тәуелсіздіктің кепілі – ұтымды саясат

Ағайынның араздығы туысқандар арасындағы қарым-қатынас барысында кәдімгідей проблема туғызатын болса, ал елдер арасындағы алауыздықтың бел­гілі бір деңгейде адамзаттың бейбіт өмір сү­руіне зардабын тигізетіні мәлім. Жақында қос Корея басшыларының кездесуіне әлем жұртшылығы айрықша көз тігіп, ядро­лық сынақтан бас тарту туралы КХДР басшысының пікірін жаһандағы жағым­ды жаңалықтың біріне балағаны да сол се­бепті. Өйткені бейбітшіліктің құны қашан да асқақ.

Егемен Қазақстан
14.05.2018 45
2

Жықпыл-жықпылы көп халықаралық сая­саттың астарлы ақиқатын қарапайым кісіге ә дегеннен тап басып тану қиын. Төрткүл дүниенің бір қиырындағы оқиғаның, жер шарының келесі бөлігіндегі әрекетпен қоса өріліп жататын кезі де аз емес. Ғаламда болып жатқан қақтығыстар мен шиеленістердің қай-қайсысының да ар жағында мүдделі күштердің тұратыны тағы да белгілі. Осы тұста ағылшынның мемлекет қайраткері Бенджамин Дизраэлидің жаһандық саясат төңірегіндегі айтқанын тілге тиек етсек, оқырманға мейлінше түсінікті бола түсер еді. «Әлемдік саясаттың басты және жалғыз мәні – бұл ресурстар үшін күрес және соған түбегейлі бақылау орнату. Қалғанының барлығы – бітпейтін және мәмілеге келе алмайтын соғыстың әдістері мен түрлері ғана». Басқа емес Ұлыбритания үкіметінің бір емес, екі мәрте тізгінін ұстаған Бенджамин Дизраэли саясат жайын жақсы біледі ғой, білгеннен соң айтады да. Қазір жер-жерде болып жатқан қақтығыстардың, соғыстардың себебін осы тұжырым қалыбына салып кеп жіберетін болсақ, бәрі тайға таңба басқандай айқындала түседі емес пе.

Әрине ықпалды, қуатты деген мемле­кет­тердің қай-қайсысы да ресурстар үшін күреске бел шеше кірісетіні белгілі. Олай болмаса, алпауыт атана ма? Әуелі дипломатиялық тетік­тер іске қосылса, кейінірек қаржылық мүм­кін­діктер араласады. Ал соңғы кездері ресурс үшін «өліспей беріспейтін» кезеңдер туды ма, әйтеуір адамды қырып-жоятын қару­ларға кезек тигені адамзат біткенді алаң­датып отыр. Таяу Шығыста бейбіт халық­тың босқынға айналып, қалалардың жаппай қи­ра­тылып жатқаны осының айғағы емес пе? Қанша жерден террористерге қарсы күрес деп бүркемелегенмен, ар жағында ресурс­қа бола, басқалай айтқанда байлықты бауыр­ға басуға ұмтылған ашкөздік кейпі менмұн­далайды. Тағы да Дизраэлидің айтқанына сүйенер болсақ, «кез келген елдің саясаты барлық уақытта да жеке өздерінің мүдделері тұрғысынан жүзеге асырылады және басқалардың мүддесін ешқашан ескермейді». Ескермейтіні белгілі ғой, бірақ жеке мүддесі жолында алпауыт елдердің басқаларға қиянат жасайтыны қаншалықты әділеттілікке саяды?

Осы тұрғыдан келгенде, ресейлік саясаттанушы Сергей Кара-Мурзаның өкінетініндей-ақ бар екен. «Елдің тұтастығынан айырылу арқылы біз ешқандай қаржымен өлшенбейтін қомақты пайданы жоғалтып алдық». Иә, әлемге билік жүргізуге, қомақты ресурстан үлес алуға ұмтылатындардың да өзіндік өкініші болады. Саясаттағы бәсекелестік алпауыттардың барлығының бірдей олжалы болуына мүмкіндік бере ме? КСРО сынды алып мемлекеттің тұтастығынан айырылу аумақтық қана емес, төрткүл дүниеге ықпал ету тетігінен айырды емес пе. Кара-Мурзаның қайғырып отырғаны да сол...

Халықаралық саясатта өзінің ықпалын жүргізуге ұмтылатын мемлекет не істейді? Әрине ресурстар үшін күрестің жан-жақты әдіс-тәсілдерін қолдануға жанталасады да. Осы мәселеге қатысты Ресейдің ұстанымын қоғамдық және саяси қайраткер Николай Стариков төмендегіше таңбалайды: «Біз өзіміздің күш-қуатымызды, ықпалымызды қалпына келтіріп, қайтадан одақтастарымызды жинауымыз керек. Кедендік және Еуразиялық одақ платформасында қайтадан біртұтас елді құруымыз қажет». Стариковтың мақсат-мұраты қаншалықты жүзеге асады, ол басқа мәселе. Біздің айтпағымыз, бірі-бірімен жым­даса өріліп жатқан әлемдік саясаттағы әрекет­тердің бір көрінісі ғана бұл. Әлемдік қоғам­дастықтың бір бөлшегі болып саналатын Қазақ елінің бейбіт өмір сүруі мен тұрақты­лығы төңірегіндегі ұтымды қимыл-әрекетін жа­ды­мызға тоқи отырып, қырғиқабақ саясаттың салқынынан сақтандыру ғана біздікі.

Олай дейтініміздің де жөні бар. Өйткені Бенджамин Дизраэлидің тағы бір айтқаны бар: «Тәуелсіздік алғанымен отар елдер бірден отарлықпен ат құйрығын үзісе алмайды». Яғни құлдық психологиядан, бодандық бұғауынан құтылу ә дегеннен оңайға соқпайтын көрінеді. Әлі күнге кеңестік кезеңді қой үстінде бозторғай жұмыртқалаған қоғамға балайтын, қожайынның айтқанымен жүріп-тұруды аңсайтын адамдар аз емес. «Бүкіл жақсылықтың барлығын орыстан көрдік» деп ойлайтындар солардың санатынан. «Батпандап кірген отарлық аурудың мысқалдап шығатынын» осыдан-ақ аңғаруға болады. Олай болса, тәуелсіздікті нығайту жолындағы ерік-жігер, қимыл-әрекет осындай кезеңде мейлінше шыңдалып, шымырлана түсуі тиіс екен. Жалған ұранның жетегінде кетпей, ұлттың мүддесін ұтымды саясатпен жүргізетін кез. Әлихан Бөкейханның айтқанымен түйіндер болсақ: «Кейінгі үрім-бұтақ не алғыс, не қарғыс бере жүрер алдымызда зор шарттар бар! Осыны аңғар, жұртым қазақ!».

Ғабит ІСКЕНДЕРҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.10.2018

Мектеп түлектері жарты жыл бұрын оқуға түсе алады

16.10.2018

Маңғыстау облысы 2018 жылға 464 миллиард теңге инвестиция тартуды жоспарлап отыр

16.10.2018

Қазақстан Ардагерлер кеңесі Бурабайда бас қосты

16.10.2018

Спорттың жекпе-жек түрлері бойынша конфедерация кубогының іріктеу туры өтті

16.10.2018

Кашемирді күтіп киіңіз

16.10.2018

Қыз-келіншектерді маммологке тегін тексерілуге шақырады

16.10.2018

Жасанды сұлулық жан азабына айналмасын

16.10.2018

Балеттің балғын болашағы

16.10.2018

Кенен Әзірбаев атындағы Жамбыл облыстық филармониясына елу жыл толды

16.10.2018

Сауытбек Ұсаұлының «Ақбөпе» әні туралы

16.10.2018

Зылиха апай (әңгіме)

16.10.2018

Зиялы қауым өкілдері Жолдауға пікір білдірді

16.10.2018

Жерге жаңаша көзқарас пен қатаң бақылау қажет

16.10.2018

Қостанай облысында өнімді өңдеу секторы 53 проценттен асты

16.10.2018

Қазақстандық қамту: отандық өнімнің өрісі неге тар?

16.10.2018

Юлия Путинцева жарысты жеңіспен бастады

16.10.2018

Арман Сейітмамыт: Кино әлеміне «Ел Арнаны» барынша етене жақындастыру керек

16.10.2018

Павлодар облысында отырғызылған ағаштардың 70 пайызы өспей қалған

16.10.2018

Съезд – нақты іске көшудің мысалы

16.10.2018

Түркістан еңбек күші бар, бірқатар салаларды дамытуға қолайлы облыс

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу