Мектеп бітірушілер кешінің мәнінен сәні көп

«Қалайша қиямыз, ұшырса ұямыз?!» деп жастықтың жасыл әуезіне малынар мектеп бітірушілер кеші де жақын қалды. Биыл еліміз бойынша 146 мың түлек мектеп бітіреді. 

Егемен Қазақстан
16.05.2018 3914

Әлбетте, «Бесіктегі баланың күлгенін көрген – бір мұрат, алдына түсіп ананың жүргенін көрген – бір мұрат» дегендей, мәпелеп өсірген баланың ел қатарлы орта білім алып шығуы алдымен ата-анаға мерей, ал аттестат алған албырт жастың алдында сыры мен сыны көп үлкен өмір тұр. Сондықтан да мектеп бітірушілер кешінде көз жанарыңызға келіп қалар мөлтіл жаста «тарыдай болып кіріп, таудай болып шыққан» аяулы ортаға деген қимастықтың сыры да, алға жетелейтін армандардың жыры да бар...

Мағжан Жұмабаев «Педагогика» атты еңбегінде «Тәрбие төрт түрлі: дене тәрбиесі, ақыл тәрбиесі, сұлулық тәрбиесі һәм құлық тәрбиесі. Егер де адам баласына осы төрт тәрбие тегіс берілсе, оның тәрбиесі түгел болғаны» дейді. Азаматтыққа аяқ басқан адамның төрт құбыласын түгендейтін осы қасиет түгелімен жаңа ғасырдағы мектеп бітірушілер буынынан табыла ма? Жасырары жоқ, тірсек пен тұяқтың арасындай балалық пен үлкен өмірді жалғар сабалы мінез қазіргі жасөспірімдерге жетпей жатады. Соның бірі түлектердің мектеп бітірушілер кешін дақпырты мен дарақылығы көп сән-салтанатқа айналдырып жіберетіні деуге болады. Бұл тарапта жыл сайын қоғамдағы қыраулы сөздер үйірімен Білім және ғылым министрлігіне бағытталатыны да белгілі.

Таяуда Білім және ғылым министрі Ер­лан Сағадиевтің ата-аналардың «дәс­түрлі» сауалына Үкіметте де, халыққа есеп беру жиынында да, брифингте де тағы бір мәрте жауап беруіне тура келді. Ми­нистр мектеп бiтiрушiлер кешiне қатысқысы келмейтiн оқушылар мен ата-аналарды ешкiм қинамайтынын, олардың ресми аттестат тапсыру салтанатына ғана қатысуына болатынын айтты. Мектеп бiтiрушiлер кешiн өткiзуге көп ақша жи­науға байланысты министрлiк тарапы­нан бақылау және iс-шараны өткiзу фор­матын ұсыну туралы сауалдардың жиі көтерілетінін жеткізген Е.Сағадиев «Бiз­дiң арнайы осы кештi өткiзетiн тұжы­рым­дамамыз жоқ. Бұл жыл сайын өткiзi­летiн ресми мереке. Мектептер қалай өткiзетiнiн жақсы бiледi. Өткiземiз десе мектеп әкiмшiлiгi, бақылау кеңесi мен ата-аналар кеңесi жиналып, ортақ шешiм қабылдайды. Ал ата-аналар «ақша жинамаймыз, бермеймiз» десе, ресми бөлiгiне, яғни аттестат тапсыру салтанатына қатысып, үйге қайтып кетулерiне болады. Оларды ешкiм қинамайды», деген-ді.

Шын мәнінде, соңғы жылдар бедерінде балабақшадағы бүлдіршіндерінің бірге ойнап жүрген құрбы-құрдастары мен бастауыш сыныптарда оқитын жеткіншектерінің бірге оқитын сыныптастарын баласының туған күніне шақырып, ас та төк дастарқан жасап, мерейін тасытып жататын кейбір ата-аналар үшін мектеп бітірушілер кешін түлектердің өздері қалағандай, есте қаларлықтай өткізуінде қандай сөкеттік бар деуі кәдік. Алайда, бар мәселе  осында. Бұл әлеуметтік жіктелуді балалардың бойына сіңіре түсетін алғышарттар болатынын бастапқыда аңдай бермейміз. Режиссер Т.Теменовтің «Махаббат стансасы» фильміндегі мектеп бітірушілер кешінде өзара шекісіп қалған басқарма баласы Жеңістің жалғызілікті отбасында өскен Оралды «Сен өзі үйіңе қонақ шақырып көріп пе едің?» деп мұқататын көрінісі ойға оралады. Бұл кадрдың өмірде қайталанбасына кепілдік жоқ. Себебі бүгінде бүтін емес, бірінде бар, бірінде жоқ, заманның жараған буралығындай нарықтық қоғамда өмір сүріп отырмыз. Қазақ мұны «кедейді «бәрекелді» жұбатады» деп қысқа қайырған. Әлгі аттыға еріп, жаяудың таңы айырылыптының кері осы бала кезден-ақ қалана бастайтынын саналы ата-ана саламатты ұрпақ тәрбиесі үшін ойлауға, жадына түюге тиіс.

Әрине, ертеректе оқушылардың мұға­лімнің, сынып жетекшісінің рұқсатынсыз жым тастап түрлі отырыс жасап, ертеңіне сабақта түлкі мезіретпен түк көрмегендей отыратын кездері болатын. Балалық балдәурен үшін бұл да қызық. Бірақ бүгінгі көріп жүрген мектеп бітіру кештерінің сән-салтанаты сол кездегі ата-аналардың шаңырақ көтерген балаларына жасап беретін қоңыртөбел той-томалақтарының қасында тіпті ерен ертегідей әсер қалдырады. Бұл – ең алдымен ата-анаға материалдық жағынан ауыр тиеді. Оның ар жағында моральдық қиналысты да өткеретіні даусыз. Өйткені балаға «жоқ» деп айту бетінен қаққандай болмақ. Баладан әркім де аянып қалмасы белгілі. Десе де «жомарттың қолын жоқтық байлаған» қысылтаяң қоғамда бірінің емес, бәрінің тұрмыстық жағдайын балалар үшін ескеру қажет-ақ. Өйткені бала намысы да бала көңілі іспетті кіршіксіз. Оған қылау жұқтыруға ересектердің құқы жоқ.

Осы орайда министр мектеп бітіру кешін ұйымдастырған кезде ысырапшылдыққа салынбау қажеттігін алға тартып, «Мектеп бітірушілердің лимузинмен қыдыруына және қыруар ақша жинап, мектеп бітіру кешін шоуға айналдыруға моралдық тұрғыдан қарсымын. Екінші жағынан, оқушылардың таңды қарсы алуына, мектеп бітіру кешіне тыйым салуға да қарсымын», деген еді. Расында, түбегейлі тыйым салудың қажеті жоқ, бірақ түлектердің «Голливудтың» жұлдыздарындай немесе бәзбір ақсүйектердей есік пен төрдей көлік, шамдалдары жарқыраған қымбат мейрамхана жалдауының ар жағында да толып жатқан шығынға шектеу қоюды ойластырған абзал. Мәселен, салтанатты шараға сай киінудің өзі әжептәуір сабылтады. Кім бекзада көрінгісі келмейді?! Әсіресе, қыздардың сән салонына баруы, әлдебір айтулы ательеден арнайы көйлек тіктіруі сықылды толып жатқан даярлық ауылда, қалада болсын, несиесі бар немесе көп балалы отбасыларға салмақ салады. Тіпті бір мұғалімнің мұң шаққаны бар: «Мектеп бітірушілердің кешінде жасанып шыға келген бозбала мен бойжеткеннің арасында кешегі мұғалімі өзін қораш сезінетін жағдайы көп кездеседі. Себебі мұғалімнің әлеуметтік жағдайы да көп оқушының отбасымен шендесе бермейді. Мұндайда есіктегі күзетшінің күйін кешетін бұл кешке мұғалім де барғысы келмейді» дейді.

Әсілі, бұл мұғалімге көрсетілер құрметтің, айтылар алғыстың, ұстазды ұлықтаудың салтанаты болуы тиіс қой. Бірақ осы бір кештің қасаң көңдей қатып қалған кей жазылмаған қағидалары бозбалалар мен бойжеткендердің албырттықпен ішімдік ішулеріне, тәртіп бұзуына, кейде қылмыс жасауына, тіпті бар арман-мұратын тәрк етіп босаға аттауларына немесе оң босағада отырып қалуына да алып келіп жатады. «Жақсы бала сүйік, жаман бала күйік» десек те, мектеп бітірушілер кешінің дұрыс ұйымдастырылуын, олардың қауіпсіздігін министр айтқандай, мектеп әкімшілігі, бақылау кеңесі мен ата-аналар ортақ мүдделі тараптар ретінде осы бастан ойластырғаны жөн. Оның сыртында, Ұлттық бірыңғай тестілеуге дайындық, мамандық таңдау сияқты жауапкершілігі зор істің тұрғанын да ұмытпау керек.

Әсілі, соңғы жылдары қоғамдағы ізгі істерді мектеп бітірушілердің қолға ала бастауынан зор үміт күтуге болады. Айталық, былтыр Маңғыстау облысы Түпқараған ауданы Ақшұқыр ауылының 45 түлегі мектеп бітіру кешінен бас тартып, 400 мың теңгені қатерлі ісікке шалдыққан ауылдас бүлдіршіннің еміне жинап берді. Сондай-ақ Шымкент қаласындағы №75 орта мектеп түлектері Тасарық ауылындағы әлеуметтік орталықта тәрбиеленетін мүгедек балаларға сыйлықтар тарту етіп, қуаныш сыйлады. Қайырсыз шоудан қайырымды істі алға қойған түлектер шоғыры артқан сайын мектеп бітіру кешінің де сәнінен мәні басым бола түспек деп ойлаймыз.

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.05.2018

Солтүстік Қазақстан облысы мен «CLAAS» компаниясы меморандумға қол қойды

20.05.2018

Торғайдағы Ахмет Байтұрсынов туған үй жөнделетін болды

20.05.2018

Қостанай облысында 18-ші өрт сөндіру бекеті ашылды

20.05.2018

Қостанай қаласы «мерейлі отбасын» таңдады

20.05.2018

Батыс Қазақстан мен Астана әріптестік туралы меморандумға қол қойды

20.05.2018

Каспий жағалауында суға шомылу маусымына байланысты үгіт-насихат жұмыстары жүргізілді

20.05.2018

Ақтөбе және Орынбор облыстары ресми делегацияларының кездесуі өтті

20.05.2018

Павлодарда партиялық жоба аясында IT-орталық ашылады

20.05.2018

Екібастұздағы «Шығыс» кенішіне «Liebherr R-976 Litronic» экскаваторы әкелінді

20.05.2018

Павлодарда Медиаторлардың республикалық форумы өтті

20.05.2018

Павлодарда ауыл шаруашылық жерлері электронды картаға түсіріледі

20.05.2018

Павлодарда жүргізушілердің төленбеген көлік салығы 670 миллион теңгеге жеткен

20.05.2018

Хорватия Астанада дипломатиялық өкілдік ашпақ

20.05.2018

Самал Еслямова Канн кинофестивалінде үздік актриса атанды

20.05.2018

20 мамырға арналған ауа райы

20.05.2018

ҚарМУ-да «Рухани жаңғыру» бағдарламасын жүзеге асыру барысын талқылады

19.05.2018

АЭФ-2018 аясында жаһандық трансформация жағдайындағы азаматтық қоғам институттарының рөлі талқыланды

19.05.2018

Қазақстандық сарапшылар ғаламдық дамудың басты бес мегатренді туралы пікір білдірді

19.05.2018

Н. Назарбаев атап өткен бес мегатренд АЭФ-2018 алаңдарында кеңінен талқылануда

19.05.2018

QazaqGeography «Қазақстандық ұлттық географиялық қоғамының» кезектен тыс съезі өз жұмысын бастады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Оразаның нығметі

«Зор сүйінші айтайын, Мұсылман болып туғанға. Ислам дінін қуғанға...» деп Майлықожа бабамыз жырлағандай, исламды дінім, Мұхаммедті пайғамбарым деп таныған мүміндер үшін қасиетті рамазан айы туды. Аллаға бойұсынушы қауым бұл айды «Айлардың сұлтаны» деп ерекше әспет­тесе, үлкен сахаба Абдулла Аббас «күн­­дердің қайырлысы – жұма, айлардың қайыр­лысы – рамазан» деген екен.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жол апатын азайту жүргізуші мәдениетіне байланысты

Өткенде екі көлік соқтығысып қал­ды. Олар көшенің бағдаршамы жоқ қиылысында бір-біріне жол бермеген. Содан екі жүргізуші бірін-бірі кінәлап жатыр. 

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Қазақ қызы осындай

Ұлттық дүниетаным ілімінде халық­тың гүлі қазақ қызының болмысына, әдеп-ілтипатына, сұлулық, ізеттілік қасиеттеріне қатысты «Қызда оттай ыстық мейір бар», «Қызда 40 періште бар», «Қызда 40 көліктік бақыт бар», «Қыздың қабағында құт бар», «Қыз назы 40 кісіні мас қылады», «Қыз 40 істің қисынын біледі», «Бұрынғының қыздары бармағының шұңқырындағы асқа тояды» дейтін сұлулықтың тұңғиық сырларын мәлімдейтін інжу-маржан ойлар, толғамдар, лала лебіздер бар.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу