Мектеп бітірушілер кешінің мәнінен сәні көп

«Қалайша қиямыз, ұшырса ұямыз?!» деп жастықтың жасыл әуезіне малынар мектеп бітірушілер кеші де жақын қалды. Биыл еліміз бойынша 146 мың түлек мектеп бітіреді. 

Егемен Қазақстан
16.05.2018 5772
2

Әлбетте, «Бесіктегі баланың күлгенін көрген – бір мұрат, алдына түсіп ананың жүргенін көрген – бір мұрат» дегендей, мәпелеп өсірген баланың ел қатарлы орта білім алып шығуы алдымен ата-анаға мерей, ал аттестат алған албырт жастың алдында сыры мен сыны көп үлкен өмір тұр. Сондықтан да мектеп бітірушілер кешінде көз жанарыңызға келіп қалар мөлтіл жаста «тарыдай болып кіріп, таудай болып шыққан» аяулы ортаға деген қимастықтың сыры да, алға жетелейтін армандардың жыры да бар...

Мағжан Жұмабаев «Педагогика» атты еңбегінде «Тәрбие төрт түрлі: дене тәрбиесі, ақыл тәрбиесі, сұлулық тәрбиесі һәм құлық тәрбиесі. Егер де адам баласына осы төрт тәрбие тегіс берілсе, оның тәрбиесі түгел болғаны» дейді. Азаматтыққа аяқ басқан адамның төрт құбыласын түгендейтін осы қасиет түгелімен жаңа ғасырдағы мектеп бітірушілер буынынан табыла ма? Жасырары жоқ, тірсек пен тұяқтың арасындай балалық пен үлкен өмірді жалғар сабалы мінез қазіргі жасөспірімдерге жетпей жатады. Соның бірі түлектердің мектеп бітірушілер кешін дақпырты мен дарақылығы көп сән-салтанатқа айналдырып жіберетіні деуге болады. Бұл тарапта жыл сайын қоғамдағы қыраулы сөздер үйірімен Білім және ғылым министрлігіне бағытталатыны да белгілі.

Таяуда Білім және ғылым министрі Ер­лан Сағадиевтің ата-аналардың «дәс­түрлі» сауалына Үкіметте де, халыққа есеп беру жиынында да, брифингте де тағы бір мәрте жауап беруіне тура келді. Ми­нистр мектеп бiтiрушiлер кешiне қатысқысы келмейтiн оқушылар мен ата-аналарды ешкiм қинамайтынын, олардың ресми аттестат тапсыру салтанатына ғана қатысуына болатынын айтты. Мектеп бiтiрушiлер кешiн өткiзуге көп ақша жи­науға байланысты министрлiк тарапы­нан бақылау және iс-шараны өткiзу фор­матын ұсыну туралы сауалдардың жиі көтерілетінін жеткізген Е.Сағадиев «Бiз­дiң арнайы осы кештi өткiзетiн тұжы­рым­дамамыз жоқ. Бұл жыл сайын өткiзi­летiн ресми мереке. Мектептер қалай өткiзетiнiн жақсы бiледi. Өткiземiз десе мектеп әкiмшiлiгi, бақылау кеңесi мен ата-аналар кеңесi жиналып, ортақ шешiм қабылдайды. Ал ата-аналар «ақша жинамаймыз, бермеймiз» десе, ресми бөлiгiне, яғни аттестат тапсыру салтанатына қатысып, үйге қайтып кетулерiне болады. Оларды ешкiм қинамайды», деген-ді.

Шын мәнінде, соңғы жылдар бедерінде балабақшадағы бүлдіршіндерінің бірге ойнап жүрген құрбы-құрдастары мен бастауыш сыныптарда оқитын жеткіншектерінің бірге оқитын сыныптастарын баласының туған күніне шақырып, ас та төк дастарқан жасап, мерейін тасытып жататын кейбір ата-аналар үшін мектеп бітірушілер кешін түлектердің өздері қалағандай, есте қаларлықтай өткізуінде қандай сөкеттік бар деуі кәдік. Алайда, бар мәселе  осында. Бұл әлеуметтік жіктелуді балалардың бойына сіңіре түсетін алғышарттар болатынын бастапқыда аңдай бермейміз. Режиссер Т.Теменовтің «Махаббат стансасы» фильміндегі мектеп бітірушілер кешінде өзара шекісіп қалған басқарма баласы Жеңістің жалғызілікті отбасында өскен Оралды «Сен өзі үйіңе қонақ шақырып көріп пе едің?» деп мұқататын көрінісі ойға оралады. Бұл кадрдың өмірде қайталанбасына кепілдік жоқ. Себебі бүгінде бүтін емес, бірінде бар, бірінде жоқ, заманның жараған буралығындай нарықтық қоғамда өмір сүріп отырмыз. Қазақ мұны «кедейді «бәрекелді» жұбатады» деп қысқа қайырған. Әлгі аттыға еріп, жаяудың таңы айырылыптының кері осы бала кезден-ақ қалана бастайтынын саналы ата-ана саламатты ұрпақ тәрбиесі үшін ойлауға, жадына түюге тиіс.

Әрине, ертеректе оқушылардың мұға­лімнің, сынып жетекшісінің рұқсатынсыз жым тастап түрлі отырыс жасап, ертеңіне сабақта түлкі мезіретпен түк көрмегендей отыратын кездері болатын. Балалық балдәурен үшін бұл да қызық. Бірақ бүгінгі көріп жүрген мектеп бітіру кештерінің сән-салтанаты сол кездегі ата-аналардың шаңырақ көтерген балаларына жасап беретін қоңыртөбел той-томалақтарының қасында тіпті ерен ертегідей әсер қалдырады. Бұл – ең алдымен ата-анаға материалдық жағынан ауыр тиеді. Оның ар жағында моральдық қиналысты да өткеретіні даусыз. Өйткені балаға «жоқ» деп айту бетінен қаққандай болмақ. Баладан әркім де аянып қалмасы белгілі. Десе де «жомарттың қолын жоқтық байлаған» қысылтаяң қоғамда бірінің емес, бәрінің тұрмыстық жағдайын балалар үшін ескеру қажет-ақ. Өйткені бала намысы да бала көңілі іспетті кіршіксіз. Оған қылау жұқтыруға ересектердің құқы жоқ.

Осы орайда министр мектеп бітіру кешін ұйымдастырған кезде ысырапшылдыққа салынбау қажеттігін алға тартып, «Мектеп бітірушілердің лимузинмен қыдыруына және қыруар ақша жинап, мектеп бітіру кешін шоуға айналдыруға моралдық тұрғыдан қарсымын. Екінші жағынан, оқушылардың таңды қарсы алуына, мектеп бітіру кешіне тыйым салуға да қарсымын», деген еді. Расында, түбегейлі тыйым салудың қажеті жоқ, бірақ түлектердің «Голливудтың» жұлдыздарындай немесе бәзбір ақсүйектердей есік пен төрдей көлік, шамдалдары жарқыраған қымбат мейрамхана жалдауының ар жағында да толып жатқан шығынға шектеу қоюды ойластырған абзал. Мәселен, салтанатты шараға сай киінудің өзі әжептәуір сабылтады. Кім бекзада көрінгісі келмейді?! Әсіресе, қыздардың сән салонына баруы, әлдебір айтулы ательеден арнайы көйлек тіктіруі сықылды толып жатқан даярлық ауылда, қалада болсын, несиесі бар немесе көп балалы отбасыларға салмақ салады. Тіпті бір мұғалімнің мұң шаққаны бар: «Мектеп бітірушілердің кешінде жасанып шыға келген бозбала мен бойжеткеннің арасында кешегі мұғалімі өзін қораш сезінетін жағдайы көп кездеседі. Себебі мұғалімнің әлеуметтік жағдайы да көп оқушының отбасымен шендесе бермейді. Мұндайда есіктегі күзетшінің күйін кешетін бұл кешке мұғалім де барғысы келмейді» дейді.

Әсілі, бұл мұғалімге көрсетілер құрметтің, айтылар алғыстың, ұстазды ұлықтаудың салтанаты болуы тиіс қой. Бірақ осы бір кештің қасаң көңдей қатып қалған кей жазылмаған қағидалары бозбалалар мен бойжеткендердің албырттықпен ішімдік ішулеріне, тәртіп бұзуына, кейде қылмыс жасауына, тіпті бар арман-мұратын тәрк етіп босаға аттауларына немесе оң босағада отырып қалуына да алып келіп жатады. «Жақсы бала сүйік, жаман бала күйік» десек те, мектеп бітірушілер кешінің дұрыс ұйымдастырылуын, олардың қауіпсіздігін министр айтқандай, мектеп әкімшілігі, бақылау кеңесі мен ата-аналар ортақ мүдделі тараптар ретінде осы бастан ойластырғаны жөн. Оның сыртында, Ұлттық бірыңғай тестілеуге дайындық, мамандық таңдау сияқты жауапкершілігі зор істің тұрғанын да ұмытпау керек.

Әсілі, соңғы жылдары қоғамдағы ізгі істерді мектеп бітірушілердің қолға ала бастауынан зор үміт күтуге болады. Айталық, былтыр Маңғыстау облысы Түпқараған ауданы Ақшұқыр ауылының 45 түлегі мектеп бітіру кешінен бас тартып, 400 мың теңгені қатерлі ісікке шалдыққан ауылдас бүлдіршіннің еміне жинап берді. Сондай-ақ Шымкент қаласындағы №75 орта мектеп түлектері Тасарық ауылындағы әлеуметтік орталықта тәрбиеленетін мүгедек балаларға сыйлықтар тарту етіп, қуаныш сыйлады. Қайырсыз шоудан қайырымды істі алға қойған түлектер шоғыры артқан сайын мектеп бітіру кешінің де сәнінен мәні басым бола түспек деп ойлаймыз.

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.03.2019

Кремльді тамсандырған Димаш

24.03.2019

Димашқа өзі бейнеленген қуыршақ сыйға берді

24.03.2019

Маңғыстаулық 40 мың жұмысшы астанамыздың Нұр-Сұлтан болып өзгеруін оң шешім деп бағалады

24.03.2019

Бақыт Сұлтанов елорда атауын өзгерту туралы: Біз барынша үнемді жолды таңдаймыз

24.03.2019

Financial Times басылымы Н.Назарбаевты елдегі геосаяси тұрақтылықтың тірегі деп есептейді

24.03.2019

Bloomberg: Құрметке лайық ақсақал 

24.03.2019

Trend: Назарбаев – қазақ ұлтының батыры

24.03.2019

CNN: Ядролық қарудан бас тартқан көреген көшбасшы

24.03.2019

ШҚО: Көкпекті ауданында кәсіпкер 6 баланың анасына баспана сыйлады

24.03.2019

Глубокое ауданы Наурызды ерекше атап өтті

24.03.2019

Foreign Policy: Ең көреген мемлекет басшысы

24.03.2019

Global Times: Қазақстанның даңқы Назарбаевпен байланысты болған

24.03.2019

А.Мамин Президенттің су тасқыны кезеңіне дайындық жөніндегі тапсырмаларының орындалуымен танысты

24.03.2019

А. Мамин Талдықорған қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуымен танысты

24.03.2019

Алматы облысына жұмыс сапары аясында Асқар Мамин астананы қайта атауға қатысты пікір білдірді

24.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев «MEDIKER 4K» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

24.03.2019

Димаш Құдайбергеннің Кремльдегі концертінің толық видеосы жарияланды

24.03.2019

Элизабетке ел риза

24.03.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының танкішілері Т-72 танкісінің қару-жарағынан штаттық оқ атуларды өткізді

24.03.2019

Наурызда айтылған бата

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу