Қазақстандық сарапшылар ғаламдық дамудың басты бес мегатренді туралы пікір білдірді

Елбасы Н. Ә. Назарбаев ХI АЭФ: Global Challenges Summit 2018 форумының пленарлық отырысында жаһандық дамудың басты бес мегатрендін атап өтті. Олардың қатарында адам қызметінің барлық салаларын цифрландыру, энергетикалық революция, жер шарындағы тұрғындар санының жылдам өсуі, кенттену қарқыны мен сипатының және ғаламдық еңбек нарығының өзгеруі бар.

Егемен Қазақстан
19.05.2018 4584
2

«Елбасымыз экономикалық форум алаңында сөйлеген сөзінде ғаламдық даму жөнінде бес бастама көтерді. Сол бес бастаманың өзі біздің еліміздің қаншалықты дамығанын көрсетеді. Осыған орай, қазір дамып жатқан экономикамыздың негізі цифрландыру болуы керек. Сондай-ақ, адам капиталын жақсы дамытуымыз қажет. Одан кейін өнеркәсібімізді революциялық өзгерістен өткізгеніміз абзал. Ол үшін қазір бізде жоғары технологияларды дамытудың маңызы өте зор. Технологиялық дамытудағы ең басты мәселе — экология мәселесі. Өйткені, әрбір технологиялық дамыту экономикалық және экологиялық үрдістердің негізгі, басты деңгейіне жетуі керек.

Қазір әлемде, бүкіл ғаламшарда экология мәселесі бірінші орында тұр. Бұл мәселені қазір қолға алмасақ, ертең бүкіл дүние, әлем апатқа ұшырауы мүмкін. Сондықтан да біздің дамуымыз, жалпы Қазақстан экономикасының дамуы жаңа экологиялық технологиялардың негізінде қалануы керек. Бұл мәселені Елбасымыз ерекше басымдықпен атап өтті. Ал адам капиталын дамыту бойынша жастарымыздың, технологтар мен экологтарымыздың және ғалымдарымыздың, кәсіпкерлеріміздің экологиялық мәселеге тең көңіл бөлгені оң болар деп ойлаймын», — деген пікір білдірді Көмір химиясы және технологиялары институтының директоры Болат Ермағамбет.

Сонымен қатар АЭФ ұйымдастыру комитетінің мүшесі Бауыржан Тұрлыбеков Мемлекет басшысы атап өткен дамудың бес мегатренді — дүние жүзінде дәл қазір болып жатқан ең маңызды алып өзгерістер туралы ой бөлісті.

«Ең біріншісі — цифрлық революция. Форумның пленарлық сессиясына қатысқан мамандардың айтуынша, бүгінде дүние жүзінде цифрлық «соғыс», яғни, цифрлық қару-жарақ жарысы болып жатыр. Ең алдымен ол екінші мегатрендпен — роботтандыру және компьютерлендірумен байланысты, ал бұл жыл өткен сайын бірнеше жүздеген мамандықтардың жоғалуына себеп болады екен. Бізге де оған дайын болу керек. Болашақта түрлі жаңа мамандықтар мен жаңа салалар пайда болары сөзсіз. Кішкентай баланы тәрбиелегенде оған сен өскенде кім болғың келеді деген сұрақ қоймау керек. Өйткені ол баланың да, сол отбасының да көзқарасының шектелуіне себеп болуы мүмкін. Ол дұрыс емес. Біз Кеңес үкіметі кезінде өскен балалар болған соң көбіміз ғарышкер болуды армандайтынбыз... Сондықтан оқушыларды бір мамандыққа емес, әр түрлі қабілеттіліктерге дайындау керек. Бұл нарық жүйесінің еңбек нарығына әсері деп есептеймін», — деді Б. Тұрлыбеков.

Сондай-ақ, комитет мүшесі көпшілік түсіне бермейтін қаржы нарығындағы блокчейн, криптовалюта ұғымдарына түсінік беріп өтті.

«Цифрландыру мен еңбек нарығы екеуі өзара тығыз байланысты. 2007–2009 жылдары цифрландырумен байланысты жаңалықтар, қаржылық технологиялар, криптовалюталар пайда болған. Қазір 1500-ден астам криптовалюта, блокчейн технологиялары бар. Блокчейн криптовалютаға қарағанда ауқымды ұғым. Блокчейнде криптовалютаны да жасауға болады. Блокчейн бойынша кен өндіруге де болады. Мысалы, кен өндіріп жатқан кезде оның датчиктері бойынша көрсеткіштерді зауытқа береді де, зауытта шешімдер қабылданады, мыс болсын, алтын болсын, сол кен жүктеліп жатқан машина қай жерге апарылатынын бөліп отырады екен. Блокчейн технологиясы — осы жүйелердің әрі қарай бір-бірімен жалғасып, бір-бірімен байланысуы», — деп түсіндіріп өтті ол.

Кезекті мегатренд — кенттену. Жаңа қала – «ақылды» қалалардың болуы туралы айтқан пікірінде Бауыржан Тұрлыбеков: Дүние жүзінде 10 млрд шамасында адам болса, алдағы 12 жылда оның 7 млрд қалаларда тұратын болады. Оларды тамақтандыру, инфрақұрылым сынды мәселелер ортаға шығады. Мұндағы ең басты мәселе, әрине, азық-түлікпен қамтамасыз ету. Ол үшін азық-түлік өндірісі 60%-ке өсуі керек. Бұл экономикаға да, біздің табиғатымызға да ауыр жүк, мұны да ойластыру керек. Мысалы, Қытай тек мегасити, мегаполистермен ғана дамуда. Дүние жүзінде 50 шақты сондай үлкен қала бар. Халқының саны Қазақстандағы жалпы тұрғындар санымен бірдей мегаполистер бар. Солардың 20 шақтысы Қытайда орналасқан және Қытай экономикасы осыларға сүйеніп дамып жатыр деуге болады, деді.

«Келесі мегатренд – жаңа энергия қуаты революциясы. Кеше Елбасы атап өткендей, соңғы бес жылда күн сәулесінің энергиясын пайдаланатын панельдердің бағасы екі есеге арзандаған. 30 жыл бұрын ол $76 болған, бүгінде сол панельдің бір бөлігі бірнеше цент тұрады. Бұдан өзге, дәстүрлі энергияда өзгерістер болып жатыр. Форумға келген мамандардың айтуынша, бұл салада тиісті заңнамаларды ойластыру керек. Олар заңнамаларға, мәселен, әр үйді салғанда, кем дегенде 5 пайызы күн сәулесін пайдалануы керек немесе басқа да баламалы энергия көздерін қолдануға байланысты өзгерістер енгізу керек деген пікірлерін білдірді», — деді ол.

ХІ Астана экономикалық форумы аясында қаралып жатқан кезекті бір мегатренд — адамдардың ұзақ өмір сүру мәселесі. Соңғы мәліметтерге сүйенсек, Қазақстанның өзінде соңғы жылдары адамның орташа күтілетін өмір сүру ұзақтығы 72,8 жас болды. Бұл орташа дүниежүзілік деңгейден жоғары, дүние жүзінде ол — 71 жас.

Адамдардың өмір жасын ұзарту мәселесіне көптеген факторлар ықпал етеді. Бұл тек медицинаның, денсаулық сақтау жүйесінің дамуына ғана емес, сондай-ақ, экономикалық факторларға, отбасылық қарым-қатынасқа, әлеуметтік мәртебеге де тәуелді.

«Әрине дамыған мемлекеттерде, мысалы, Жапонияда, Еуропа елдерінде 87-90 жасқа дейін жетеді. Ал дамып келе жатқан мемлекеттерде 50-60 жас та болуы мүмкін. Сондықтан орташа алғанда, дүние жүзінде 71 жасты құрап отыр. Бұл түрлі салаларға әсер етеді, оның ішінде зейнетақы, денсаулық сақтау жүйелері бар, яғни ол экономиканың бір саласына айналып кетті, денсаулық сақтау саласындағы өзгерістерге де себеп болды», — деп сөзін түйіндеді АЭФ ұйымдастыру комитетінің мүшесі.

ХІ АЭФ: Global Challenges Summit 2018 форумы туралы «Қазақстан» РТРК АҚ тілшісі Дулат Әбибуллаев та өз ойымен бөлісті: Шынында да, биылғы 11-ші Астана экономикалық форумының күн тәртібі өте өзекті. Кеше пленарлық отырыста Президентіміз жалпы әлемнің алдында тұрған бес сын-тегеурінді атап өтті. Оның барлығы маңызды. Бұл тек менің бағам емес, осында келіп жатқан халықаралық әріптестерім де осындай пікірде. Өте өзекті тақырыптар қозғалды, деді.

Еске сала кетейік, биыл Астана экономикалық форумы бүкіл әлемде орын алып жатқан түбегейлі өзгерістерге байланысты Жаһандық сын-тегеуріндер саммиті ретінде өткізіліп жатыр.

Экономикалық өсім және ресурстар тұрақтылығы, цифрландыру және кенттену, ұзақ өмір сүру мен қаржылық революция, жаһандық қауіпсіздік пен мәдени өзгерістер — осы жалпы әлемдік үрдістер қазіргі заманның негізгі экономикалық және әлеуметтік сын-тегеуріндерімен күрестің тиімді шешімдерін табуға арналған Форумның диалогтық алаңдарында 17–19 мамыр күндері жетекші отандық және шетелдік сарапшылар, экономистер, саясаттанушылардың қатысуымен талқыланып жатыр.  

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.10.2018

Маңғыстау облысының кәсіпкерлер палатасында  семинар өтті

20.10.2018

Данияр Елеусінов АҚШ-та салмақ өлшеу рәсімінен өтті

20.10.2018

Мектеп туризмі отансүйгіштікке бастайды

20.10.2018

Павлодарда ТҮРКСОЙ жастар камералық хоры өнер көрсетті

20.10.2018

Ақтауда ана мен бала орталығы ашылады

20.10.2018

Сенаторлар Батыс Қазақстан облысын аралады

20.10.2018

Маңғыстау облысына ирандық делегация келді

20.10.2018

Қазақстан 2019 жылы медициналық қызметтерді көрсетудің электронды форматына толық көшеді

20.10.2018

Ғылыми-әдеби интеграция артып келеді

20.10.2018

Сыр елінде тұңғыш рет «Қорқыт. Қобыз» атты республикалық байқау өтті

20.10.2018

Кандагарда парламенттік сайлау кейінге қалдырылды

20.10.2018

Маңғыстау облысында өрт сөндірушілерге арналған ескерткіш ашылды

20.10.2018

Тіл меңгерудің өзекті мәселелері талқыланды

20.10.2018

Қызылордада  «Жолда қабылдау» акциясы өтті

20.10.2018

Сенат депутаттары Алматыдағы көпір құрылысы зауытын аралады

20.10.2018

Түрік технологы сүт өндірудің тың әдісін үйретті

20.10.2018

Қостанайда зағиптар үшін жол құрылымы өзгереді

20.10.2018

Бүгін еліміздің басым бөлігінде ауа райы құбылмалы болады

19.10.2018

Қайнар Олжай: Жас журналист жайын сияқты болуы керек (Видео)

19.10.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев: Білім беру жүйесі реформалардың шырмауынан шыға алар емес

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу