Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Егемен Қазақстан
25.05.2018 139
2

Қазақстан Президенті жанындағы Страте­гия­лық зерттеулер институты директоры­ның орынбасары, саяси ғылымдар докторы Санат Көшкімбаевтың айтуынша, таяу жылдары әлемдік саясатта және экономикада бірқатар шиеленістер орын алуы ықтимал. Мәселен, АҚШ-тың саяси ықпалы, Корей түбегіндегі және Таяу Шығыстағы жағдайлар дүниежүзілік сауданың өсімін тежеуі әбден мүмкін. 

Геосаяси қарама-қайшылықтардың кү­шеюі, ауқымы жағынан бұрын-соңды болып көр­­меген санкциялық соғыстар да экономи­ка саласына ықпал етуші факторлардың бірі. Саясаттанушының пікірінше, бұл процестерден Қазақстан да сырт қала алмайды. 

«Астана – еуразиялық ықпалдастық бойынша Ресейдің одақтасы, Сирия дағ­дарысының мәмілегері. Сондай-ақ еліміз Еуропалық одақпен және Америка Құрама Штаттарымен арадағы қатынастарды біртін­деп дамытуға бағытталған басқа да бейбітшіл бастамалардың авторы болып табылады. Халықаралық қоғамдастық бізді осылай мойындайды. Алдағы уақытта АҚШ, Ресей, Қытай сынды экономикалық көшбасшылар­ға қатысты тиімді стратегияны жүзеге асыратын уақыт келуі мүмкін», дейді Стратегиялық зерттеулер институты директорының орынбасары.

Жалпы, дүниежүзілік экономиканың болашағы негізінен екі принципті мәселеге тіреледі деп болжауға болады. Біріншісі – Қытайдың, Үндістанның, Бразилияның, ОАР-дың және басқа да мемлекеттердің күшейіп келе жатқан рөліне бейімделу. Екіншісі – жаһандық экономикалық басқарудың жаңа жүйесіне бейімделу, уақыт талаптарына жа­уап беру. Сарапшы атап көрсеткендей, бұл екі принципті мәселенің саясатпен сабақтасып жатқаны түсінікті. 

Тағы бір атап өтерлігі, бүгінгі таңда адамзат жаһандық экономиканың жаңа технология­лық платформаға өту табалдырығында тұр. Технологиялық инновациялардың жедел дамуы алдағы 5-7 жыл ішінде инновацияларды ең басты артықшылыққа айналдырады. 

Әлемдік экономикаға сөзсіз ықпал ететін тағы бір геосаяси мәселені айтпай кетуге болмайды. Дүниежүзілік энергетикалық нарықтағы шешуші аймақ болып табылатын Таяу Шығыста да соңғы уақытта тұрақсыздық факторлары айтарлықтай ұлғайып барады. Атап айтқанда, бірнеше жылға созылған Сирия дағдарысы әлі толық шешімін тапқан жоқ. АҚШ-тың Иран ядролық келісімінен шығуы да әлемде алаңдаушылық туғызуда. 

«Қазіргі таңда Түркия АҚШ-тың ықпалы­нан алыстай түсуге ниетті болып отыр. Түріктер Еуропалық одақпен арадағы қарым-қатынастарын да қайта қарастыруға көшкенін көріп отырмыз. Бұл мемлекеттің сыртқы саясаттағы ұстанымдарының өзгергені оның Батыстағы одақтастарымен және ондаған жыл бойғы әріптестерімен байланысына кері әсерін тигізуі әбден мүмкін», дейді С.Көшкімбаев. 

Стратегиялық зерттеулер институтының директоры Зарема Шәукенованың пікірі де жоғарыдағы пайымдаулармен сабақтасады. Оның айтуынша, халықаралық аренадағы ахуалдар қазір жиі құбылуда. Қазақстан да бұл процестерден тыс қала алмайды, оған тез арада бейімделу керек. Баяу қимылдауды уақыт көтермейді. 

Саясаттанушының айтуына қарағанда, осы тектес факторлардың соңғы жылдары көбеюі салдарынан таяудағы екі-үш жыл ішінде әлемде және аймақта айтарлықтай ауқымды саяси тұрақсыздықтар байқалуы мүмкін.

«Санкциялық саясат, сауда соғысы, Таяу Шығыстағы тұрақсыздық... Бұл процестердің барлығы жаһандық бәсекенің күшейгенін көрсетіп отыр Ескірген, таптаурын болған жолмен бұдан әрі жүре беру қиынға соғуы мүмкін», дейді ғалым. 

Жалпы, отандық саясаттанушы ғалым­дар­дың, халықаралық сарапшылардың сөздеріне құлақ түрсек, көпшілігінің пікірі халықаралық аренадағы саяси ахуал эко­номикалық секторға қолайсыздау тиеді дегенге тоқайласады. Сондай-ақ олар бұл құбылыстың таяу болашақта толас­тай қоятынына күмәнді. Сарапшылардың пайы­мына салсақ, Қазақстан дүниежүзілік ауқымдағы геоэкономикалық теңсіздіктерді назарға ала отырып, соған сай өзінің саясатын қалыптастыруы керек. Бұл орайда Ұлттық экспорт стратегиясының бекітіл­генін, «KazakhExport» ұлттық компаниясы құрылғанын, Экспорттық саясат кеңесі құрылғанын, сонымен қатар Үкімет тарапынан отандық экспорттаушы компанияларға қолдау көрсетіле бастағанынын айтпай кете алмаймыз. Осы тектес шаралардың барлығы жаһандық сын-тегеуріндерге қарсы жауаптар деуге болады. Бір анығы, алдағы уақытта жаһанда орын алуы мүмкін құбылыстар Қазақстан тарапының да өзгерістерге жылдам бейімделіп отыруын талап етеді. 

Арнұр АСҚАР,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.01.2019

Жас мамандарға пайдалы ақпарат (видео)

23.01.2019

Бокстан әйелдер арасындағы әлем чемпионатының қожайыны анықталды

23.01.2019

Футбол күнтізбесі жарияланды

23.01.2019

«Иван Ярыгин» турниріне қатысады

23.01.2019

Наурызда шаршы алаңға шығады

23.01.2019

Маңғыстауда арнайы мониторинг тобының алғашқы отырысы өтті

23.01.2019

«Ойыншық» сабындар

23.01.2019

Мұстафа рухын іздеген қазақтар

23.01.2019

Тұранның тұғырлы тұлғасы

23.01.2019

Инновациялық идеяларды тиімді пайдаланса...

23.01.2019

Ғылым деңгейі неге төмен?

23.01.2019

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

23.01.2019

Қайырымдылық байқауына іріктеу жалғасып жатыр

23.01.2019

Армения елшісімен кездесті

23.01.2019

Бес әлеуметтік бастама: Атқарар іс аз емес

23.01.2019

Ауылда отырып, аукционда жеңген фермер

23.01.2019

Өзгенің қаңсыған су көліктері неліктен біздің жағалауда қалуы тиіс?

23.01.2019

Нәрестелердің шетінеуі екі есеге жуық азайды

22.01.2019

Франциядан Англияға бет алған ұшақ Ла-Манш бұғазында жоғалып кетті

22.01.2019

Жастар жылының логотипі бекітілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

  Bıylǵy qańtarda Qazaqstan óziniń azamattaryn dúnıeniń qaı shetinde bolsa da qorǵaı alatyn irgeli el ekendigin kezekti ret kórsetti. Sırıadaǵy qandy qasapqa soqyr senimniń shyrmaýyndaǵy kúıeýimen birge baryp qalǵan áıelder men jas balalarǵa arnaıy ushaq bólip, alyp keldi. Elbasy N.Nazarbaev óziniń tapsyrmasymen 47 adamnyń, sonyń ishinde 30 balanyń qutqarylǵanyn málimdedi. Qutqarý sharalary «Jýsan» operasıasy» dep atalǵany da jarıa boldy.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу