Жедел жәрдем дабылы

Атам қазақтың тілеуі де, тілегі де адамның денсаулығы болған. «Дені саудың малы түгел, мұңы жоқ» деуі содан шығар.

Егемен Қазақстан
12.06.2018 49
2

Қазір техника мен технологияның дамыған заманы. Ұлт ағартушысы Ыбырай Алтынсарин бір замандары көрегендікпен айтқан: «Айшылық жерден жылдам хабар алғызған» деген дәуір бір кездері қиял болса, енді ақиқаттың айдынында аққудай жүзіп, халықтың қажетін өтеп жатыр.

Осындай бәсекелестіктің бәсі қызған уақытта ел ісін, жұрт тірлігін оңалту жұмысы алға озып тұр. Бұл тікелей денсаулыққа қатысты десек, артық айтқандық емес. Мұндай келелі шаруаны азаттық алған күннен бастап Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бір сәт те назардан тыс қалдырған жоқ. Әсіресе адам денсаулығына ерекше мән беру керектігін қай кезде де алға тартып отырды. Әр жылдардағы Жолдауында, «Қазақстан – 2050» стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты айтулы еңбегінде «Ұлт денсаулығы – біздің табысты болашағымыздың негізі. Денсаулық сақтаудың ұлттық жүйесін ұзақ мерзімді жаңғырту аясында біз елдің барлық аумағында медициналық қызметтер сапасының бірыңғай стандарттарын енгізуге, сондай-ақ медицина мекемелерінің материалдық-техникалық жабдықталуын бірыңғайландыруға тиіспіз» десе, «100 нақты қадамда» медициналық қызмет көрсетудің алдыңғы қатарлы жүйесін енгізуді тапсырған еді.

Бірақ экологияның бұзылуынан ба, әлде тағам сапасының төмендігінен бе, болмаса әлеуметтік жағдайдың кемдігінен ба түрлі аурулар бел алып, әуреге түсіріп келеді. Соның бірі, біраздан бері жұртты әбігерге салған менингит дерті дер едік.

Осындай кеселді ауыздықтауда жедел жәрдем қызметінің жөні бөлек екені белгілі. Бір атап өтерлігі, бұл қызмет түрі Отанымызда тегін көрсетіледі.

Ал мұндай қызмет түрі дамыған елдерде қалай екен дегенге келсек, АҚШ та ақылы түрі қолданылады. Шақыра қалсаңыз 15 доллардан 1727, одан да көп доллар төлейсіз. Сол секілді ол елде жедел жәрдем шақыру бағасы әр қалада әрқалай. Ал Германияда 200-300 евро көлемінде екен. Әрине оларда бұл үрдіс баяғыдан қалыптасып, орныққан. Оған ешкімнің дау-дамайы болмайды. Сондықтан да ол елдердегі азаматтар өзіміз көп айтатын «ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол іздеуді» алға оздырып, дәрігерлік тексеруден уақытында өтуді, күнделікті демалысыңды дұрыс ұйымдастыруды, тамақ ішудің кестесін қатаң сақтауды, жүйкені орынсыз жұқартпауды күні бұрын ойластырады, жоспарлап қояды. Осындай әрекеттің нәтижесінде жедел жәрдемнің қымбат «торына» түспеуге тырысады. Бірте-бірте біз де осындай жолға түсетін шығармыз.

 Басты айтпағымыз, еліміздегі шақырылған жедел жәрдемнің дер кезінде келуі туралы еді. Уақытылы келмейтініне сын айтылады, бірақ оның әр алуан себептері бар. Соны төмендегі байламдардан іздеп көрсек дейміз.

Жедел жәрдем көлігінің ащы айқайын естігенде, көз алдыңа үлбіреген ұл мен қыз, хал үстіндегі жас-кәрі келеді. Жан дүниесі әлейім-тәлейім болып ақ халатты абзал жаннан араша тілеген жәутеңдеген жанарлар елестейді. Бірақ сол техниканың ащы даусына мән бермей, өлім мен өмір арбасып жатыр-ау мына жалған дүниеде демей, сәл ығысып жол бермей, жонын көрсетіп сіресіп қалғандарды байқағанда ол да адам еді ғой, басына бермесін дейсіз. Әйтсе де басыңа келсе баспақшыл болатының және бар.

Сондай бір жедел жәрдем көлігі қызыл жарығын жарқылдатып, «ойбайға» басып, алдында тұрған есік пен төрдей «джиптерден», сүліктей сұлу «мерседестер» мен «тойоталардан» жол беруін өтінеді. Бірақ оған ыға қоймайтындар төбе көрсетіп қалады. Интернет кеңістігінде жүрген бір көріністе, машина қозғалғанда адам тағдырына араша сұрағандар солға бұрылуға ыңғайланды. Тура келе жатқандар да шым етпеді. «Біз де асығып барамыз» дегендей, қойдай шулады.

Жаны күйзеліп, тәні ауырған адамның сол сәттегі хал-жағдайын ұқпайтын бұл неткен асығыстық, неткен қатыгездік, өзімшілдік?! Әлде бұл капиталистік қоғамда қара басын ғана ойлайтын пенделердің қыңыр қылығынан ба демеске шараң жоқ. Осындай қаптаған көліктердің кесірінен өрт кезінде, өзге де тосын оқиғалар барысында жұрт зардап шегетін жағдайлар аз болмайтынын кез келген адам білсе керек. Әсіресе зәулім үйлердің ауласындағы көлік кептелісі шиеленісіп тұр десек, қателесе қоймаспыз.

Заң бойынша жедел жәрдемге әр көлік жүргізушісі жол беруі тиіс. Сұрастырып көрсек, талай азамат жол бермегені үшін айыппұл төлепті. Дегенмен солардың қатарында айтқандары, дегендері болып, кез келген жанға есеп бере қоймайтындар да бар ма екен?

Жалпы, жедел жәрдемнің жарығын елемейтін, ащы үнін құлақтан асырып жіберіп заң талабына атүсті қарайтын азаматтарға тыйым
болуы керек. Қыл үстінде, найза ұшында ажалмен арпалысып, өмір қызығын, бір сәттік жарықты көруге құштар, жан алып, жан беріп қайсарлық танытқан адам мен жүргізушіге: «тез...тез, жүрсеңізші» деп шырылдаған дәрігердің сол тұстағы сан түрлі ой жетегіндегі болмысын, былайғы асыққандар ұғуы, түсінуі, түйсінуі тиіс. Әсіресе екпіні басым есер, еркетотай қыз, қыңыр мінез ұл, құлақтарындағы тығынды алып, ұялы телефоннан бір сәт көзін аударып, жедел жәрдем көлігіне жол берсе, тіршілік үшін жанталасқан жанға жанашыр болып, оған бір сәттік жарық дүниені сыйлауы мүмкін ғой. Данышпан Абай: «Адамды сүй, Алланың хикметін сез» дейтін еді ғой. Ендеше, адам тағдырына сергек қарау әр азаматтың қасиетті борышы деп білсек, қане.

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.01.2019

Қытайдың ІЖӨ-нің өсу қарқыны 30 жыл ішінде ең төменгі деңгейге жетті

23.01.2019

Жас мамандарға пайдалы ақпарат (видео)

23.01.2019

Бокстан әйелдер арасындағы әлем чемпионатының қожайыны анықталды

23.01.2019

Футбол күнтізбесі жарияланды

23.01.2019

«Иван Ярыгин» турниріне қатысады

23.01.2019

Наурызда шаршы алаңға шығады

23.01.2019

Маңғыстауда арнайы мониторинг тобының алғашқы отырысы өтті

23.01.2019

«Ойыншық» сабындар

23.01.2019

Мұстафа рухын іздеген қазақтар

23.01.2019

Тұранның тұғырлы тұлғасы

23.01.2019

Инновациялық идеяларды тиімді пайдаланса...

23.01.2019

Ғылым деңгейі неге төмен?

23.01.2019

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

23.01.2019

Қайырымдылық байқауына іріктеу жалғасып жатыр

23.01.2019

Армения елшісімен кездесті

23.01.2019

Бес әлеуметтік бастама: Атқарар іс аз емес

23.01.2019

Ауылда отырып, аукционда жеңген фермер

23.01.2019

Өзгенің қаңсыған су көліктері неліктен біздің жағалауда қалуы тиіс?

23.01.2019

Нәрестелердің шетінеуі екі есеге жуық азайды

22.01.2019

Франциядан Англияға бет алған ұшақ Ла-Манш бұғазында жоғалып кетті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

  Bıylǵy qańtarda Qazaqstan óziniń azamattaryn dúnıeniń qaı shetinde bolsa da qorǵaı alatyn irgeli el ekendigin kezekti ret kórsetti. Sırıadaǵy qandy qasapqa soqyr senimniń shyrmaýyndaǵy kúıeýimen birge baryp qalǵan áıelder men jas balalarǵa arnaıy ushaq bólip, alyp keldi. Elbasy N.Nazarbaev óziniń tapsyrmasymen 47 adamnyń, sonyń ishinde 30 balanyń qutqarylǵanyn málimdedi. Qutqarý sharalary «Jýsan» operasıasy» dep atalǵany da jarıa boldy.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу