Қарлығашым, келдің бе?! (әңгіме)

Оразаның ішінде көптен ат ізін салмаған ауылға барып қайтудың сәті түсті. Ел шетіне ене бергенімізде үш ұйықтасақ түсімізге кірмейтін жаңалықтың үлкені алдымыздан шықпасы бар ма. 

Егемен Қазақстан
14.06.2018 1799
2

Ауылдағы ет жақын туыстан қалған, айлап-жылдап бір барғанда атбасын тірейтін жалғыз ағайын – немере ағамыз аудан орталығына қоныс аударғалы қамданып жатыр екен. Үй-орманын сатып та үлгеріпті. Саудасының сәті діттеген же­рінен шықпаған болуы керек, қабағы қату. Енді қайтсін, «Мал ашуы-жан ашуы» деген емес пе. 

– Алушылар ертең бұзып алып кетеді, Қарағаштың сау қарағайынан қиып тұрып салып едім, амал қанша, – деп күрсінді немере ағам,– қора-қопсыны да қоса алатын болды. Отын қылмаса, құрылысқа жарамайды ғой. Тек шеткі қой қораны қалдырдым.

Ағамның бұл шешіміне әуелі таңғалғаным да рас. Бар мүлкін сатқанда, жалғыз қораны көшкен үйдің жұртында қалқайтып қойып не істемек? Менің тосырқағанымды сезді ме, жұмбақтың шешуін өзі айтты. 

Жазда үнемі есігі ашық тұратын қой қора­сының жуан теректен салынған арқалығына қарлы­ғаш ұя салыпты. Қызықтап барып көрдік. Бала кезімізде көп көрген, қыл мен қыбырды араластыра, саз балшықтан берік етіп салған қарлы­ғаштың ұясы көзімізге жылы ұшырады. Екі қарлығаш шиқ-шиқ етіп ұшып жүр. Біресе қора­ға кіреді, біресе ұясының жиегіне қонақтап отырады. Сүп-сүйкімді. Тынымсыз шырылдайды. Шамасы ұядағы жұмыртқаларын адамдардан қорыған түрлері. 

– Қарлығаш жоғалып кеткелі не заман. Көптен бері көріп тұрғаным осы, – дейді немере ағам, – бұл қораны қоса сатсам, ұясын бұзып тастайды ғой. Сосын сатпадым. 

Табиғаттың тынысын аңғара жүретіндердің айтуына қарағанда, ертеректе кез келген ауыл-аймақта шыбын-шіркей аулап, қаптап жүретін қарлығаштардың жоғалып кетуінің өзі бір жұмбақ. Білемін дейтіндердің айтуына қарағанда, адал құстың ауып кетуіне егістік алқаптарды өңдейтін химиялық тыңайтқыштардың жойдасыз көп себілуінен болса керек-ті. Енді біреулердің айтуына қарағанда, ауыл адамдары бұрын жаз бойы ашық-тесік жататын қора-қопсысының есігін қарлығаш түгіл жел өтпейтіндей етіп қым­тап алуынан. Өйткені соңғы кезде ұры-қары кө­бейіп кеткен. Оның үстіне пейіл де дәл баяғы­дай емес. 

Ауылдан аттанып бара жатып немере ағам­ның ниетіне разы болдым. Жұдырықтай бір құстың, оның болашақ ұрпағы – балапандары үшін қорасын сатпай, иен тастап барады. Ауылдағы адамның пейілі тарылды дегендердің уәжі бекер екен. Тарылса осылай жасар ма еді.  

Байқал БАЙӘДІЛОВ,

журналист

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу