Түгел түркінің тілегі орындалған күн - Құлбек ЕРГӨБЕК

Елбасы Түркістан облысы жасақ­тал­сын, орталығы Түркістан қаласы болсын деп Жарлыққа қол қойды.

Егемен Қазақстан
21.06.2018 1659
2

Құдай-ау, бұл шешімді қазақ зарығып күткелі қай заман?! Қазақ қана ма? Жоқ. Мағжан айтқандай, Түркістанды қазаққа қалдырып, қазақтан енші алып әлемнің әр тарабына аттанып кеткен ер түріктің бүгінгі жұрағаты алыстан дүркін-дүркін күн салып қарап, көзін сатып күткелі қаншама уақыт?! Енді, міне бір қазақтың ғана емес, күллі түркі дүниесінің арманы орындалды. Бұл тарихи әділеттіліктің қалпына келуі. Түркі қағанатынан тартып күллі қағанаттардың астанасы Түркістан! Дәшті Қыпшақ дәуірінде дәштілік астана Түркістан!

Орта ғасырда әлемнің әр шалғайынан керуен-керуен жібек бастаған небір асыл бұйымдар, алтын-күмістерімен артынып-тартынып келіп сауда жасап, пайдасын күсеп етіп батыстан шығысқа, шығыстан батысқа артынып-тартынып керуен тартып кете баратын ғажап сауда кіндігі Түркістан! Орта ғасырда «Отырар өркениетінің» орталығы Түркістан. Алтын Орда мұрагері. Ибн Батутаны өркениетімен таңғалдырған Бату сарай, Сарайшық мәдениетін бойына сіңірген, Сығанақтан соң үш ғасырға жуық қазақ хандығының астанасы Түркістан. Сол сәттен жайшылықта қазаққа Ана болған, жау­гершілікте қазаққа пана болған жәді­гер шаһар – Түркістан, Енді, міне осын­дай бойына күллі түркінің тарихын жинақтаған, бабалардың асыл көзіндей облыс орталығы – Түркістан. Бұл бүкіл елі­міз рухани жаңғырып, барымызды ба­зар­лап, жоғымызды түгендеп бо­ла­шақ­қа бағдар жасап жатқан сәтте жа­сал­ған тарихи әділеттіліктің қалпына келуі. Бұл тарихи сәт.

Кешегі кеңестік кезеңде жалпы түр­кілік ат-атағы, дүбірлеген даңқы үшін-ақ қақпай көріп, қағажу қалған жәдігер шаһар ең алғаш еңсесін 1500 жылдық мерейтойы тұсында тіктеді. Ырыс тасытар Тайқазаны қайтарылды. Мем­ле­ке­тімізге ырыс-құты оралды. Әлемді ар­хи­­тектуралық сән-салтанатымен таңғал­дыратын көк күмбезді Қожа Ахмет Ясауи кесенесі тәуелсіздік рухы­мен қай­та жаңғырды. ЮНЕСКО арқы­лы қор­ға­ла­тын көне ескерткіштің ажары ашылды. Түркі мемлекеттері пре­зиденттері Түркістанда бас қосты. Ақыл­даса келе алынған шешімдер «Түркістан Дек­ларациясы» атанып, сол кездегі «Соци­алис­тік Қазақстан» арқылы алты алаш­қа тарады. Елбасы Н.Ә.Назарбаев: «Біз ендігі жерде түркі мемлекеттері бас­шылары Түркістанда бас қосып тұра­тын боламыз», – деді. Түркістанда Қазақстан Республикасы Президенті Жарлығымен 1992 жылы тұңғыш рет Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті ашылды. «Түркі ха­лықтарына келешекте ортақ оқу орнына айналады», деді Елбасы келешекті көздей. «Түркістанды осы университет өркениет биігіне көтеруге тиісті» – деп те міндет жүктеді Елбасы.

Түркі мем­­лекеттері саммитінде Нахичеванда «Түр­кістанда түркі халықтарының тағ­дыр-тарихын ортақ талдайтын Түркі ака­демиясы ашылады. Оның музейі, кітап­ханасы қалыптасуы керек», – деді тағы да. Жәдігер шаһардың 1500 жылдық тойы тұсында туысқан елдердің басшылары алдында «Түркістанды облыс ор­талығы жасаймыз. Той Түркістанды ор­талыққа айналдырудың басы», деді алдағы міндеттерді нақтылай. «Түркістан ендігі жерде түркі халықтарының рухани астанасы ретінде гүлденуге тиісті», деді тағы бір тарихи сапарында. Елбасы кү­ні кеше тебірене сөйлеп Жарлыққа қол қойды. Тарихи шешім жасалды. Қай­талап айтамыз, бұл бір қазақ халқы ғана емес, күллі түркі дүниесі көптен күткен қуаныш. Қуаныш құтты болғай, әлеумет!

Тәуелсіздік таңынан бері Елбасы Түркістанды үзіліс-үздіксіз қолдаумен ке­леді. Ілгерішіл басшы, ілкімді қосшы бо­лып жұдырықтай жұмылса, түркі дү­ние­сінен инвестиция тартылса – жұмыла көтеріп Елбасының Түркістан жөніндегі тарихи шешімін жүзеге асыру қиынға түспес асылы. Күллі түркі халқы тарихындағы орны ерен жәдігер шаһардың келешегі кеніш.

Сөйтіп тарихтың көзінен, тағдырдың тезі­нен қиналып өтіп келе жатқан жәді­гер шаһар бүгін облыс орталығына айнал­ды. Сан ғасырлап айналасына өр­кениет шуағын шашқан, мәдени де эко­номикалық шарапатын тигізген Түркістан енді облыс орталығы райында Қара­тау мен Алатауды ен жайлап, Сыр-ананы түркі халықтарымен тел еміп жат­қан әлденеше ауданның бағын ашатын орталыққа айналады. Тарих соқпа-соқ­пасында сан рет ғажап гүлдеп бой түзе­ген, жойқын шапқыншылықтарда сан рет сансырап күл-талқаны шығып тоқыраған Түркістан ендігі жерде Мәңгілік елдің қуатты қанатына айналып, шырқау биікке кө­те­­ріледі, тіпті Елбасы айтқандай: «Түр­­кі халықтарының рухани астана­сы­­на айналады!» Тәуелсіздіктің ақ та­ңы­нан тартып сатылап дайындап, бү­гін тарихи шешім жасаған Елбасына түр­кістандықтар атынан, түркі дүниесі атынан мың алғыс! Ғасырлап мұң құшқан Түркістан, рухани жаңғыру аясында бүгін нұр құшқан Түркістан. Жаман көздің назарында болма, жалпытүркілік ынтымақ пен бақыттың базарында бол, Түркістан!

Құлбек ЕРГӨБЕК,

түркітанушы ғалым, жазушы,

Түркістанның құрметті азаматы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу