«Жетісу» газетінің жарық көргеніне бір ғасыр толды

«Геродоттың заманында газет-журнал болғанда ол «тарих атасы» емес, «журналистердің бабасы» деген атақ алар еді...» деген болатын бірде қазақтың әйгілі жазушысы Дулат Исабеков.

Егемен Қазақстан
21.06.2018 1062
2

Ақиқатында, Геродот өз жазбасын «Тарих» деп атамаған да, ол кітап ғасырлар керуенімен кейінгі дәуірлерге өтпегенде біз қазір ол кезең жайлы хабарсыз қалар ма едік? Ал оқиғалардың тарихқа айналуына дейінгі өмірі кәдімгі сәттерден құралады екен. Демек сол сәттердің шындығы мен боямасыз болмысын қағаз бетіне түсіруді үйренген күн – алғашқы мақала жазылған күн шығар. Сол жүз жыл бұрынғы, тіпті одан әріде жазылған мақаланы өз дәуіріңде оқу – ғасыр алдындағы оқиғалардың шындығын сезінуге жол ашады. Ол жазбаларды түпнұсқадан оқу тіптен ғажап қой. Уақыттың әсері  көкірегінде сәулесі бар адамды рахатқа бөлейді.  

Дәл қазір біздің осыдан жүз жыл бұрын жазылған мақалаларды түпнұсқадан оқуға мүмкіндігіміз толық бар. Міне, Алматы облыстық «Жетісу» газетінің жарық көргеніне биыл тұтас ғасыр толды. Демек, 100 жыл аралығындағы оқиғалардың жылнамашысы ретінде таралып келе жатқан басылымның мұрғаттарда сақталған тігінділерін ерінбей парақтаған адамға өткеннің шындығы есігін ашатыны аян. Ал «Жетісудың» арысы адамзат, берісі Ұлт тарихын түзуші басылым ретіндегі бағасы мен бәсі зор. «Жетісу ісші халық мұхбірі» деген атаумен жарық көрген Кеңестік Қазақстандағы алғашқы  газеттердің бірі. Газет алғаш рет 1918 жылы 21 маусымда Жетісу облыстық ревкомының және ұлт істері жөніндегі облыстық комитетінің органы ретінде «Жетісу ісші халық мұхбірі» деген атпен қазақ, өзбек, ұйғыр, татар, қырғыз тілдерінде Алматыда  басылған екен. Содан бері үздіксіз шығып келеді.  «Жетісу ісші халық мұхбіріне» алғашқы редакторлықты бізге Алаш тарихынан аты таныс, «Айқап» журналын шығаушылардың бір болған Сабыржан Ғаббасов атқарыпты. 

Газет тұңғыш нөмірінде сол 1918 жылғы 17 маусымда Жетісу облысы соғыс жағдайында деп жарияланғаны, «Черкасск қорғанысына» қатысқан жауынгерлер мен еңбекшілердің ерлігі, атаман Анненковқа қарсы қызыл әскердің күресі туралы мақалалар басылыпты. Жалпы, «Жетісу ісші халық мұхбірі» газетін жарыққа шығарудағы мақсат кеңестік идеологияның таралуына кең жол ашу, халықты күрескерлікке тәрбилеу болса керек. Газеттің Ахмет Байтұрсынов жасаған төте жазумен басылған сол нөмірлері Алматыдағы Ұлттық кітапхананың сирек қолжазбалар қорында сақтаулы тұр.

Бүгінгі «Жетісу» - жаңғырған, келбетін келешекке қарап түлеткен басылым. Бізді бір сүйсіндіргені – редакциядағы жас журналистердің қатары көбейгені. Шетінен талантты, шығармашылық пен қоғамдық істе қамшы салдырмайтын, идеяшыл жастардың басы қосылған жерде береке мен бәсеке, ертеңге деген сенім нығая бермек. Дәл осы жерде «Жетісу» газетінің бас редакторы, белгілі ақын Әміре Әріннің сұңғыла ұстанымын ерекше айта кетуіміз керек. Талдықорғандағы Журналистер үйінің 4-қабатына көтерілген сайын бас редактордың қос орынбасары Нүсіпбай Әбдірахым мен Жұматай Оспанұлының қарбалас жұмысынан 100 жасаған «Жетісуды» өз шаңырағында күтіп отырған 30 мың оқырманға адал қызмет етудің үлгісі байқалады.

...Адам тағдырының тұтасымен журналистикаға тәуелді болатыны маңдайдағы жазудан шығар. Сол таңдау осы жолдардың авторына соңғы 25 жыл бойына еліміздің ірілі-ұсақты басылымдарында қызмет істеуді бұйыртып, қазақ қара сөзінің қатардағы жауынгері болуды нәсіп етіпті. Соның ішінде біздің еңбек кітапшамыздағы «Жетісу» газетінде қызмет еткенімізді растайтын жазу – сол тағдырымыздың тамаша кезеңінің бір куәсіндей болып айшықталады. Жалпы, менің «Жетісумен» алғашқы танысуым 1994 жылы басталып еді. Әдеттегідей дүңгіршектен сатып алған басылым Алматы облыстық газеті екен. Газеттен заты облыстық болғанымен, баспахана мен қағаздың сапасы, жалпы материалдық базасының өте жоғары екені көзге ұрып тұрды. Сол сәтте жылдар өте келе әлгі газеттің қызметкері болатынымызды ешкім болжап бере алмас еді. Тағдыр деген осы да...

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан»

Алматы облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Елімізде 1 қазаннан бастап депозит шарттары өзгереді

20.09.2018

Машина жасаушылар форумына әлемнің 20 елінен 1000-нан астам делегат қатысады

20.09.2018

Жеңімпаз қыздың қайырымдылығы көпке үлгі

20.09.2018

Б. Сағынтаев Инвесторларды тарту мәселелері жөніндегі Үкіметтік кеңестің отырысын өткізді

20.09.2018

Экс-чемпион бокс мектебінің директоры болып тағайындалды

20.09.2018

 Жаңа заң – жаңа үміт

20.09.2018

Мөлдірдің мөлдір әлемі

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

20.09.2018

Жаңа еңбекақы жүйесі - оңтайландыру нәтижелеріне тікелей байланысты - Алик Шпекбаев

20.09.2018

Бүгін елімізде машина жасаушыларының VI форумы басталды

20.09.2018

Атырауда халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

20.09.2018

Бакуде дзюдодан әлем чемпионаты басталды

20.09.2018

Қоқыс өңдейтін цех ашар едім - Сергей Привалов

20.09.2018

Доллар бағамы 358 теңгеге түсті

20.09.2018

Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

АҚШ-тағы «Флоренс» дауылынан зардап шегушілер саны артты

20.09.2018

«Хат қоржын» (20.09.2018)

20.09.2018

Еурокомиссия Амазонға қатысты антимонополиялық тексерулерін бастауы мүмкін

20.09.2018

Әлеуметтік мәртебесі рәсімделеді

20.09.2018

Көкірек көзіміз қайтсек ашылады?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу