«Жетісу» газетінің жарық көргеніне бір ғасыр толды

«Геродоттың заманында газет-журнал болғанда ол «тарих атасы» емес, «журналистердің бабасы» деген атақ алар еді...» деген болатын бірде қазақтың әйгілі жазушысы Дулат Исабеков.

Егемен Қазақстан
21.06.2018 1114
2

Ақиқатында, Геродот өз жазбасын «Тарих» деп атамаған да, ол кітап ғасырлар керуенімен кейінгі дәуірлерге өтпегенде біз қазір ол кезең жайлы хабарсыз қалар ма едік? Ал оқиғалардың тарихқа айналуына дейінгі өмірі кәдімгі сәттерден құралады екен. Демек сол сәттердің шындығы мен боямасыз болмысын қағаз бетіне түсіруді үйренген күн – алғашқы мақала жазылған күн шығар. Сол жүз жыл бұрынғы, тіпті одан әріде жазылған мақаланы өз дәуіріңде оқу – ғасыр алдындағы оқиғалардың шындығын сезінуге жол ашады. Ол жазбаларды түпнұсқадан оқу тіптен ғажап қой. Уақыттың әсері  көкірегінде сәулесі бар адамды рахатқа бөлейді.  

Дәл қазір біздің осыдан жүз жыл бұрын жазылған мақалаларды түпнұсқадан оқуға мүмкіндігіміз толық бар. Міне, Алматы облыстық «Жетісу» газетінің жарық көргеніне биыл тұтас ғасыр толды. Демек, 100 жыл аралығындағы оқиғалардың жылнамашысы ретінде таралып келе жатқан басылымның мұрғаттарда сақталған тігінділерін ерінбей парақтаған адамға өткеннің шындығы есігін ашатыны аян. Ал «Жетісудың» арысы адамзат, берісі Ұлт тарихын түзуші басылым ретіндегі бағасы мен бәсі зор. «Жетісу ісші халық мұхбірі» деген атаумен жарық көрген Кеңестік Қазақстандағы алғашқы  газеттердің бірі. Газет алғаш рет 1918 жылы 21 маусымда Жетісу облыстық ревкомының және ұлт істері жөніндегі облыстық комитетінің органы ретінде «Жетісу ісші халық мұхбірі» деген атпен қазақ, өзбек, ұйғыр, татар, қырғыз тілдерінде Алматыда  басылған екен. Содан бері үздіксіз шығып келеді.  «Жетісу ісші халық мұхбіріне» алғашқы редакторлықты бізге Алаш тарихынан аты таныс, «Айқап» журналын шығаушылардың бір болған Сабыржан Ғаббасов атқарыпты. 

Газет тұңғыш нөмірінде сол 1918 жылғы 17 маусымда Жетісу облысы соғыс жағдайында деп жарияланғаны, «Черкасск қорғанысына» қатысқан жауынгерлер мен еңбекшілердің ерлігі, атаман Анненковқа қарсы қызыл әскердің күресі туралы мақалалар басылыпты. Жалпы, «Жетісу ісші халық мұхбірі» газетін жарыққа шығарудағы мақсат кеңестік идеологияның таралуына кең жол ашу, халықты күрескерлікке тәрбилеу болса керек. Газеттің Ахмет Байтұрсынов жасаған төте жазумен басылған сол нөмірлері Алматыдағы Ұлттық кітапхананың сирек қолжазбалар қорында сақтаулы тұр.

Бүгінгі «Жетісу» - жаңғырған, келбетін келешекке қарап түлеткен басылым. Бізді бір сүйсіндіргені – редакциядағы жас журналистердің қатары көбейгені. Шетінен талантты, шығармашылық пен қоғамдық істе қамшы салдырмайтын, идеяшыл жастардың басы қосылған жерде береке мен бәсеке, ертеңге деген сенім нығая бермек. Дәл осы жерде «Жетісу» газетінің бас редакторы, белгілі ақын Әміре Әріннің сұңғыла ұстанымын ерекше айта кетуіміз керек. Талдықорғандағы Журналистер үйінің 4-қабатына көтерілген сайын бас редактордың қос орынбасары Нүсіпбай Әбдірахым мен Жұматай Оспанұлының қарбалас жұмысынан 100 жасаған «Жетісуды» өз шаңырағында күтіп отырған 30 мың оқырманға адал қызмет етудің үлгісі байқалады.

...Адам тағдырының тұтасымен журналистикаға тәуелді болатыны маңдайдағы жазудан шығар. Сол таңдау осы жолдардың авторына соңғы 25 жыл бойына еліміздің ірілі-ұсақты басылымдарында қызмет істеуді бұйыртып, қазақ қара сөзінің қатардағы жауынгері болуды нәсіп етіпті. Соның ішінде біздің еңбек кітапшамыздағы «Жетісу» газетінде қызмет еткенімізді растайтын жазу – сол тағдырымыздың тамаша кезеңінің бір куәсіндей болып айшықталады. Жалпы, менің «Жетісумен» алғашқы танысуым 1994 жылы басталып еді. Әдеттегідей дүңгіршектен сатып алған басылым Алматы облыстық газеті екен. Газеттен заты облыстық болғанымен, баспахана мен қағаздың сапасы, жалпы материалдық базасының өте жоғары екені көзге ұрып тұрды. Сол сәтте жылдар өте келе әлгі газеттің қызметкері болатынымызды ешкім болжап бере алмас еді. Тағдыр деген осы да...

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан»

Алматы облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.11.2018

«Қасиетті Қазақстан: Туған жерге тағзым» атты тарихи-танымдық экскурсиялар сериясы басталды

21.11.2018

ҰБТ-ға өзгерістер енгізіліп жатыр

21.11.2018

Мемлекет басшысы бірқатар заңдарға қол қойды

21.11.2018

Елбасы білім беру жүйесін одан әрі жаңғырту мәселесі жөнінде кеңес өткізді

21.11.2018

Түркістанның ежелгі беделін қайта көтеру – бүкіл түркі әлемі үшін үлкен жетістік болады

21.11.2018

Мархабат Байғұт: Әлемдік әдемі әңгіме

21.11.2018

Түркі киносын әлемге танымал етудің жайы талқыланды

21.11.2018

Бердібек Сапарбаев Ақтөбе қаласындағы өндіріс нысандарын аралады

21.11.2018

«Егемен Қазақстан» газетінің журналистері болашақ тілшілермен кездесті

21.11.2018

Голландиялық бизнесмен Ақтөбе облысының инвесторларға тартымды екенін айтты

21.11.2018

Нұрболат Ахметжанов: Көне тарих көмескі тартпасын

21.11.2018

Әбдіманап Бектұрғанов: Тарихқа тағзым

21.11.2018

Қ.Әбдірахманов: «Ұлы даланың жеті қыры» әлем мәдениетін жақындастырады

21.11.2018

Павлодарда археологтар б.з.д. 5-ші мыңжылдықта жерленген жылқылар сүйектерін тапқан

21.11.2018

«Ақтөбе» футбол клубы сенімді басқармаға берілді

21.11.2018

Ұлттар Лигасының қорытындысы шығарылды

21.11.2018

Такир Балықбаев: Жаңа еңбек жаңаша ой салды

21.11.2018

Ақтөбеде кәсіп бастағысы келетін жандарға кеңес берілді

21.11.2018

Мәулен Әшімбаев: Ұлт тарихын танудың жаңа кезеңі

21.11.2018

Chartbeat жобасы аясындағы байқау жеңімпаздары ашық деректер панелін құрады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tánti bolar tusy kóp

Jylda, Táýelsizdik kúni jaqyndaǵan saıyn osy ýaqyt ishinde elimiz qandaı jetistikterge jetti degen saýaldy ózimizge qoıyp, ony saralaýǵa tyrysamyz. Biraq mundaıda jappaı aıtylyp júrgen jetistikterdi emes, ózimiz baıqaǵan jeke kózqarastaǵy tabystardy taldaýǵa tyrysamyz. Sonyń ishinde kózge túsetin bir ǵanıbetti jańalyq – halqymyzdyń burynǵydaı eshkimnen qysylmaı, kimmen bolsa da ómirdiń barlyq salasynda ıyq teńestire túskeni.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу