Бауырлас Түркия халқы таңдауын жасады

Түркиядағы сайлау мәресіне жетті. Дауыс беру қорытындысы бойынша, қазіргі президент Реджеп Тайип Ердоған қайта сайланды. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бауырлас елдің басшысын жеңіске жетуімен құттықтады.

Егемен Қазақстан
25.06.2018 4761
2

Орталық сайлау комиссиясының мәліметіне сүйенсек, Р.Ердоған 52,55 пайыз қолдауға ие болған. Ал оппозицияның басты өкілі Мухаррем Инже 30,79 пайыз дауыс жинады. Халықтың Демократия партиясы басшысы Селехаттин Демирташқа электораттардың 8,36 пайызы дауыс берген.

Айта кету керек, елдегі аймақтардың басым бөлігі қазіргі президент Р.Ердоғанды қолдаған. Әйтсе де, Измир, Чанаккале, Адырна секілді батыс өңірлер М.Инжеге көп дауыс берсе, Диярбакыр секілді шығыс аудандар С.Демирташты таңдаған.

Сайлау қорытындысы жариялана сала Р.Ердоған халыққа үндеу жариялап, өзін қолдағандарға алғысын жеткізді. «Түркия демократияның сынағынан тағы да өтті. Сондай-ақ біз әлемге үлгі боламыз. 16 жыл бойы Түркия соғыс үшін емес, қызмет үшін дауыс берді. Көздеріміз бен құлақтарымыз тағы да халыққа қызмет етеді. Ертеңнен бастап сайлау науқаны кезінде берілген уәделерді орындауға кірісеміз», деді Р.Ердоған.

Дауыстарды санау тікелей эфирден көрсетіліп, Anadolu Agency санақ мәліметтерін жариялап отырды. Берілген дауыстардың 70 пайыздан астамы саналғаннан кейін Венгрия премьер-министрі Виктор Орбан алғаш болып Р.Ердоғанды сайлауда жеңіске жеткенімен құттықтады.

Бұл – конституциялық референдумнен кейін өткізіліп отырған алғашқы сайлау. 2017 жылы Түркияда референдум өтіп, халықтың 51 пайызы президенттің басқару жүйесін жақтап шыққан еді. Аталған реформаға сәйкес, елдегі премьер-министрлік басқару жүйесі президенттік болып өзгеріп, парламенттегі депутаттар саны ұлғайды. Сондай-ақ президентке министрлер, вице-президент тағайындау, төтенше жағдай енгізу секілді бірқатар уәкілеттік берілді.

Сонымен қатар Түркияда парламенттік сайлау өтті. Оның қорытындысы бойынша, «Әділет және даму» партиясы 42,49 пайыз қолдауға ие болып, парламенттегі 293 орын бұйырды. Ал олармен альянс құрған «Ұлттық қозғалыс партиясы» 11,13 пайыз дауыс жинады. Олардың еншісінде 67 депутат бар. Осылайша, «Халықтық альянс» парламентте басымдыққа ие болды. Бұдан бөлек, Ұлттық альянсқа кіретін «Республикалық халық партиясы», «Жақсы партия» және «Бақыт» партиясы 34,04 пайыз дауыс жинады. Ал дауыс берушілердің 11,67 пайызы «Халықтық демократиялық партиясын» қолдаған. Нәтижесінде кейінгілері парламентке 67 депутат ұсынуға мүмкіндік алды.

Сарапшылар сайлауда сенсацияның болмайтынын әу баста-ақ айтқан еді. Реджеп Тайип Ердоғанның екінші рет президенттікке сайланатынын көптеген басылымдар болжады. Мұның өз себебі бар. Өйткені, үгіт-насихат науқаны кезінде оны қолдайтындардың саны елу пайызға жуықтап, жүргізілген сауалнамалар қазіргі президенттің айқын басымдыққа ие екенін анық көрсетті.

Ел аумағындағы сайлау учаскелері жексенбі күні таңғы сағат сегізде түгел ашылды, ал шетелдегі Түркия азаматтары 19 маусым күні өз таңдауын жасап қойған еді. Дауыс беру Түркия уақытымен кешкі сағат 17.00-де (Астана уақытымен 20.00-де) аяқталды. Жалпы, Түркияда 60 миллионға жуық электорат бар. Биылғы сайлауға соның 87,1 пайызы қатысқан.

Биылғы сайлаудың тағы бір ерекшелігі – алғаш рет елде оппозициялық тарап үлкен қолдауға ие болды. Мұны көптеген бұқаралық ақпарат құралдары да жарыса жазды. Мәселен, BBC арнасының Түркиядағы тілшісі Марк Лоуэн өткен жексенбіні «президент үшін ақырет секілді болды» деп есептейді.

Жалпы, бауырлас түрік еліндегі сайлау демократиялық қоғамның барша талаптарына сай өтті деп кесіп айтуға толық негіз бар. Түркиядағы сайлауға барған еліміздің бақылаушылары да дауыс беру барысында ешқандай заң бұзушылық байқамағанын мәлімдеді.

Естеріңізде болса, 2016 жылы елде төңкеріс ұйымдастыруға талпынған еді. Соны ескерген ел билігі қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін 531 мың күштік құрылым қызметкерін жұмылдырған. Түркия Ішкі істер министрлігінің хабарлауынша, сайлау кезінде ешқандай оқыс оқиға болмаған. Тіркелген 362 бұзушылықтың басым бөлігі ауыз толтырып айтуға келмейді. Мәселен, соның 100-ге жуығы азаматтардың сайлау бюллетенін суретке түсіруіне қатысты.

Anadolu Agency-дің деректеріне сүйенсек, елдегі сайлауға әсер етуге талпынған 10 шетелдік ұсталған. Оның үшеуі – француз, үшеуі – неміс, қалғаны италиялық екен.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу