Жансай СМАҒҰЛОВ:Еңбекқорлық алтын тұғырға шығарады

Қарағанды өңірінің балуандық мектебі әлдеқашан мойындалған. Ағайынды Байшолақовтар салған із тарих беттерінде сайрап жатыр. Бірақ осы үрдіс соңғы жылдары үзіліп қалғандай көрінеді. Өңірдің атынан өнер көрсетіп жүрген дзюдошылардың нәтижелерінде тұрақтылық болмай тұр. Біздің бұл ойымызға ұлттық құраманың белді мүшесі, бүгінде 73 кило салмақ дәрежесінде өнер көрсететін Жансай СМАҒҰЛОВ қандай уәж айтатынын білу үшін әңгімеге тартқан едік. 

Егемен Қазақстан
28.06.2018 3325
2

– Шымкенттегі оқу-жат­ты­ғу жиындарында Қы­тайда өте­­тін Гран-приге дайын­дал­­ды­­­ңыздар. Даярлық жұмыс­тары қай деңгейде өтті?

– Жоғары деңгейде ұйымдас­тырылды деуге болады. Ұлттық құра­маның бірінші және екінші нөмірлі дзюдошылары қатысты. Маңызды аламан алдында біраз шынықтық.

– Жыл басында 73 кило сал­­­­мақ дәрежесіне ауысып, бір­­­­­қатар ірі жарыста табысты өнер көрсеттіңіз. Бұл сіздің жа­ңа сал­­маққа бейімделіп үлгер­ге­ні­­­ңізді білдіре ме?

– Жыл сәтті басталған. Бірақ әлі де тұрақсыздық бар. Бірде жеңіс, бірде жеңіліс деген сияқты. Рио Олимпиадасы алдында көп сал­мақ қууға тура келді. Сон­дық­тан төртжылдықтың басты додасынан соң бапкерлермен ақылдаса отырып 73 килоға ауыс­у туралы шешім қабылдадым. Өзіме осы ыңғайлы. Бірақ әлі де дайындықты үдете түсу керек.

– Риодағы сәтсіздік тым көп салмақ қуумен байланысты дей­сіз ғой?

– Жеңілістің 60 пайызы соған тікелей байланысты. Соңғы кү­шім қарсыласыма емес, салмақ қууға кетті. Шамамен бір апта бұ­рын сал­мағымды жеті келіге тү­сіруге кі­рістім. Бастапқыда дие­­таға бет бұр­сам, жарысқа екі-үш күн қал­ған­да қалған сал­мақ­тан арылу үшін көп күш жұм­сауға тура келді.

– Күніне орта есеппен бір ки­­лодай арылу деген оңай емес. Мұн­­дайда бапкерлер қай­да қа­­­рады деген сұрақ туын­дай­ды?

– Бапкерлер штабы мұның бәрін қадағалап отырады. Бұрын­дары әрі кеткенде 4-5 кило сал­мақ қусам, таудағы оқу-жат­тығу жиындары кезінде тағы бірнеше кило қосып алдым. Сон­­­дықтан қиындау соқты. Ал сал­мақ қумаудың тиімді тұсы жарыста 100 пайыз күшіңді қолдана аласың. Шаршамайсың, артық су не тамақ қажет емес.

– Жарыстардағы нәтиже­лер­дің тұрақсыздығы біздің спортшылардың көпшілігіне тән. Осындайда талай рекорд ор­натқан, әлемнің он дүр­кін чем­пионы, Олимпия ойын­дары­ның екі мәрте жеңімпазы фран­цуз Тедди Ринер секілді саң­лақтар еске түседі. Оларға жа­салған жағдай біздің балуан­дарға да жасалмай ма?

– Мәселе талантта. Талант пен еңбекқорлық ұштасқан кезде ғана дәл сіз айтып отырған Ринер секілді адам сенгісіз көр­сет­кіштерге жетуге болады. Ең­­­бексіз талант далада қалуы мүм­­кін. Өзімді талант­ты­­мын деп есептемеймін, бірақ еңбек­қор­мын. Дәл осы қасиет­­тің арқа­сында Олимпия ойындарында бақ сынадым.

Спорттағы жақсы нәтиженің тағы бір кепілі – тәртіп. Тамақ­тану, ұйықтау, жаттығу жасау – осының барлығы өз уақытынан ауытқымауы керек. Жыл немесе төрт жыл бойы бабыңды сақтап қалу да өте қиын. Пенде болған соң көңіл күй төмендеп, кейде денсаулығың сыр беріп жатады. Кейде нағыз бабыңда барсаң, бағың жанбай қалады немесе керісінше, орта дайындықпен барсаң, жолың болып чемпион атануың мүмкін.

– Жыл басында құрама тіз­гі­нін Айдын Смағұлов ұста­ды. Жаңа бапкер келгелі қан­дай өзгерістер байқалды?

– Айдын ағамыз – Олимпия ойындарында қола жүлдегер атанған адам. Дзюдоны, спортты, спортшылардың жай-күйін жақсы біледі. Бапкер ретінде де тәжірибесі мол. Сондықтан ол кісінің бағдарламасы, ақыл-кеңесі біз үшін өте маңызды. Алдағы Азия ойындары, әлем чемпионаты мен Олимпиадада Айдын ағаның еңбегі өз жемісін беріп қалар деп ойлаймын.

– Бас бапкер әлем чемпио­натында бір алтын, бір қола жүл­деден үмітті екенін айтыпты. Сіздің ол кісінің кім­ді жүл­­дегер ретінде меңзеп отыр­ға­ны­нан хабарыңыз жоқ па?

– Ол жағы Айдын ағаның өзіне ғана аян. Әлем чемпионаты алдында Азия ойындары бар. Меніңше, басымдық осы аламанға беріледі. Құрамадағы бірінші нөмірлі спортшылар Джакартада бақ сынайды. Сары құрлықтың олимпиадасы ғой. Ал әлем біріншілігі жылда өтеді. Бакуге екінші құрам да баруы мүмкін. Құрам әлі нақтыланады. Былтырғы Қазақстан чемпио­наты, биылғы халықаралық жарыстардың нәтижелері еске­ріледі. Азия ойындарына Елдос Сметов, Ислам Бозбаев және бұйыртса, мен баруым мүмкін. Басқа салмақтар әзірге маған белгісіз. Құрама мүшелері ойындардан соң да бабында болса, онда араға екі апта салып Бакудегі әлем чемпионатына аттанады.

– Дзюдода, әсіресе, сіздің сал­­мақта азиялық балуандар мықты. Токиоға дейін жаңа салмақта да біраз тәжірибе жинап, пси­хологиялық тұрғыда дайын болуға да уақытыңыз бар екен ғой...

– Рас, 2010 жылдан бері 73 килода сары құрлық дзюдошылары дес бермей келеді. Енді Токиоға жан-жақты дайын болып баруға тиіспін. Мұндай аламандардың алдында қарсылас туралы ойлай берудің қажеті жоқ. Жарыс алдында көңілімді спорттан бөлек дүниелермен аулауға тырысамын. Оқу-жаттығу жиындарынан тыс уақытта ауылға кетемін. Себебі шаһар өмірі адамның бойындағы энергия­ны сорып алады. Қарағанды облысының Шет ауданының тумасымын. Туған жерге барып атпен серуендеп, достарыммен кездесемін. Ауылдағы дзюдо залына барып, балалардың жаттығуына қатысамын.

– Биылғы сұхбатыңызда дзюдоға 18 жылдай бұрын, шамамен 2000 жылы келгеніңізді айтыпсыз. Дәл осы жылы Айдын Смағұлов олимпиадада қола жүлдегер атанған еді. Тектеріңіз де бірдей. Бұл жай ғана сәйкестік емес тәрізді...

– Көпшілігі әлі күнге дейін «Айдын Смағұловтың бауы­рысың ба?» деп сұрайды. «Ол кісі Жетісуда, мен Сарыарқада туғанмын. Тегіміз ғана бірдей» деп жауап беремін. Дзюдоға да достарымның ықпалымен келгенмін. Ауылға жаңадан бапкер келіп, қасымдағы балалардың ай­туымен сол кісіге шәкірт бо­лып барғанбыз. Алғашқы жат­тығуда ептілігіммен көзіне түс­сем керек, әлгі ағайымыз мені дзюдошы етіп шығарғысы келді. Тіпті, кимоносын сыйға тартты. Бірте-бірте Қарағанды қаласына жарыстарға баратын болдық. Ауыл баласына қала көру деген үлкен арман емес пе. Сол қызығушылықтың бәрі спортқа деген махаббатқа ұласты.

– Көпке дейін Қарағанды дзюдо мектебінің түлектері құ­ра­мада мықтылықтарын бай­­қа­тып келді. Бүгінде жағ­дай өз­герген. Не себеп деп ойлайсыз?

– Бұған дейін құрамада Ержан Шынкеев, Максим Раков, Ислам Бозбаев төртеуміз Қарағанды облы­сының атынан өнер көрсе­тетінбіз. Бүгінде Шынкеев спорт­тан кетті. Максимнің жара­қаты бар, сондықтан тағдыры бел­гісіз. Ислам да аздаған үзі­ліс­­­тен соң құрамаға оралды. Со­­ған қарамастан облысы­мызда дзюдоның даму қар­қыны төмендеген жоқ. Азия бірін­шілігі секілді көптеген ха­лық­аралық, елішілік додаларда топ жарып жүрген жастар бар. Конфедерация кубогін қа­рағандылық дзюдошылардың ұтуы бекер емес. Себебі тұң­ғыш әлем чемпионы Максим Раковтың, Те­міртауда Бозбаев жаттыққан зал бар. Соларды үлгі тұтып, соларға еліктегендіктен бе, көздерінен от шашып, жеңіске жетеміз деп құлшынып тұрған ізбасарларымыз аз емес.

 

Әңгімелескен Мәдина АСЫЛБЕК,

журналист

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.12.2018

Волейболдан «Буревестник кубогы» үшін жарыс өтті

19.12.2018

«SMART рухани Ақмола» мобильді қосымшасы іске қосылды

19.12.2018

«Астана» Еуродода турнирін аяқтады

19.12.2018

Менің атым – Қазақстан!

19.12.2018

Астанадағы «Дәулет» спорт кешенінде кәсіпқой бокс кеші өтті

19.12.2018

Таң бозында туған жұлдыз

19.12.2018

Ынтымақтастық деңгейі жоғары

19.12.2018

TWESCO салтанатты қабылдау өткізді

19.12.2018

Сайлау: жаңа формат

19.12.2018

Ономастикадағы оң өзгерістер жалғасады

19.12.2018

Нұротандықтар мемлекеттік және партиялық наградалармен марапатталды

19.12.2018

Еңбектері еленді

19.12.2018

Қазақстан жетістіктері – Тәуелсіздіктің арқасы

19.12.2018

Ұлттық мәселелер талқыланатын жаңа алаң

19.12.2018

Ел дамуына қосқан үлестері үшін марапат

19.12.2018

Мемлекеттік наградаларды табыс етті

19.12.2018

Мерекеге орай құттықтаулар

19.12.2018

Мемлекеттік наградалармен марапатталды

19.12.2018

Мәртебеміз – биік, тұғырымыз − берік

18.12.2018

Алматыда «Сиқырлы әуендер» киноконцерті өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу