«Хан бөгеті» халықаралық экспедициясы жолға шықты

Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетінің ұйымдастыруымен «Хан бөгеті» халықаралық ғылыми-танымдық экспедициясы жолға шықты. 11-15 шілде аралығына жоспарланған сапар барысында ғалымдар Ресей Федерациясының Волгоград облысы аумағындағы тарихи орындарды араламақ.

Егемен Қазақстан
11.07.2018 8058
2 Фото: Темірболат ТОҚМӘМБЕТОВ

- Экспедициямыздың мақсаты – «Рухани жаңғыру» бағдарламасының «Киелі жерлер географиясы» жобасы бойынша шаралар кешенін жүзеге асыру, яғни Ресей Федерациясының Волгоград облысы Палласов ауданының Максимовка және Кумысолечебница елдімекендерінің маңайында орналасқан «Хан бөгетін» тарихи-мәдени мұра ретінде зерттеу, - дейді топ жетекшісі, Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті жанындағы Жәңгір хан музейінің меңгерушісі Нұржан Төлепов.

Зерттеушілердің маңдай тіреп барғалы отырған мекені – Бөкей ордасының соңғы билеушісі Жәңгір ханның жазғы ордасы болған жер. Жәңгір хан – Жасқұсқа орда салып, алғаш мектеп ашқан, құмда орман өсіріп, тұңғыш медициналық мекемелерді ұйымдастырған прогрессивтік бастамаларымен тарихта қалған тұлға. Ел аузындағы және тарихи деректер бойынша хан қазақ арасында суармалы егін, бау-бақша ісін дамытуға да күш салған. Бүгінде Ресей аумағында қалған Тарғын өзені бойында сақталып қалған «Хан бөгеті» атауы - сол тарихи оқиғалардың куәсіндей.

Экспедиция кезінде ғалымдар табиғат ескерткіштерін, сонымен бірге зерттелетін аумақтағы материалдық мәдениет ескерткіштерін анықтайды. Табиғи және тарихи-мәдени нысандарды фото және бейнежазбаға түсіріп, жергілікті халық арасынан «Хан бөгетінің» тарихына қатысты аңыз-әңгімелерді жинақтауды жоспарлап отыр.

13 шілде күні экспедиция мүшелері Кумысолечебница мекенінде далалық баспасөз конференциясын өткізіп, муниципалды аудан әкімшілігімен, жергілікті тарихшылармен, өлкетанушылармен кездесуді жоспарлаған. Айта кетейік, бұл мекен – 1920 жылға дейін белгілі ақын Шәңгерей Бөкеевтің қос қабатты имениесі тұрған тарихи жер еді. 1911 жылы Бақытжан Қаратаев, Шәңгерей Бөкеев, Ғұмар Қараш, Елеусін Бұйрин сынды ұлт зиялылары дәл осы жерде бас қосып, «Қазақстан» атты газет шығаруды ақылдасқаны белгілі. Бөкейұлы Жәңгір хан да 1845 жылы осы жерде кенеттен өмірден өтіп, аманат жерленіп, төрт жылдан кейін сүйегі Жасқұсқа, қазіргі Бөкей ордасы ауданы, Хан ордасы ауылындағы Хан зиратына көшірілген. Экспедицияға қатысушылар осы жолы аталған өңірдегі көне зираттарды да аралап, араб жазулы құлпытастарды суретке түсіріп алуды жоспарлап отыр. Эпиграфикалық ескерткіш жазбаларынан да тың мәлімет, құнды деректер шығып қалуы мүмкін.  

Сапар нәтижесінде «Хан бөгеті – ашық аспан астындағы музей экспонаты» атты ғылыми мақалалар жинағы, «Хан бөгеті» экспедициясының күнделігі» буклеті, «Хан бөгеті» видеоочеркі мен фотоальманах жарық көрмек.

Қазбек ҚҰТТЫМҰРАТҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

Батыс Қазақстан

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу