«Гендер – еркектің мойнына түскен кендір» емес

Орал қаласында «Гендерлік саясатты іске асыруда мемлекеттік органдар мен үкіметтік емес ұйымдардың өзара іс-қимылы. Аймақтық ынтымақтастықтың тәжірибесі» халықаралық конференциясы өтті. Конференцияны Батыс Қазақстан облысының әкімдігі және Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиямен бірге ұйымдастырды.

Егемен Қазақстан
12.07.2018 6663
2

Халықаралық жиын Батыс Қазақстан облысы ҮЕҰ-ның әлеуметтік жобалары, кәсіпкер-әйелдердің тауарлары мен қызметтерінің көрмесін тамашалаудан басталды. Ал конференция жұмысына Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия мүшелері, Парламент депутаттары, орталық және жергілікті атқарушы органдардың, ҮЕҰ және халықаралық ұйымдардың өкілдері, Батыс Қазақстан облысының әкімінің орынбасары Ғ.Оспанқұлов, сондай-ақ, Ресеймен шекаралас Астрахань, Волгоград, Орынбор, Самара және Саратов облыстарындағы іскер әйелдер қатысты.

Конференцияда қоғамның саяси, әлеуметтік, экономикалық дамуында әйелдер қауымының рөлі, негізгі ортақ міндет – 30 дамыған елдің қатарына кіруге бағытталған «Рухани жаңғыру» бағдарламасы, Қазақстанның үшінші технологиялық жаңғыруымен астасып жатқан Қазақстан Республикасындағы 2030 жылға дейінгі отбасылық және гендерлік саясат тұжырымдамасын іске асырудағы мемлекеттік органдар мен үкіметтік емес ұйымдардың өзара әрекеттестігі сынды маңызды тақырыптар талқыланды.

Халықаралық жиынға модераторлық еткен Ұлттық комиссия төрағасының орынбасары Елена Тарасенко форумның алғы сөзінде конференция қазіргі таңда отбасы, ана мен баланы қорғау, әйел адамдардың құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейту мәселелері бойынша билік пен қоғам, халықаралық ұйымдар арасындағы тиімді алаңға айналған Ұлттық комиссияның 20 жылдығына арналғандығын атап өтті. Е.Тарасенко Қазақстандағы отбасылық-гендерлік саясатты іске асырудағы қабылданған пәрменді шаралар мен жетістіктер туралы, елімізде отбасылық-гендерлік саладағы халықаралық талаптардың қалыптасу тарихын конференция қатысушыларының назарына жеткізді.

Қазақстандағы оң өзгерістер, соның ішінде әйелдердің экономикалық әлеуетінің артуы Бүкіләлемдік экономикалық форумда да өз бағасын алған екен. 2017 жылдың қорытындысы бойынша «экономикаға араласу және әйелдердің мүмкіндігі» көрсеткіші бойынша Қазақстан 144 елдің арасында 30 орынға табан тіреген. Сондай-ақ Қазақстан Парламенті мен барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының ішінде әйел адамдардың үлесі 22% құрайтыны да ауыз толтырып айтуға болатын көрсеткіш.

- Мұндай халықаралық деңгейдегі маңызды жиынның Орал қаласында өтуі де орынды. Өйткені биыл Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның ғана 20 жылдығы емес, Батыс Қазақстан облысында да іскер әйелдер қауымдастығы осыдан 20 жыл бұрын құрылған, - деді Батыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары Ғабидолла Оспанқұлов. Еліміз бойынша ең белсенді қызмет етіп жүрген Ақ Жайық өңірінің қыз-келіншектері облыстың әлеуметтік- экономикалық дамуына да ерекше үлес қосып келеді. Мәселен, бүгінде облыста 188 әйел әртүрлі басшы лауазымдарда қызмет етеді. Қазақстан Республикасы Парламент Мәжілісі мен Сенатта – 2 әйел депутат болса, облыс әкімінің бір орынбасары иен аудан әкімдерінің төрт орынбасары да нәзік жандар. Бұған қоса өңірдегі 48 мың кәсіпкерлік нысанның 19 мыңын, яғни облыстағы барлық компанияның 41 пайызын бизнес-ледилер басқарып отыр екен.

- Батыс Қазақстанның қыздары ежелден батылдығымен, еркіндігімен тарихта қолған. Жақында Астана төрінде Совет Одағының батыры Мәншүк Мәметоваға орнатылған ескерткіш – бүкіл қазақ қыздарының ерлігіне тағзым, - деді облыс әкімінің орынбасары.

Конференцияға Батыс Қазақстан облысымен шектесіп жатқан Ресей губернияларынан делегациялар – жергілікті билік өкілдері, кәсіпкер әйелдер, қоғамдық ұйымдар басшылары өте белсенді қатысты. Ресей Федерациясының Орал қаласындағы Бас консулы Андрей Батманов, Орынбор облысының вице-губернаторы Павел Самсонов, Орынбор облысы Заң шығарушы жиыны әлеуметтік және демографиялық саясаты жөніндегі комитеттің төрайымы, «Ресей әйелдерінің Одағы» қоғамдық бірлестігінің мүшесі Ольга Хромушина, Саратов облысы әйелдері Одағы аумақтық бөлімінің төрайымы Валентина Боброва және басқалары Ресей Федерациясында осы салада атқарылып жатқан істермен таныстырып, Қазақстан мен Ресей қауымдары арасында әріптестіктің екіжақты пайдалы болатынын жеткізді.

Отан – отбасынан басталады, мемлекет жекелеген отбасылардан құралады. Сондықтан да отбасы құндылығы – ұлт болашағының кепілі. Бұл жөнінде «Рухани жаңғыру» бағдарламасында да кең көлемде айтылған. Тәуелсіздік жылдарында әйелдердің өзіндік дамуы мен еңбек теңдігі үшін мүмкіндіктер туғызу бағытында елімізде маңызды тұжырымдамалық құжаттар қабылданғаны конференцияда жиі айтылды.

Қазақстанда отбасы және гендерлік саясатқа ерекше көңіл бөлінеді. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев 2016 жылы отбасы институтын қолдауға бағытталған отбасы саясатын қалыптастырудағы жүйелі қадамдар туралы Қазақстан Республикасындағы 2030 жылға дейінгі отбасылық және гендерлік саясат тұжырымдамасына қол қойды. «Бүгінгі жиынымыз қол жеткен жетістіктерді одан әрі бекітіп, азаматтық қоғам мен биліктің диалогын дамытады деп сенеміз» деді Елена Тарасенко. 

- Қазақстан Парламенті алғаш құрылған тұста мәжіліс депутаттарының 7-10 пайызы ғана әйелдер болатын. Бүгінде ол көрсеткіш 29%-ға жетті, - дейді Елена Иванқызы. Әсіресе Қостанай облысында бұл көрсеткіш 31 пайызды құрайды, Батыс Қазақстан облысында да 30%-ға жуық. 
Осы жиынның өзіне де Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің қос депутаты Құралай Қарекен мен Снежана Имашева арнайы қатысты. Снежана Валерийқызы өз сөзінде гендерлік теңдік мәселесі көтерілген кезде ерлердің де құқығы бұзылмауын қадағалау керектігін баса айтты. 
«Қазақстан Республикасындағы гендерлік саясатты жүзеге асырудағы заңдық аспект» тақырыбында қызықты баяндама жасаған Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиясының мүшесі, «Нейрохирургия ұлттық орталығы» АҚ директорлар Кеңесінің төрағасы Бексұлтан Тұтқышев кейбіреулер ойлағандай «гендер – еркектің мойнына түскен кендір» еместігін, керісінше дәстүрлі қазақ қоғамында әйелдің орны, оның еркіндігі ерекше қорғалғанын айтып берді. XVIII ғасырда қазақтың дәстүрлі құқықтық негізін салушылардың бірі әйгілі Төле бидің «Әйел жақсы болмай еркек оңбайды» деген қанатты сөзін мысалға келтірген Бексұлтан Серікбайұлы азат, білімді, текті әйелден ғана текті ұрпақ тарайтынын, ұлттың парасат деңгейі әйел қауымына қарасты көзқарасымен өлшенетінін пайымды жеткізді. 

Конференция барысында белгілі болғандай, демографияны қолдау, ана мен баланы қорғау ісінде Ресей Федерациясынан да үйренетін үрдістер баршылық екен. Мәселен, Ресейде 2007 жылдан бері екінші (және одан да көп) балалы болған отбасына төленген «Ана капиталы» бастапқыда 250 мың рубль болса, кейін жыл сайын көбейіп, биыл 453026 рубльге жетіпті. 

«Ресей әйелдері одағы» Саратов аумақтық филиалының төрайымы Валентина Боброва өз сөзінде Ресей Думасындағы әйелдер қанатының қалыптасуы туралы айтып берді. «Гендерлік саясаттың дамуы заң шығарумен шектелмейді. Теңқұқықтық тәрбие мектептен, балабақшадан басталуы керек. Сонымен бірге жас аналарды да қоғамдық қызметтерге тартып, белсенділігін арттыру керек» деген Валентина Михайловна Ресейде бала күтімі үшін ананың орнына әкесі демалысқа шыға алатын заң күшіне енгенін хабарлады. 

Конференция жұмысына ресейлік меймандардан бөлек, өз еліміздің де әр түкпірінен – Солтүстік Қазақстан, Қостанай, Атырау, Ақтөбе, Маңғыстау облыстарынан да делегация келген болатын. Атырау облысы әкімінің орынбасары Әлібек Наутиев өз сөзінде өңірдегі нәзік жандылар қауымдастығының белсенді жұмыс жасап жатқанын жеткізді. Соның ішінде Атырау облысында былтыр жалпы құны 14 млн. теңге болатын 15 жоба, биыл 24 млн теңгелік 17 жоба нәзікжандылар басқаратын компанияларға бұйырған екен. 

Конференцияда Қазақстан Республикасы қоғамдық даму министрлігі азаматтық қоғам істері комитетіінің төрайымы Әлия Ғалымова «Гендерлік және отбасы-демографиялық саясатты жүзеге асыруда мемлекет пен үкіметтік емес сектордың серіктестігі. Жаңа қырлар», Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитеті төрағасының орынбасары Қайрат Орынханов «Қазақстан Республикасындағы гендерлік саясатты жетілдіру», Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиясының мүшесі, «Шығармашылық бастамашыл әйелдер лигасының» ҚБ басқарушыларының төрайымы Әсия Хайруллина «Гендерлік теңдік мәселелерін ілгерілету бойынша эффектілік платформа ретіндегі әлеуметтік желілер», «Жайық өңірі әйелдерінің Одағы «Үміт» ҚБ төрайымы, Батыс Қазақстан облысы әкімі жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі комиссиясының мүшесі Әлия Райымқұлова «Әлеуметтенудің гендерлік аспектілері. Батыс Қазақстан облысындағы 20 жылдық жетістіктер тарихы», «Қазақстандағы сот әділдігі жүйесіндегі жетілу» атты ЕО жобасының операциялық басшысы Сәуле Мектепбаева «Қылмыстық сот әділдігі жүйесіндегі гендерлік аспектілер» секілді маңызды тақырыптарға баяндама жасады. 

Жиын барысында ресейлік делегация өкілдері қазақстандық әріптестеріне арнайы әкелген сыйқаделерін ұсынып, ашық-жарқын пікір алмасу болды. 

Конференция модераторы, Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиясы төрайымының орынбасары Елена Тарасенконың айтуынша, бұл жиында айтылған оң пікір, ұсыныстың бәрі қатталып, тіиісті мекемелерге жеткізілетін болады.

Қазбек ҚҰТТЫМҰРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

Батыс Қазақстан

Суретті түсірген Темірболат ТОҚМӘМБЕТОВ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Елімізде 1 қазаннан бастап депозит шарттары өзгереді

20.09.2018

Машина жасаушылар форумына әлемнің 20 елінен 1000-нан астам делегат қатысады

20.09.2018

Жеңімпаз қыздың қайырымдылығы көпке үлгі

20.09.2018

Б. Сағынтаев Инвесторларды тарту мәселелері жөніндегі Үкіметтік кеңестің отырысын өткізді

20.09.2018

Экс-чемпион бокс мектебінің директоры болып тағайындалды

20.09.2018

 Жаңа заң – жаңа үміт

20.09.2018

Мөлдірдің мөлдір әлемі

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

20.09.2018

Жаңа еңбекақы жүйесі - оңтайландыру нәтижелеріне тікелей байланысты - Алик Шпекбаев

20.09.2018

Бүгін елімізде машина жасаушыларының VI форумы басталды

20.09.2018

Атырауда халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

20.09.2018

Бакуде дзюдодан әлем чемпионаты басталды

20.09.2018

Қоқыс өңдейтін цех ашар едім - Сергей Привалов

20.09.2018

Доллар бағамы 358 теңгеге түсті

20.09.2018

Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

АҚШ-тағы «Флоренс» дауылынан зардап шегушілер саны артты

20.09.2018

«Хат қоржын» (20.09.2018)

20.09.2018

Еурокомиссия Амазонға қатысты антимонополиялық тексерулерін бастауы мүмкін

20.09.2018

Әлеуметтік мәртебесі рәсімделеді

20.09.2018

Көкірек көзіміз қайтсек ашылады?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу