«Гендер – еркектің мойнына түскен кендір» емес

Орал қаласында «Гендерлік саясатты іске асыруда мемлекеттік органдар мен үкіметтік емес ұйымдардың өзара іс-қимылы. Аймақтық ынтымақтастықтың тәжірибесі» халықаралық конференциясы өтті. Конференцияны Батыс Қазақстан облысының әкімдігі және Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиямен бірге ұйымдастырды.

Егемен Қазақстан
12.07.2018 6553

Халықаралық жиын Батыс Қазақстан облысы ҮЕҰ-ның әлеуметтік жобалары, кәсіпкер-әйелдердің тауарлары мен қызметтерінің көрмесін тамашалаудан басталды. Ал конференция жұмысына Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия мүшелері, Парламент депутаттары, орталық және жергілікті атқарушы органдардың, ҮЕҰ және халықаралық ұйымдардың өкілдері, Батыс Қазақстан облысының әкімінің орынбасары Ғ.Оспанқұлов, сондай-ақ, Ресеймен шекаралас Астрахань, Волгоград, Орынбор, Самара және Саратов облыстарындағы іскер әйелдер қатысты.

Конференцияда қоғамның саяси, әлеуметтік, экономикалық дамуында әйелдер қауымының рөлі, негізгі ортақ міндет – 30 дамыған елдің қатарына кіруге бағытталған «Рухани жаңғыру» бағдарламасы, Қазақстанның үшінші технологиялық жаңғыруымен астасып жатқан Қазақстан Республикасындағы 2030 жылға дейінгі отбасылық және гендерлік саясат тұжырымдамасын іске асырудағы мемлекеттік органдар мен үкіметтік емес ұйымдардың өзара әрекеттестігі сынды маңызды тақырыптар талқыланды.

Халықаралық жиынға модераторлық еткен Ұлттық комиссия төрағасының орынбасары Елена Тарасенко форумның алғы сөзінде конференция қазіргі таңда отбасы, ана мен баланы қорғау, әйел адамдардың құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейту мәселелері бойынша билік пен қоғам, халықаралық ұйымдар арасындағы тиімді алаңға айналған Ұлттық комиссияның 20 жылдығына арналғандығын атап өтті. Е.Тарасенко Қазақстандағы отбасылық-гендерлік саясатты іске асырудағы қабылданған пәрменді шаралар мен жетістіктер туралы, елімізде отбасылық-гендерлік саладағы халықаралық талаптардың қалыптасу тарихын конференция қатысушыларының назарына жеткізді.

Қазақстандағы оң өзгерістер, соның ішінде әйелдердің экономикалық әлеуетінің артуы Бүкіләлемдік экономикалық форумда да өз бағасын алған екен. 2017 жылдың қорытындысы бойынша «экономикаға араласу және әйелдердің мүмкіндігі» көрсеткіші бойынша Қазақстан 144 елдің арасында 30 орынға табан тіреген. Сондай-ақ Қазақстан Парламенті мен барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының ішінде әйел адамдардың үлесі 22% құрайтыны да ауыз толтырып айтуға болатын көрсеткіш.

- Мұндай халықаралық деңгейдегі маңызды жиынның Орал қаласында өтуі де орынды. Өйткені биыл Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның ғана 20 жылдығы емес, Батыс Қазақстан облысында да іскер әйелдер қауымдастығы осыдан 20 жыл бұрын құрылған, - деді Батыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары Ғабидолла Оспанқұлов. Еліміз бойынша ең белсенді қызмет етіп жүрген Ақ Жайық өңірінің қыз-келіншектері облыстың әлеуметтік- экономикалық дамуына да ерекше үлес қосып келеді. Мәселен, бүгінде облыста 188 әйел әртүрлі басшы лауазымдарда қызмет етеді. Қазақстан Республикасы Парламент Мәжілісі мен Сенатта – 2 әйел депутат болса, облыс әкімінің бір орынбасары иен аудан әкімдерінің төрт орынбасары да нәзік жандар. Бұған қоса өңірдегі 48 мың кәсіпкерлік нысанның 19 мыңын, яғни облыстағы барлық компанияның 41 пайызын бизнес-ледилер басқарып отыр екен.

- Батыс Қазақстанның қыздары ежелден батылдығымен, еркіндігімен тарихта қолған. Жақында Астана төрінде Совет Одағының батыры Мәншүк Мәметоваға орнатылған ескерткіш – бүкіл қазақ қыздарының ерлігіне тағзым, - деді облыс әкімінің орынбасары.

Конференцияға Батыс Қазақстан облысымен шектесіп жатқан Ресей губернияларынан делегациялар – жергілікті билік өкілдері, кәсіпкер әйелдер, қоғамдық ұйымдар басшылары өте белсенді қатысты. Ресей Федерациясының Орал қаласындағы Бас консулы Андрей Батманов, Орынбор облысының вице-губернаторы Павел Самсонов, Орынбор облысы Заң шығарушы жиыны әлеуметтік және демографиялық саясаты жөніндегі комитеттің төрайымы, «Ресей әйелдерінің Одағы» қоғамдық бірлестігінің мүшесі Ольга Хромушина, Саратов облысы әйелдері Одағы аумақтық бөлімінің төрайымы Валентина Боброва және басқалары Ресей Федерациясында осы салада атқарылып жатқан істермен таныстырып, Қазақстан мен Ресей қауымдары арасында әріптестіктің екіжақты пайдалы болатынын жеткізді.

Отан – отбасынан басталады, мемлекет жекелеген отбасылардан құралады. Сондықтан да отбасы құндылығы – ұлт болашағының кепілі. Бұл жөнінде «Рухани жаңғыру» бағдарламасында да кең көлемде айтылған. Тәуелсіздік жылдарында әйелдердің өзіндік дамуы мен еңбек теңдігі үшін мүмкіндіктер туғызу бағытында елімізде маңызды тұжырымдамалық құжаттар қабылданғаны конференцияда жиі айтылды.

Қазақстанда отбасы және гендерлік саясатқа ерекше көңіл бөлінеді. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев 2016 жылы отбасы институтын қолдауға бағытталған отбасы саясатын қалыптастырудағы жүйелі қадамдар туралы Қазақстан Республикасындағы 2030 жылға дейінгі отбасылық және гендерлік саясат тұжырымдамасына қол қойды. «Бүгінгі жиынымыз қол жеткен жетістіктерді одан әрі бекітіп, азаматтық қоғам мен биліктің диалогын дамытады деп сенеміз» деді Елена Тарасенко. 

- Қазақстан Парламенті алғаш құрылған тұста мәжіліс депутаттарының 7-10 пайызы ғана әйелдер болатын. Бүгінде ол көрсеткіш 29%-ға жетті, - дейді Елена Иванқызы. Әсіресе Қостанай облысында бұл көрсеткіш 31 пайызды құрайды, Батыс Қазақстан облысында да 30%-ға жуық. 
Осы жиынның өзіне де Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің қос депутаты Құралай Қарекен мен Снежана Имашева арнайы қатысты. Снежана Валерийқызы өз сөзінде гендерлік теңдік мәселесі көтерілген кезде ерлердің де құқығы бұзылмауын қадағалау керектігін баса айтты. 
«Қазақстан Республикасындағы гендерлік саясатты жүзеге асырудағы заңдық аспект» тақырыбында қызықты баяндама жасаған Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиясының мүшесі, «Нейрохирургия ұлттық орталығы» АҚ директорлар Кеңесінің төрағасы Бексұлтан Тұтқышев кейбіреулер ойлағандай «гендер – еркектің мойнына түскен кендір» еместігін, керісінше дәстүрлі қазақ қоғамында әйелдің орны, оның еркіндігі ерекше қорғалғанын айтып берді. XVIII ғасырда қазақтың дәстүрлі құқықтық негізін салушылардың бірі әйгілі Төле бидің «Әйел жақсы болмай еркек оңбайды» деген қанатты сөзін мысалға келтірген Бексұлтан Серікбайұлы азат, білімді, текті әйелден ғана текті ұрпақ тарайтынын, ұлттың парасат деңгейі әйел қауымына қарасты көзқарасымен өлшенетінін пайымды жеткізді. 

Конференция барысында белгілі болғандай, демографияны қолдау, ана мен баланы қорғау ісінде Ресей Федерациясынан да үйренетін үрдістер баршылық екен. Мәселен, Ресейде 2007 жылдан бері екінші (және одан да көп) балалы болған отбасына төленген «Ана капиталы» бастапқыда 250 мың рубль болса, кейін жыл сайын көбейіп, биыл 453026 рубльге жетіпті. 

«Ресей әйелдері одағы» Саратов аумақтық филиалының төрайымы Валентина Боброва өз сөзінде Ресей Думасындағы әйелдер қанатының қалыптасуы туралы айтып берді. «Гендерлік саясаттың дамуы заң шығарумен шектелмейді. Теңқұқықтық тәрбие мектептен, балабақшадан басталуы керек. Сонымен бірге жас аналарды да қоғамдық қызметтерге тартып, белсенділігін арттыру керек» деген Валентина Михайловна Ресейде бала күтімі үшін ананың орнына әкесі демалысқа шыға алатын заң күшіне енгенін хабарлады. 

Конференция жұмысына ресейлік меймандардан бөлек, өз еліміздің де әр түкпірінен – Солтүстік Қазақстан, Қостанай, Атырау, Ақтөбе, Маңғыстау облыстарынан да делегация келген болатын. Атырау облысы әкімінің орынбасары Әлібек Наутиев өз сөзінде өңірдегі нәзік жандылар қауымдастығының белсенді жұмыс жасап жатқанын жеткізді. Соның ішінде Атырау облысында былтыр жалпы құны 14 млн. теңге болатын 15 жоба, биыл 24 млн теңгелік 17 жоба нәзікжандылар басқаратын компанияларға бұйырған екен. 

Конференцияда Қазақстан Республикасы қоғамдық даму министрлігі азаматтық қоғам істері комитетіінің төрайымы Әлия Ғалымова «Гендерлік және отбасы-демографиялық саясатты жүзеге асыруда мемлекет пен үкіметтік емес сектордың серіктестігі. Жаңа қырлар», Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитеті төрағасының орынбасары Қайрат Орынханов «Қазақстан Республикасындағы гендерлік саясатты жетілдіру», Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиясының мүшесі, «Шығармашылық бастамашыл әйелдер лигасының» ҚБ басқарушыларының төрайымы Әсия Хайруллина «Гендерлік теңдік мәселелерін ілгерілету бойынша эффектілік платформа ретіндегі әлеуметтік желілер», «Жайық өңірі әйелдерінің Одағы «Үміт» ҚБ төрайымы, Батыс Қазақстан облысы әкімі жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі комиссиясының мүшесі Әлия Райымқұлова «Әлеуметтенудің гендерлік аспектілері. Батыс Қазақстан облысындағы 20 жылдық жетістіктер тарихы», «Қазақстандағы сот әділдігі жүйесіндегі жетілу» атты ЕО жобасының операциялық басшысы Сәуле Мектепбаева «Қылмыстық сот әділдігі жүйесіндегі гендерлік аспектілер» секілді маңызды тақырыптарға баяндама жасады. 

Жиын барысында ресейлік делегация өкілдері қазақстандық әріптестеріне арнайы әкелген сыйқаделерін ұсынып, ашық-жарқын пікір алмасу болды. 

Конференция модераторы, Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиясы төрайымының орынбасары Елена Тарасенконың айтуынша, бұл жиында айтылған оң пікір, ұсыныстың бәрі қатталып, тіиісті мекемелерге жеткізілетін болады.

Қазбек ҚҰТТЫМҰРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

Батыс Қазақстан

Суретті түсірген Темірболат ТОҚМӘМБЕТОВ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.07.2018

Дәрен Абаев: «Шалқар» радиосының таратылымын кеңейту жұмыстары толық аяқталды

18.07.2018

Қазақстанның бірнеше облысында дауылды ескерту жарияланды

18.07.2018

Парижден 65 млн еуроға пәтер сатып алған қазақстандық кім?

18.07.2018

«Эйр Астана» Skytrax World Airline Awards сыйлығының жеті дүркін лауреаты атанды

18.07.2018

Түркістан облысында алты айда 202,4 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді

18.07.2018

Триатлоннан өтетін ашық турнирде 300 адам жарысқа түседі

18.07.2018

Ақылы автотұрақ төлемін мобильді қосымша көмегімен төлеуге болады

18.07.2018

Сыр өңірінде жыл басынан бері 228 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді

18.07.2018

Қазақстандық суретші Ядросыз болашақ үшін» сыйлығын жеңіп алды

18.07.2018

Әміре ауылындағы той

18.07.2018

Қызылордада АӨК саласында 10 инвестициялық жоба жүзеге асырылмақ

18.07.2018

Қамбаш көлінде демалушылардың қатары жыл сайын көбейіп келеді

18.07.2018

Сыр өңірінде жазасын өтеушілер диплом алып жатыр

18.07.2018

Қызылордада қалалық аурухана жаңа құрылғылармен толықты

18.07.2018

Жалағаш ауданында күн электр станциясының құрылысы басталды

18.07.2018

Елімізде жеңіл автокөліктердің саны артты

18.07.2018

Ұлттық ұланның «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы жас офицерлермен толықты

18.07.2018

Ханшалар киген қасаба

18.07.2018

Степ­ногорск қалалық тарихи-өлкетану музейі ашылды

18.07.2018

Алматыда Кореямен бірлескен клиника ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ормуз бұғазы жабылған жағдайда...

Осы айдың басында Иран Ислам Рес­публикасының президенті Хасан Рухани Швейцария еліне жасаған сапары кезінде мұнай импорттаушы мемлекеттер Иранның мұнайын сатып алмаған жағдайда Ормуз бұғазын жауып тастайтындарын мәлімдеді. Президенттің бұл мәлімдемесі АҚШ билігінің Иран мұнайын сатып алмауға өз одақтастарын ықтиярсыз көндіруге бағытталған қысымына байланысты болса керек.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу