Алматы қаласы мен Ян Гейлдің жобасы

Алматы қаласы өзінің тарихында дәл мұндай қарбалас сәтті бұрын-соңды басынан кешпеген шығар! Шаһардың шынайы тіршілігіне жан-тәнімен әбден қанық әрі қандай да бір тосын іс-әрекетке кірпияздық мінез танытатын тұрғындар да бұл іске аса беймазалық жасамай, аңысын аңдып отырған сияқты. Ал меймандар қаланың қазіргі күйін көріп, таң-тамаша!.. 

Егемен Қазақстан
02.08.2018 69

Белгілі фотожурналист Юрий Бек­кердің қарбаластың қызуына елтіп, аузының суы құрып «Шіркі-ін, дәл осы күндерді Алматыны төбесінен суретке түсіріп алар ма еді?» деуі де тектен тек емес. «Тегі қажет етсеңіз, қалада дрон немесе квадрокоптерлер нөпірі толып жатыр емес пе?» деймін. «Жоқ, – дейді ол, – квадрокоптер мынандай еш қайталанбас көріністерді Нұрманбет аға Қизатов екеуміздің көзіміздей қалт жібермей қағып түсер дейсіз бе? Бұған тек қана фототілшінің өзінің өткір көзі қажет, суретті тікұшақтан түсіріп алу керек!..» Бұл қызба Беккер қалалық ТЖД-не телефон соғып та көріпті. Әрине бір сурет үшін керосині тым қымбат тікұшақты Алматының аспанына селкілдетіп шығара қоюлары мүмкін емес екенін біле тұрса да, қоңырау шалған ғой. Сонымен  Алматыны «дүрліктірген» бұл не қарбалас өзі?! Осы арада алдымен ол қарбаласты саналы түрде ұйымдастырған «кінәлі» азаматтың есімін аузымызға алуға мәжбүрміз. Ол – атақты дат сәулетшісі Ян Гейл. Осыдан үш жыл бұрын Алматы әкімінің шақыруымен Копенгагеннен (Дания) арнайы келген шаһарлар сәулетінің шебері бірден жұрт көзіне түсе қоймады. Ол – өз қаласының қақ ортасынан біздің Арбатымызға ұқсаған, бірақ ұзындығы 1,5 шақырым жаяу жүргінші жолын салған кәнігі маман. Сол «Стрёгет» (серуен) көшесі халқы құмырсқадай, қаласы тас орман, көлігі қарақұрым Еуропа қалаларындағы қазіргі ең ұзын серуен соқпағы саналады. Сондықтан да күллі Еуропа халқы сәулетшінің қандай да қолтаңбасын ерекшелеп «копенгагенше» деп атайтыны бар. Копенгагенді көлік кептелісінен арылтып, жұртты жаппай велосипедке отырғызу үшін Ян Гейл өз өмірінің 40 жылын жұмсаған. Бұл жайлы көпшілігіміз біле бермейміз.

Алатау бөктеріндегі алып шаһардың басынан кешіп жатқан қазіргі құрылыс-әрлеу дүрбелеңі, жоғарыда атап өткендей, аттап бассаң көшелерде тап келетін адам айтқысыз «қарбалас-құрылыс» осы Ян Гейлдің ауқымды жобасына сай жасалынуда. Айтпақшы Абай атындағы мемлекеттік опера және балет театрының маңдайынан басталатын Панфилов көшесімен Арбатқа (Жібек жолы) дейінгі аралықта бүгінде бұрынғыдай ешқандай көлік жүрмейді. Халық мұнда «копенгагенше» жаяу сейілдейді. Жолай жайлы орындықтар, шәйхана мен сансыз дәмхана, мозаикалық кескіндемелер, инсталляция – ескеркіштер-мүсіндер қойылған. Әрине осы арада инсталляцияның ең бірінші міндеті – эстетикалық қызметі екенін ескермей жатқан да жайымыз бар. Мәселен, құр сабаннан үйіліп 23 млн теңгеге жасалған таудай тиін мен отқа қақталған төстіктің кейпіндегі ағаш атқа жабылған қола-тоқым туралы қоғамдық пікірдің екіге жарылып жатқаны сондықтан... Ян келгелі Алматы ең бірінші, ішкі қоршаулардан құтылды. Көше кеңіп, ғимараттар тыныс­тап қалды. Ал Төле би көшесіндегі Алматының ежелгі бас алаңы (қазір Астана деп аталады) жіңішкеріп, күншығысына талшын дарақтары отырғызылып, ғажайып субұрқақтар атқылады. Кеңестік ал­матылықтар мемлекеттік мерекелерде адымдай басып әндеткен, әскерилер зеңбіректен түнделетіп отшашу атқан тарихи алаң осылайша бір күнде жәй ғана күре жолға айналды. Статистикалық мәліметтер бойынша, биыл Алматыда ұзындығы 160 шақырымдық 150 көше жаңа заманға сай абаттанады. Тамыздан бастап қала орталығындағы тағы 8 көшеде көліктер (автобус пен троллейбусқа қатысы жоқ) тек қана бір бағытта қозғалады. Сайрап жатқан велосипед жолдары қаншама! Барлығы 600-ден астам аула, 12 шақырымдық су-жылу желісі жаңартылады. Қысқасы, Ян Гейл жобасы 2020 жылы Алматыда толықтай жүзеге асып бітуі тиіс. Демек, ол тұста қала да адам танымастай өзгеріп, түрленіп үлгереді...

Канада, АҚШ, Жаңа Зеландия, Мексика, Аустралия, Бельгия, Германия, Польша және Норвегия елдерінің бас қалаларында қолтаңбасы қалған, кез келген қала өмірін, болмысын тез арада өзгерте қоятын сәулетші-данышпанға құда түсушілер көп. Алдағы қыркүйектің 17-де 81 жасқа толатын Ян Гейл ақсақал дәл сол күннен бастап Ташкент шаһарын жаңаша түрлендіруге кіріседі.

Талғат СҮЙІНБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.08.2018

Генуядағы көпірдің құлауына кінәлілер анықталды

16.08.2018

Тілектес Есполов: «Ақтастағы Ахико» қойылымы көзімізге жас үйірді

16.08.2018

Қыздар Университетінде «Рухани жаңғыру» аясында жаңа пәндер енгізілді

16.08.2018

Инсультке иілмеу жолдары қаралуда

16.08.2018

Астаналық дәрігерлер ауылдарды аралады

16.08.2018

Алматыда науқас балаларға арналған ойын бөлмесі ашылады

16.08.2018

IX жазғы Спартакиада өз мәресіне жетті

16.08.2018

«Method PRO» жастарға жол ашады

16.08.2018

Солтүстік Қазақстанда науқас жандар тегін дәріге қол жеткізе алмай жүр

16.08.2018

Ресми бөлім (16.08.2018)

16.08.2018

Ақтау саммитінің қорытындылары бойынша Қайрат Әбдірахманов түсініктеме берді

16.08.2018

Қайрат Әбдірахманов Түркі академиясының қызметімен танысты

16.08.2018

Роботтандырылған хирургия – медицина мәртебесі

16.08.2018

Канаданың хоккейшісі «Барыста» ойнайды

16.08.2018

Азияда-2018: Бүгін Джакартада Қазақстанның байрағы көтеріледі

16.08.2018

Қарағанды облысында катодты мыс өндіретін кәсіпорын іске қосылды

16.08.2018

5G белесі: Қазақстан жаңа интернет жылдамдығына дайын ба?

16.08.2018

Ақтөбедегі вокзал маңы маскүнемдер мен қаңғыбастарға толы

16.08.2018

Семейде Жастар ресурстық орталығының ұйымдастыруымен мерекелік жиын өтті

16.08.2018

Қарқаралы ауданы Қоянды жәрмеңкесінің 170 жылдығын атап өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу