«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Егемен Қазақстан
14.08.2018 169
3

«Өгіздің басына туған күн бұзаудың да басына туады» дегендей, бұл Kodak бастан кешкен жағдайға таяудағы он шақты жыл ішінде өнеркәсіптің басқа да көптеген салалары тап болады деген сөз. Ең жаманы сол, көптеген адамдар оқиғаның осыншалық тез өзгеретінінен мүлде хабарсыз. Сондықтан да өзге халықтар жаңалықтар ашып, ілгері ұмтылып жатқанда, біз жиналыстар өткізіп, той тойлап, «аха-хаудан» арыла алмай жүрміз. 

Ғалымдардың айтуынша, компьютерлерді бағдарламалық қамтамасыз ету таяудағы 10-15 жылдың ішінде өнеркәсіптің дәстүрлі салаларына түбегейлі өзгерістер әкелмек. Мысал үшін айтар болсақ, бағдарламалық құралы ғана бар да, автомобильдері жоқ Uber фирмасы қазірдің өзінде әлемдегі ең ірі такси-компания болып табылады. Ал нақты орынжайларының болмағанына қарамастан, AirBnB фирмасы іс жүзінде әлемдегі ең ірі қонақүйге айналып отыр.

Осындай жайттарды ескере келіп сарапшылар егер сіз қазір құқықтану ісін оқып жүрген болсаңыз, дереу тоқтатыңыз, жа­қын болашақта заңгерлерге деген сұраныс қазіргімен салыстырғанда 90 процентке азая­ды, тек тар шеңберлі сот мамандары ғана қала­ды деп ескертуде. 

2018 жылдың өзінде өзін өзі басқаратын автомобильдер халықтың кең ауқымы үшін қолжетімді болады деген сөз шындыққа айналып отыр. Көп ұзамай сізге машинаны телефонмен ғана шақыратын күн туады, ал ол өзі келіп сізді алып кететін болады. Соған орай 2020 жылға қарай қазіргі жұмыс істеп тұрған автомобиль өнеркәсібі біртіндеп жойыла бастайды, жұрт жеке автомобиль сатып алмайтын болады деген болжам жасалып отыр. Ол кезде жүргізушілік куәліктің де қажеті болмай қалады екен. Тіпті көптеген автомобиль шығаратын фирмалар банкротқа ұшырайды деген де пікірлер бар. Ондай уақытта бұрынғы автомобильдерді заман талабына сай жетілдірудің де еш көмегі тимейді. Өйткені Tesla, Apple, Google сияқты инновациялық фирмалар революциялық көзқарас ұстанып, доңғалақты компьютерлер жасап шығаруды қолға алмақ. Бұл, әрине, бір күнде немесе бір жылда бола қоятын шаруа емес. Дегенмен, процесс басталды дегенше, оның түпкі нәтижесінің де көп күттірмесі анық.

Бұл аз десеңіз, бүгінде қаптап кеткен сақтандыру компанияларының да болашағы тұманды болатын сыңайлы. Себебі, автомобиль апаттары орын алмаған жағдайда оны сақтандыру да 100 есеге арзандап кете­ді екен. Ақырында автомобильдерді сақ­тандыру ісі мүлде жойылмақ.

2020 жылға қарай көптеген автомашиналар электр қуатымен жүретін болады дейді сарапшылар. Оның өзі қалалардағы шуды азайтып, ауаның тазаруына септігін тигізбек. 

Күн энергиясының пайдаланыла баста­ғанына 30 жыл болғанына қарамастан біз оның тиімділігін енді ғана біліп жатырмыз. Кейбір мәліметтер бойынша, 2011 жылы әлемде жанатын материалдарды пайдаланатын стансаларға қарағанда күн электр стансалары көбірек салыныпты. Осы қарқын сақталар болса, күн энергиясының бағасы арзандап, оның өзі 2025 жылға қарай көмір өндіруші компаниялардың жабылуына апарып соқтыруы әбден мүмкін екен.

Төртінші өнеркәсіптік революцияның ең үлкен жетістігі 3D принтер бол­мақшы. Сарапшылар соңғы 10-15 жылда мұн­дай принтерлер құнының 18 мыңнан 400 долларға дейін арзандағанын айтып отыр. Сонымен бірге 3 өлшемді тәсілмен басып шығару 100 есеге жылдам бола түскен. Осындай тәсілмен өз аяғыңды сканерден өткізіп, үйде отырып-ақ өзіңе аяқ киім «басып» шығаруыңа болады екен. Қытайда қазірдің өзінде 3 өлшемді принтердің көмегімен 6 қабатты үй тұрғызылғаны көпшілікке мәлім. Осындай себептерден 2027 жылға қарай бүкіл өндірілетін тауарлардың 10 проценті 3 өлшемді принтерлер көмегімен шығарылатын болады деген болжам бар. 

Қарқынды дамудың арқасында ХХ ғасырда табысты болған небір идеялар ХХІ ғасырда мүлдем кәдеге жарамай қалатын көрінеді. Өйткені жұмыстардың денін роботтар атқаратын болғандықтан, алдағы 20 жылдың ішінде қазіргі жұмыс орындарының 70-80 проценті түбегейлі жойылып кетпек. Оның есесіне уақыттың өскелең талабына сай көптеген жаңа жұмыс орындары ашылмақ. Бірақ олардың жеткілікті немесе жеткіліксіз боларын ешкім де дөп басып айта алар емес.

Дамудың мұндай түріне әлем ғалымдары «технологиялық сингулярлылық» деген атау берген. Бұл техникалық прогрестің шапшаң және күрделі түрде дамитыны соншалық, оның өзі адамның түсінуі үшін мүмкін болмай қалады дегенді білдіреді екен. Мұндай кезең жасанды интеллект пайда болғаннан кейін туындамақ. Оның уақытын кейбіреулер 2030 жыл десе, енді біреулер 2045 жыл деп болжап отыр. 

Қалай дегенде де, бір мәселенің басы ашық. Бұл – ғылым мен техниканың бұрын-соңды болмаған таңғаларлық тұрғыда шапшаң дамитындығы. Бүгінгі таңда адам­заттың, соның ішінде біздің де алдымызда тұрған міндет, сол шапшаңдыққа ілесе алу болса керек. Ендеше, «асықпаған арбамен қоянға жетеді» деген кертартпа мақалды ұмытқанымыз жөн.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.02.2019

Гагарин кубогындағы қарсыластар анықталды

23.02.2019

«Алматы марафонының» жүгіру маусымы ашылды

23.02.2019

Түркістанда «Балдәурен-2019» байқауы өтті

23.02.2019

Түркістан: Түлкібас ауданында 6 әлеуметтік дүкен жұмыс істейді

23.02.2019

Атырауда көпбалалы үйлерге улы газды анықтайтын детекторлар тегін орнатылып жатыр

23.02.2019

Бейбіт Атамқұлов Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша арнайы өкілімен кездесті

23.02.2019

Бектас Бекназаров Молдовадағы сайлауды бақылауға қатысты

23.02.2019

Елшілер институты Қазақстанға отандық жұлдыздардың жанкүйерлерін тартуға жол ашады

23.02.2019

Бүгін еліміздің басым бөлігінде тұман түсіп, көктайғақ болады

23.02.2019

Бадминтоннан әлем кубогі: қазақстандықтар жұптық сында келесі кезеңге өтті

23.02.2019

Юлия Галышева Жапониядағы әлем кубогі кезеңінде қола жүлдегер атанды

23.02.2019

Елордада ашық құдықтар мәселесі қалай шешілуде?

23.02.2019

Астанада әскерге шақырылушыларды медициналық куәландыру мәселелері талқыланды

23.02.2019

Қоғамдық қабылдауда ақтөбеліктердің мыңнан астам мәселесі шешілді

23.02.2019

ТМД құрылысшылары баға белгілеу саласында тәжірибе алмасты

23.02.2019

Жас теміржолшылар республикалық «Jas qanattar»  форумына қатысты

23.02.2019

Қостанай облысында өткен жылы өңдеу өнеркәсібінің өсімі 5,8 процентке артты

23.02.2019

Мақсат - әр тұрғынға отыз шаршы метр баспана беру

23.02.2019

Қызылорда облысы Полиция департаментінің жеке құрамы үшін гарнизондық жиын өтті

23.02.2019

Лондонда қазақстандық боксшы қарсыласын нокаутқа түсірді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу