Мүгедектердің мұңын кім тыңдар?!.

Дәтінің мұншалықты мықтылығына таң қалдым. Тағдырдың тәлкегіне талай рет түссе де жасымаған рухына разы болдым. Ал ақеділ ниеті ше?.. Тыңдаған жанның ет жүрегі езіліп кетеді. 

Егемен Қазақстан
21.08.2018 2735
2

Бәрін басынан бастайықшы. Солтүстік Қазақстан облысына қарасты Уәлиханов ауданының Мортық ауылының тумасы Рамазан Хасенов орта мектепті бітіргеннен кейін Щучье қа­ласындағы индустриалды-техникалық училищеде білім алды. Елде еңбек жолын бастады. Тоқсаныншы жылдардың бел ортасында, өтпелі кезеңнің өкпек желі ел ішін ұйқы-тұйқы етіп, көп жұрттың ты­ғырықтан шығар жол таппай, қаңтарылып, абыржығаны белгілі. Рамазан Қазбекұлы дүниені дүр сілкіндірген соны жаңалықтың соңынан еріп, шаруа қожалығын құрды. 150 гектар егістік жері бар. Оған қоса екі дүкен ашып, сауданы судай сапырған. Мүмкіндігі бар еді. Құстың сүтінен басқаның бәрі дүкен сөрелерінде иін тіресіп тұрған Омбы қаласы иек астында. Саудасы да жүріп берді. Егіні де еткен еңбегіне орай берекенің басын құрады. Бірақ адам тағдыры тақтайдай тегіс соқпақтан тұрмайды екен. Қайғының қара бұлты қарақан басына әлденеше рет үйірілген. Алдымен бойжетіп, өсіп қалған қызын Омбының көшесінде ­машина қағып кетіп, опат болады. Көзінің нұры, көкірегінің гүліне санаған перзентінің он екіде бір гүлі ашылмай қыршынынан қиылуы әке үшін қаншалықты қиын екендігін басынан өткергендер ғана білуі мүмкін. 

Қайғы меңдеген қаралы күндерді басынан өткерді. Денесі делсал, ақыл-ойды сары уайым меңдеген. Әйтсе де, ес жиып, тіршілік үшін тырбану қажет болды. Жалғыз ұлы Әсетті Омбы қаласында оқытпаққа ниеттенеді. Алғашқы бетте апайының үйінде тұрды. Қанша жерден апайы болғанымен, біртүрлі ыңғайсыз көрінген. Тиынның басы құралған соң ұлына Омбыдан үй сатып әпермек болған. Сол күні қырсық шалғаны-ай... Үй аламын деген қаражатты қойын қалтасына салып, үміт алға жетектеп, әдемі арман көкірегіне қонақтап сапар шеккен. Қара жолдың бойында көлденең түсіп қырсық жатыр екен. Жарым жолда көнетоз көлігі сынып, амалсыз қаңтарылып қалады. Сынған машинаны тастап жолшыбай кезіккен көліктерге ауысып мініп, түн жарымын еңсеріп барып Омбыға табан іліктірген. Кенезесі кеуіп қалыпты, қала шетіндегі шағын дүкеннен таңдайын жібітпек болып су сатып алған. Сол сәтте өкпек жолаушының қалтасындағы қомақты қаржыны көрген сатушы әлдекімдерге хабарлады ма, әлде жол тосқан қарақшылардың жымысқы жанарына ілікті ме, әйтеуір табан жолын тап басып таба алмайтын, көзге түртсе көрінбейтін қараңғыда темір жолдан өте бергенінде қарақұсын қақ айыра зілдей соққы тиеді. Есін ауруханада жиғанмен, екі аяғын қара санынан жоғары кесіп тастапты. Ал қалтасында көк тиын жоқ. Талықсып кеткен, тағы бір есін жиғанда елге хабар беруге ғана шамасы келеді. 

Жалғыз ұл болса оқуға төлеуге ақшасы жетпеген соң отбасына қайтып оралған. Дәл осы жерде боркемік адам болса боздай тозып кетер еді. Ал бұл қайратына мінді, жігерін жаныды. Тағдыр тәлкегімен жекпе-жек шығуға іштей бекініп ширықты. Анасынан жасық болып тумаған еді ғой, жеңілудің жөні жоқ. Шаруа қожалығындағы жұмысын қайтадан жолға қойды. Саудасы да мысықтабандап жылжып жатыр. Қайткен күнде де жалғыз қарасына білім алғызу керек. Сөйтіп жалғыз ұлды Шоқан Уәлиханов атындағы Көк­ше­тау мемлекеттік универ­си­тетіне оқуға түсірген. Дәл осы кезде тағдырдың аяуды білмес шоқпары тағы бір рет оңдырмай ойсырата тиген. Жалғыз ұлды оқу орнынан кешеуілдеп қайтқан бір кеште қарақшылар тонап кетеді. Қалтасындағы бар тиынын сыпырып алыпты. Тиын-тебен ештеңе емес-ау, титімдей ұлды оңдырмай соққыға жыққан. Сол соққының салдарынан ақ қан ауруына ұшырады. Етегі жасқа толып жүріп қаратпаған жері жоқ. Таяу төңіректен таяныш таба алмаған соң Мәскеудегі қан институтына асады. Бір анализі – 3 мың доллар. Тап­қан-таянғанын қап түбінен қағып, түгел жұмсаған. Жалғыз ұлдан мал түгілі, жан садаға! Бірақ болмады ғой, болмады. Құдай жолыңды бір оңғармаған соң қайтып оңалып кету қиын екен. Араға бірер жыл салып үлбіреген үміттің жібі үзілді. Маңдайына біткен жалғыз ұлы – Әсеті, мектепті үздік бітірген озат оқушы, жо­­­ға­ры оқу орнында, білім сайысында өзгеден қара үзген талапты да талантты перзент әке-шешесінің отыз омыртқасын опырып, қырық қабырғасын қаусатып, қайтпас сапарға аттанды. 

Осы баланың оқуы үшін туған жерін тастап Көкшетау қаласының іргесіндегі Зерендіге қоныс аударып еді. «Жалғыз балам­ның жаны ауырып шы­рыл­дамасыншы, кемдік көрме­сінші» деп қарға адым жер мұң болып, мүгедектерге арнал­ған арбада шоқиып әзер отырса да, Көк­шетау қаласынан үй сатып алып беріп еді. Енді бәрі бекер. 

Қазір тағдырымен белдесуден беті қайтпаған Рамазан Қазбекұлы шеберхана салу қамында. Осы шеберханада өзі тәрізді тағдыр тәлкегіне ұшырағандардың арбалары мен балдақтарын жөндеп, қол ұшымды берсем дейді. Тегін. Қажетті бөлшектерін өз қаражатына сатып алады. Ал дәнекерлеу, жамап-жасқау деген екі аяғы болмағанымен, екі қолы бар адамға бұйым болып па?.. Арбасы барболғырлардың кейбірі сапасыз. Өзі де біреуін мініп жүр ғой. Күзгі көктайғақта жазатайым жалп ете түссе, ортасынан опырылады да қалады. Әр тиынын санап отырған міскін үшін бұл да Абылай аспас сары бел тәрізді қиямет-қайым. Міне, сол сәтте Рамазанның шеберханасына келмей ме? Келсе тегін жөндеп бермей ме?.. Алғыс-рахметі еңбегінің өтеуіне жетіп жатыр. Басқа түк те керек емес. Күнін әзер көріп отырған кіріптардың қалтасын қағатындай кісәпір емес қой. Жалғыз қызының дүкенінен түскен болар-болмас кірісті осы иманды іске жұмсап жатыр. Әке жанын, жүрегінің лүпілін жаза баспай танитын қызы да, қаншама қиындық көргенде қасынан табылған жары да мұның не деген емес. Кәріп жандар да тірлігін көріп, қуанып, іске қашан кірісетінін тағатсыздана то­сып жүр. Ше­берхана емес, үміт отын лау­лататын ошақ тәрізді. 

– Олардың жанын ең алдымен, мен түсінемін. Құдай басқа бермесін, көзі бар адам соқырдың, тілі бар адам мылқаудың жайын түсіне ме? – дейді Рамазан Қазбекұлы, – мен жақсылық қана тілеймін. Өзім тәрізді тағдырдың тәлкегін көрген адамдарға жан жылуымды төккім келеді. Әрбір мерекеде жабыққан жандардың көңі­лін көтерейінші деп дас­тарқан жайып, кездесу кеш­терін өткіземін. Біздің арамызда тауы шағылмаған, өмірге құ­мар адамдар қаншама. Өнер­ге бейім, спортқа құмар. Өзім де ауыр атлетикамен ай­налысамын. Тағдырдың жү­гін көтерген бізге темірдің сал­ма­ғы не, тәйірі?!. Талай мәрте жал­пы­командалық есепте аудандық, облыстық жарыстарда топ жардық. Рес­пуб­ли­калық жарыстарда спорт­тың әр түрінен бағы жанып жүр­ген жерлестеріміз де аз емес. Тек, ең қиыны сол жа­рыс­­тар­ға қатысатын қаражат табу. Мен қо­лымнан келгенінше көмек­тесуге тырысамын. Бірақ бәрін бірдей жарылқаймын деп тағы да айта алмаймын, – дейді ол. 

Қайдан жарылқасын, бір ғана Зеренді ауданында 1850 мүгедек бар екен. Сол кәріп жандарға деген қамқорлық көңіл көншітпейді. 

– Жүйке жүйесі бұзылған алты адамға қызмет көрсетемін, – дейді әлеуметтік қызметкер Евгения Хотомко, – жоғары білімді психолог болсам да, айлығым бар болғаны жиырма мың теңге. Қайда жеткізерсіз, қалай жеткізерсіз?.. Әр адамға қызмет көрсеткенім үшін он мың теңге көлемінде ақы аламын. Қарауымдағы адам алтау болса да, екеуі үшін ғана ақы төлейді. Өйткені бюджетте қаражат тапшы. 

– Жарытымсыз жалақыға қалай жұмыс істеп жүрсіз? – дедік Евгения Васильевнаға жанымыз ашып.

– Балаларға бауыр басып қалдым, – дейді жиырма мың теңгеге жұмыс істеп жүрген жанашыр, – ата-аналары да үйренісіп кеткен соң біртүрлі көңілдерін қимайды екенсің. Қазір ауданда мен тәрізді төрт әлеуметтік қызметкер бар. Ал көмек күткен адамдардың саны мыңнан асады. 

Әуелі жағдайын айтқысы келмеген. Шыдай алмапты. Содан соң жан ашуын ақтарып салды. Оның пікірін Рамазан Қазбекұлы да қостаған. Евгения Васильевна табаны күректей жиырма жыл бойы осы салада жұмыс істеп келе жатыр екен. Шеберхана ашуға аудандық әкімдік көмек қолын созыпты. Дәл орталықтан жер телімін берген, жылу құбырына қосқан. Бұл да дәтке қуат.  

– Жер үй салғым келеді, – деген Рамазан Қазбекұлы қоштасар сәтте. Жылыжай салып, кәсіптің көзін ашқысы келетінін де жасырмады. «Қо­лым бірдеңеге жеткен соң тағдырдың тәлкегіне ұшырап, қараусыз қалған жандарға жәрдемдессем деймін. Мына безбүйрек заманда мүгедектің мұңын тыңдайтын құлақ азайып бара жатыр ғой. Сөйтіп өз қотырымызды өзіміз қасысақ, ешкімге алақан жаймас едік», – деді. 

Ештеңе айта алмадым. Тек зеренділік мүгедектердің мұңын жаным егіліп отырып жазғым келді. Рамазан Қазбекұлының қайратын қаламыма тілеп... 

Байқал БАЙӘДІЛ,

«Егемен Қазақстан» 

Ақмола облысы,

Зеренді ауданы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу