Шариғат жайлы шығарма

Өткен апта соңында Қостанай об­лыс­тық Алтынсарин атындағы мемо­риалдық музейі елорда төрінде көрме ұйымдастырды.

Егемен Қазақстан
21.08.2018 696
2

Аталмыш шара­ға ағар­­тушының өмір-тарихы және атқар­ған іс-әрекеттеріне қатыс­ты дерек­ті құ­жат­тар мен заттық бұйымдар әке­­лі­ніпті. Осылардың бірі Ыбырай А­л­тын­­­сарин атамыздың 1884 жылы Қазан қа­ла­­сында жарық көрген атақты «Шари­­­ға­тул – ислам» кітабының тұпнұсқасы.

Бұл жәдігерді музейге 2000 жылы ойда жоқта қостанайлық діндар, қала­дағы Марал ишан мешітінің молдасы Ертай Балахметов ақсақал әкеліп тап­сырған екен. Ерекеңнің айтуынша, бұл дүние әулеттің құнды мұрасы ретінде ұзақ жыл сандықта сақталып келген. 

Кеңес заманында Ыбырай атамыз­дың аты қаншама ұлықталса да бұл туындыны жарыққа шығаруға мұра иелері қорыққан. Өйткені ол тұста дін-исламға қатысты жаулық көзқарас күшті болғандықтан құнды кітаптан айырылып қалармыз деп қорыққан. Бұл туындыны қазақ тілінде шари­ғат ілімі жайлы жазылған алғашқы оқулық десе болады. Оған дейін қазақ даласында оқытылып келген ислам ілімінің қайнары татар, парсы, араб тіліндегі оқулықтар еді. 

Аталмыш кітаптың алғы сөзінде Ыбырай атамыз бұл еңбекті жазуға, біріншіден, қазақ жастарының діни ұғым-түсінігі басқа арнаға ауып кетпеуі, екіншіден, қазақтың жазба тілі болашақта татарланып кету қаупі туып тұрғандықтан қолына қалам алдым деп, ашық айтады. 

Кітап төрт бабтан (бөлім) тұрады. Әуелгісінде иман туралы болса, екінші бабта, намаз, ораза, зекет, қажылық жайлы толық түсініктемелер беріліп, оған қоса шариғаттағы фиһх іліміне қатыс­ты харам, макруһ жайлы сөз болады. Келесі бабтар адамға баласына қажет ақлық-әдептер, намаз дұға­лары­ның қазақша мағынасы, сонымен қатар ұлық мейрам Құрбан айттың пайда болу тарихы мен құрбандық шалу құлшылығын қалай орындау жайлы мағлұматтар топтастырылған. 

Бұл еңбек 1991 жылы Алтын­сарин­нің 150 жылдық мерейтойы қар­саңында қазіргі қазақ тіліне сай тәр­жімаланып, қолданыстағы кириллица әрпіне көшіріліп «Мұсылманшылық тұтқасы» деген атпен 100 мың данамен жарық көрді.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу