Шариғат жайлы шығарма

Өткен апта соңында Қостанай об­лыс­тық Алтынсарин атындағы мемо­риалдық музейі елорда төрінде көрме ұйымдастырды.

Егемен Қазақстан
21.08.2018 567
2

Аталмыш шара­ға ағар­­тушының өмір-тарихы және атқар­ған іс-әрекеттеріне қатыс­ты дерек­ті құ­жат­тар мен заттық бұйымдар әке­­лі­ніпті. Осылардың бірі Ыбырай А­л­тын­­­сарин атамыздың 1884 жылы Қазан қа­ла­­сында жарық көрген атақты «Шари­­­ға­тул – ислам» кітабының тұпнұсқасы.

Бұл жәдігерді музейге 2000 жылы ойда жоқта қостанайлық діндар, қала­дағы Марал ишан мешітінің молдасы Ертай Балахметов ақсақал әкеліп тап­сырған екен. Ерекеңнің айтуынша, бұл дүние әулеттің құнды мұрасы ретінде ұзақ жыл сандықта сақталып келген. 

Кеңес заманында Ыбырай атамыз­дың аты қаншама ұлықталса да бұл туындыны жарыққа шығаруға мұра иелері қорыққан. Өйткені ол тұста дін-исламға қатысты жаулық көзқарас күшті болғандықтан құнды кітаптан айырылып қалармыз деп қорыққан. Бұл туындыны қазақ тілінде шари­ғат ілімі жайлы жазылған алғашқы оқулық десе болады. Оған дейін қазақ даласында оқытылып келген ислам ілімінің қайнары татар, парсы, араб тіліндегі оқулықтар еді. 

Аталмыш кітаптың алғы сөзінде Ыбырай атамыз бұл еңбекті жазуға, біріншіден, қазақ жастарының діни ұғым-түсінігі басқа арнаға ауып кетпеуі, екіншіден, қазақтың жазба тілі болашақта татарланып кету қаупі туып тұрғандықтан қолына қалам алдым деп, ашық айтады. 

Кітап төрт бабтан (бөлім) тұрады. Әуелгісінде иман туралы болса, екінші бабта, намаз, ораза, зекет, қажылық жайлы толық түсініктемелер беріліп, оған қоса шариғаттағы фиһх іліміне қатыс­ты харам, макруһ жайлы сөз болады. Келесі бабтар адамға баласына қажет ақлық-әдептер, намаз дұға­лары­ның қазақша мағынасы, сонымен қатар ұлық мейрам Құрбан айттың пайда болу тарихы мен құрбандық шалу құлшылығын қалай орындау жайлы мағлұматтар топтастырылған. 

Бұл еңбек 1991 жылы Алтын­сарин­нің 150 жылдық мерейтойы қар­саңында қазіргі қазақ тіліне сай тәр­жімаланып, қолданыстағы кириллица әрпіне көшіріліп «Мұсылманшылық тұтқасы» деген атпен 100 мың данамен жарық көрді.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу