300 мың адам диктант жазды

Елімізде екі жылдан бері мемлекеттік тілді білуге деген қызығушылықты арттырып, қазақстандық бірегейлікті қалыптастыру, қоғамдық келісім мен ел бірлігін нығайту, Қазақстан халқын топтастырушы фактор ретінде мемлекеттік тілдің рөлін арттырудың ілкі қадамы пайда болды. Ол – жалпыхалықтық диктант. Осы аралықта іс-шараның ауқымы кеңейгендігін оған қатысушылардың арта түскенінен көреміз.

Егемен Қазақстан
21.09.2018 2030
2

Мәселен, 2016 жылы бір мезетте синхронды түрде еліміз бойынша 3 мың адам диктант жазған болса, биыл қолына қағаз-қаламын алып партаға отырғандар саны 300 мыңнан асып кетті. Биыл жалпықазақстандық диктант Астана қаласының 20 жылдық мерейтойына арналып, «Астана – бейбітшілік бесігі» тақырыбында жазылды.

«Қазақ елі кеңестік кезеңде астанасын екі рет көшірді...», деп басталатын мәтінді Жазушы­лар ода­ғының мүшесі, филология ғы­лымдарының кандидаты, ілес­пе-аудармашы Камал Әлпейі­сова аса байыппен, буынға бөліп, түсінікті етіп оқуға тырысты. Өйт­кені аудиторияға тек студенттер ғана емес, әр түрлі сала­дағы қызметшілер, ондаған эт­нос­тардың өкілдері жиналып, өз білім деңгейлерін және қаншалықты сауатты жазатындықтарын тексеріп көруді жөн санаған болатын. Мұндай шара әрбір қала, ауылдарда бір мезетте өткендігімен де ерекше. Астанадағы шараның негізгісі М.Нәрікбаев атындағы Қазақ гуманитарлық заң университетінде ұйым­дас­тырылып, оған Мәжіліс депутат­тары, мемлекеттік органдар мен ұлттық компаниялар және этномәдени бірлестіктер өкіл­дері, қоғам қайраткерлері, Қазақ­стан Президенті жанындағы «Қоғамдық келісім» РММ қыз­меткерлері, магистранттар мен студенттер қатысты. 

Диктант алдында тіл­дес­ке­німізде жазушы К.Әл­пейісова: «Биыл Елбасының қатысуымен өткен Қазақстан халқы Ассам­блея­сының сессиясында мақұл­данған «Қазақтану» жобасы бойын­ша елімізді мекен ететін барлық этностарға қазақ тілін, мәде­ниетін, дәстүрін, тарихын білу ұсынылған еді. Бүгінгі шара сол жобаның заңды жалғасы. Диктант­қа бастапқы есеп бойынша 300 мың адам қатысады деп болжан­ғанымен, нақты көрсеткіш асып түсіп жатыр», деген еді. 

Елімізде 2025 жылға дейін Қазақстан халқының 95 проценті қазақ тілінде еркін сөйлейді деген болжам бар. Бұны Мемлекет бас­шысының өзі айтты. Осы биік мұ­ратты ұстанған халықтың алдын­дағы ендігі міндет – қоғамның жа­ңа талабына сай сауатты болу­дың маңыздылығына назар аударту. 
Алайда, Камал Әлпейісова жас­тардың жазу сауаттылығына көңілі толмайтындығын жасырмайды. Бұл пікірін аға буынның қай кезде де жастарға көңілі толмайтын көзқарасымен ақтағандай болғанымен, айтылған сөздің төркіні тереңде жатыр.

– Біздің балалардың сауат­ты­лық деңгейін әлеуметтік желі­дегі жазбаларынан байқауға бола­ды. Қазіргі кезде өздерінің ойын айта алмайтын, көркемдеп жеткі­зе алмайтын буын өсіп келеді. Ал мұндай іс-шаралар сол бала­лар­дың сауатты жазуына түрткі болар деген ойдамын, – дейді филология ғылымдарының кандидаты. 

Қазақ тілін жетік білетін Мә­жі­ліс депутаты Геннадий Ши­повских та жиында жалпықазақ­стан­дық диктант шарасына қа­ты­су­шыларға ақжарма тілегін арнады. 

Мәжілісте депутаттық сауал­дарын қазақша жолдап, баян­дамашыларға мемлекеттік тілдің майын тамызып сұрақ беретін Г.Шиповскихтің әрбір сөзі те­леоператорлардың нысанасына айналатыны рас. Сондықтан да тілімізді төрге шығаруға ынталы тұлғаны сөзге тарттық. 
«Қазақ тілі қазір мемле­кеті­міздің дамуына, мәдениетіміздің өрістеуіне зор ықпалын тигізуде. Екіншіден, бұл диктанттың ма­ңыз­дылығы жоғары. Ең басты­сы, осындай шаралар арқылы тілі­міздің мәртебесі биіктеп, құнды­лық­тарымыздың қадірі арта түс­пек», – деген депутат қазақ ті­лін­дегі сауалдарына министрлерден орыс тілінде жауап алған сәтте іші күйетіндігін және Парламенттегі көптеген әріптестерінің қазақ тілін үйренуге ден қойып, баян­дамаларының көбін қазақша жа­сауға тырысатынын атап өтті. 

Осы шараны Қазақстан халқы Ассамблеясымен бірге өткізген М.Нәрікбаев атындағы ҚазГЗУ-дің проректоры Арман Пірзадаев бүгінде сту­денттердің мемлекеттік тілде білім алулары үшін бар жағдайдың жасалғандығын, жастардың қазақ тілінде оқуға ынталарының зор екендігін айта отырып, салалық әдебиеттердің аз екендігін де тілге тиек етті.

«Еліміздегі заңгер ғалымдар құқық тақырыбындағы еңбектерін қазақша жазып, оқулықтар қорын молайтуға үлес қосса құба-құп», деген проректор қазір студенттер бір желіге біріктірілген кітап­ха­налар жүйесіндегі кез келген оқулықтың электронды нұсқа­сын пайдалана алады деп пікір білдірді.
Қазақ тілін жетік меңгергендігі арқасында елдің батасына ие болып, көсегесі көгере түскендердің бірі – Қазақстан халқы Ассам­блея­сының «Жаңғыру жолы» рес­пуб­ликалық жастар қозғалы­сының төрағасы Максим Спот­кай: «Шараның ерекшелігі – Қазақ­станды тұтас қамтығандығында. Еліміздегі эт­нос­тардың өкілдері осындай нау­қандарда тұтастығын, ауызбір­шілігін көрсетіп келеді», деп ой тұжырымдады. 
Алдағы күндері жалпы­ха­лықтық диктанттың нәтижелері шығарылып, үздіктеріне ұйым­дастырушылар естелік сыйлықтар табыс етпек. Әрине, 300 мың адам­ның еңбегін бағалау да оңайға соқпасы анық. 

Жалпы, аталған шара Қазақ­стан халқы Ассамблеясының «Мың бала» мәдени-ағартушылық жобасының аясына кіреді. 
«Мың бала» түрлі этнос өкіл­дерінің балалары мен жастарына қазақ тілін үйретуге, Қазақстан халқының тілі, мәдениеті мен салт-дәстүрін тану арқылы қа­зақ­стандық бірегейлікті қалыптас­тыруға бағытталған-ды. 

Жоба 2015 жылдан бастап Қа­зақ­станның барлық өңірлерінде өткізіліп, бастапқыда тек аты айтып тұрғандай, мың баланың ғана мемлекеттік тілді білуінің са­палық деңгейін арттыруға ық­пал етуі тиіс болғанымен, қоғам тарапынан қолдаудың арқа­сында бұл сан бірнеше есеге ар­тып кетті. Бұл – қазақ тіліне деген сұраныстың боямасыз көр­сет­кіші.

Серік ӘБДІБЕК,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.12.2018

«Ырыс» Түркістан облысында 16 мыңнан астам жаңа жұмыс орнының ашылуына ықпал етті

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда 80-ге жуық  полицей марапатталды

17.12.2018

Арыс қаласында 16 нысан пайдалануға берілді

17.12.2018

Самал Есләмова тамылжыта ән шырқап, жерлестерін  тәнті етті

17.12.2018

Ақтөбеде дәрігерлер Тәуелсіздік күніне орай пәтерлі болды

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда Тәуелсіздік күні жоғары деңгейде атап өтілді

17.12.2018

Қазақстан таэквондо федерациясы биылғы маусымды қорытындылады

17.12.2018

Димаш Құдайберген «Жыл әншісі» және «Ұлы Жібек жолының мәдени елшісі» атанды

17.12.2018

Төл мерекеміз Түркияда тойланды

17.12.2018

«Желтоқсанның 16 күні» деректі фильмі көрерменге жол тартады

17.12.2018

Ақтөбеліктер Тәуелсіздік күнін атап өтті

17.12.2018

Степногорск қаласында жаңа спорт алаңы ашылды

17.12.2018

Зеренді ауданында энергияның тиімділігін арттыру мәселесі талқыланды

17.12.2018

Ә.Жақсылықов: Тауарлы-сүт фермасын құрып, 100 бас сиыр ұстаудамыз

17.12.2018

Шортанды ауданында Абылай ханға ескерткіш орнатылды

17.12.2018

Көкшедегі тәуелсіздік тойы

17.12.2018

Қобда ауданының тұрғындары баспаналы болды

16.12.2018

Түркияда еліміздің тәуелсіздік күні мерекесі тойланды

16.12.2018

Тұңғыш Президенттің тариxи-мәдени орталығына Елбасы көлігі қойылды

16.12.2018

Шымкенттіктер «Елбасы жолы. Астана» көркем фильмін тамашалады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу