Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

Егемен Қазақстан
23.09.2018 1482
2

Соңғы үш-төрт жылдан бері Қазақстан халқы ассамблеясының «Мың бала» мәдени-ағартушылық жобасының аясында мемлекеттік тілде жалпықазақстандық диктант жазу дәстүрі қалыптасып келеді. Бұл мемлекеттік тілге құрметі бар қазақстандықтардың барлығын да елең еткізген, ұтымды табылған бастама болды. Биыл оған  елімізде 300 мыңнан астам адам қатысыпты. Қостанайда да алдын ала хабарландыру беріліп, диктант жазуға тілек білдірген кісінің барлығына қазақ тілін өзінің қаншалықты меңгергенін, ана тілінен сауат қарымын байқап көруге мүмкіндік жасалды. Студенттер, мемлекеттік қызметкерлер, жалпы жұртшылық өкілдері партаға отырды. Облыс өңірінің барлық шалғайында еліміздегі секілді «Астана – бейбітшілік бесігі» атты тақырыпта диктант бәйгенің сөресіндей бір мезгілде басталды. Облыс орталығындағы Достық үйіне диктант жазуға жиналғандардың арасында Қостанайдағы №7 орыс орта мектебінің 4-сынып оқушысы Талғат Латыпов та отырды. Хабарландыруды әлеуметтік желіден оқып, диктант жазуға өзі тілек білдіріпті. Шынашақтай баланың көзінен осындай шараға қатысқанына қуанған бір жарқыл, мақтаныш байқалады.

– Хабарландыруды әлеуметтік желіден көре сала ұлым осыған қатысамын деді. Мен де ұлымды толық қолдап, ертіп келдім. Әлінше жазып көрсін, әңгіме оның қатысуында деп білемін. Құдандалы татар мен қазақ бір-бірін еркін түсінеді, егер ынта болса тілді неге меңгермеске, түбіміз бір емес пе? Талғат мектепте қазақ тілін жақсы оқиды, – деген анасы Гүлнар Латыпованың сөзінен де мемлекеттік тілге деген құрметті байқағандай боламыз.

Келгендер диктантты бір сағаттың айналасында жазып шықты. Алайда осы сын сағатына қатысушылардың барлығы бірдей тіл маманы немесе қалам ұстап жүрген адамдар емес ғой, тіпті біразы өзге ұлттың өкілдері, орыс тілінде білім алған жандар. Диктантты оқығанда «ң» әріпі дұрыс айтылмады. Оның өн бойында осы әріппен аяқталатын сөздер «Астананын, Ақмоланын, жылдын» деп оқылды. Сонымен қатар сөздердің анық дыбысталмауы да жиіледі. Ұйымдастырушылар маманға мәтінді шара басталар алдында ғана берген. Дайындалуы үшін оны сенім білдіріп, бір кеш бұрын беріп қоюға болмас па еді? «Астана – бейбітшілік бесігі» диктанты мәтінінің өзі қатеден кінаратсыз емес еді. Оны байқаған комиссия мүшелері диктант жазылып жатқанда күбірлесіп айтып отырды да, кейін журналистің сұрағына маман ретінде жауап беруден қашқақтап, «қайтесің, керегі жоқ, менен аулақ» деп шыға келді.

Мемлекеттік тіл қолданыс аясының кеңея алмай келе жатқаны да осындай жауырды жаба тоқитын, табандылық танытуға ерінетін мінезімізден емес пе екен? Біздегі тамаша бастамаларға деген жұрттың ықыласы неге алғашқы әсіреқызыл көңілден аспайды? Басталмай жатып, адамдардың оған деген ықыласы білте шамның жарығындай нашарлай береді, соңы сиырқұйымшақталып та кетеді. Елдің ерен тұтар адамдары жыл сайын диктант жазушылардың алдына шығып, жылы сөзін арнаса, мерекелік, патриоттық рухты атойлатып, диктантты қатесіз жазғандардың мерейін үстем етсе, жұрттық елдікке үйірілуі судың иіріміндей тереңдей түспесе, келер кедергі болмас еді. Алдағы уақытта  латын харпіне көшкен әліпбиіміздің адымдауына да «Мың бала» секілді игі істердің ықпалы аз болмасы анық. Кішкентай Талғаттың мемлекеттік тілді білуге ынтасы мен диктантқа қатысуға ықыласы, періште көңілі мыңдарға жұғысты, үлгі болса, қанекей...

Нәзира ЖӘРІМБЕТ,

«Егемен Қазақстан»

ҚОСТАНАЙ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Арыстанбек Мұхамедиұлын қабылдады

15.10.2018

Мұратхан Шүкеев Жамбыл облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды

15.10.2018

Теннисшілердің әлемдік рейтингі жаңартылды

15.10.2018

Ұшқындағы үшем

15.10.2018

Армения әскері Таулы Қарабаққа қатысты атысты тоқтату режимін бұзды

15.10.2018

Жан тебіренісінен туған картиналар

15.10.2018

Ел анасы жайлы еңбек

15.10.2018

Боксшы Сабыржан Бекбергенов Минскіде топ жарды

15.10.2018

«Жебе тартқан сөз бен жыр қосынынан...»

15.10.2018

Мегаполис медицинасын алға жетелейтін орталық

15.10.2018

Өмір сыйлар Azurion

15.10.2018

Жамбылда жүрек ауруына шалдыққандар көп

15.10.2018

Заңсыз мұнай тасымалының зардабы көп

15.10.2018

Иракта ауыз судан уланғандар саны 110 мыңнан асты

15.10.2018

Жаңа жүйе тың мүмкіндіктерге жол ашады

15.10.2018

Шұғыл көмек берудің тиімді үлгісі

15.10.2018

Санаға серпіліс қажет

15.10.2018

Астана агломерациясының дамуы кешеуілдеп тұр

15.10.2018

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдерінде курсанттардың әскери тағылымдамасы басталды

15.10.2018

Оңтайландырамыз деп ормандарды құртып алмайық

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Týrızmdi damytý qonaqjaılyqtan bastalady

Tetigin tapqan elder týrızm salasyn sarqylmaıtyn tabys kózine aınaldyryp alǵan. Qyzyǵa qarap otyrsaq, bul saladan qyrýar qarajat túsetinin aıtpaǵanda, kóptegen jumys orny ashylyp,  eldiń tórtkúl álemge jaqsy aty shyǵyp jatady eken.  Al kez kelgen qonaqtyń kóńilin tabýǵa eń birinshi ashyq-jarqyn qabaǵyń, odan keıin dámdi tamaǵyń kerek ekeni álmısaqtan belgili aksıoma emes pe.  

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу