Ár istiń baıandy bolýy – «kóńil tazalyǵyna» baılanysty

Adam balasy tehnıkanyń damýy men ǵylymı jetistikterdiń ıgiligin rýhanı qundylyqtardan joǵary qoıady degen pikir keıingi kezde jıi aıtylyp júr. Bul oıdyń durys-burysyn arnaıy mamandar, áleýmettanýshylar aıta jatar. Biraq sońǵy ýaqytta psıhologtar qyzmetimen aınalysatyn ortalyqtar jańbyrdan keıingi sańyraýqulaqtaı qaptap ketkeni baıqalady.

- 1532660972_user.jpeg -
Егемен Қазақстан
08.10.2018 2910
3

Árıne suranys bolmasa, mundaı ortalyqtardyń jumys isteýi qarjylyq jaǵynan tıimsiz bolar edi. Bilikti maman, bilgir psıholog bolsa, sóz joq. Biraq  áleýmettik jeliniń «qudireti» arqyly tanymal bolyp, otbasy – áýlet deńgeıindegi kózqarasymen ǵana shektelgen, seanstar jasaý biliktiligi túgili, ar - ojdan tabıǵatyna kelmeıtin «Keńes» aıtýshylar da kóbeıgeni shyndyq. Ádette, psıhologııalyq keńes beretin ortalyqtardyń jumysy kóbine qalalyq jerlerde qyzyp jatady. Baspana máselesi, ajyrasý jáne sýısıd t.s.s sońy ókinishke ákep soǵatyn keleńsiz máselelerdi sheshý úshin psıholog kómegine júginetini anyq. Kez kelgen jumyr basty pende aýqatty turǵysy keledi. Baı jáne baqytty bolǵysy keledi. Alaıda  oǵan jetetin alǵysharttardy bilmeıdi, bilse de istegisi kelmeıdi. Mine, osy kemshilikti paıdalanǵan psıhologtar kóbine «trenıngterinde» osy taqyrypty tuzdyq etedi. Jan-dúnıeńizdi jamandyqtan arashalańyz, jaqsy oı oılap, kóńildi júrińiz degen kitaptaǵy sózderin motıvasııanyń kilti etip alady. Biraq baqyttyń kilti kimde?  Áıelde me, erkekte me?! Ol jaǵy adam tabıǵatymen bite-qaınasqan jaratylystan berilgen qupıa ekenin bile tura, «baqyt» kúndeligi degen kitabyn satyp, jańalyq ashýǵa tyrysady. Alaıda álgi psıholog-mamannyń ózine «psıholog» kerek bolsa she?! Mine, másele qaıda jatyr?! 

О́zgeniń jan dúnıesi – ishki álemin bilý úshin psıholog-maman teorııalyq bilimnen bólek, ádet-ǵuryp, turmys-salt qundylyqtaryn jetik meńgerýi kerek. Adam janyna ne kerekti, kúızelis pen qýanyshtyń ólshemderin seze bilýi tıis. Sonda ǵana aldyna kelgen adamǵa durys baǵyt-baǵdar berip, keńes aıta alady.

Batysta psıhologııalyq keńes beretin arnaıy ortalyqtar júıeli túrde jumys isteıdi. Bylaısha aıtqanda, qalyptasqan mektep bar. Kóbine, «baqytsyzdar» baratyn ortalyqtardyń kóbeıýine zańǵa syımaıtyn erkindik pen teris ádetterdi nasıhattaıtyn toptardyń múddeli ekeni anyq. 

О́zimizge oralsaq, bizde mentaldylyq basqa. Ulttyq kodymyz bólek, tabıǵı minez, qalpymyz ózgerek degendeı. Al tabıǵatynda Dala órkenıetiniń rýhy saqtalǵan qazaq bolmysynyń tulǵalyq qasıeti qashanda bıik. Tamyryn tereńnen tartqan kóshpeliler tabıǵatynan syr saqtaý, ýáde berse oryndaıtyn, amanatqa beriktik syndy asyl qasıetterden kende emes. 

J. Aımaýytulynyń ulttyq psıhologııaǵa arnalǵan «Ádet zańy» degen eńbegi bar. Onda  otbasylyq tálim-tárbıe, salt-dástúr qundylyqtarynyń adam tabıǵatyna áseri degen máselege erekshe toqtalady. Eńbekti oqysańyz, shydamdylyq, batyldyq, ár iske qanaǵat etý máselesi – úlken adamı qasıetke alyp keledi degen oı-tujyrym jasalady. Eń bastysy, bul qundylyqtardy bala erte jastan, qoǵamdyq ortaǵa sińispeı turyp qabyldaýy kerek degen psıhologııalyq-pedagogıkalyq keńes beriledi. Joǵarydaǵylardyń basyn qosyp, biriktiretin adamgershilik máselesi ekenine basa toqtalady. Endi qarańyz, qazir osy qundylyqtardyń tapshylyǵynan psıhologııalyq keńesterge muqtajbyz.    

Qazaq dalasynda ulttyq ımmýnıtetke negizdelgen ıdeologııalyq tárbıe mektebi bolǵany tarıhtan málim. Uly ǵalym, shyǵystanýshy Sh.Ýálıhanov zerttegen bıler ınstıtýty da osy syndy irgeli qurylym bolǵan. Aýqymdy uǵym bolǵanymen qoǵamdyq prosestegi jekelegen máselelerdi (eń kúrdeli degenniń ózin) ózara kelisimder arqyly sheship otyrǵan. Eń bastysy, qundylyqtar tártibin saqtap, belgili bir erejeler sheńberinen shyqpaǵan. Mine, osy dástúrli sheńber árisi Patsha úkimeti, berisi Keńes ýaqyty tusynan buzylǵany jasyryn emes.

Adam – óz tabıǵatynyń qojasy. Sondyqtan bolmysyndaǵy «kóńil tazalyǵyna» mán berse, keı kúrdeli máselelerdiń ózi sheshimin tabýy múmkin. Eń bastysy, Jaratqanǵa senimdi joǵaltpaý. Jiger men qajyr-qaırat, aqyl-parasatyn bıik ustaý. Keshirimdi bolý. «Kóńil tazalyǵy» adam tabıǵatynyń eń názik máselesi. Osy tazalyqty saqtaý úshin tulǵalyq qasıetti joǵaltpaý kerek. Adamzat balasynyń meıirimdiligi, tabıǵı jaqyndyǵy, ortaq maqsattaǵy mıssııalary «Kóńil tazalyǵynyń» arqasynda baıandy bolady. Al kúrmeýli degen máseleniń ózi belgili bir jaǵdaıda, belgili bir ýaqyt keńistiginde sheshiledi. Sondyqtan keı otbasylyq máseleler men turmystyq janjaldardan qutylý úshin adam óz-ózine, tabıǵatyna úńilip, boıdaǵy danalyq álippesin izdeý kerek.  

Men bul jazbamda psıhologqa barmańyz, olar adastyrady degennen aýlaqpyn. Aıtaıyn degenim, eń irgeli psıhologııalyq keńes beretin orta bul – janashyrlaryń, ata-ana, otbasy – jaqyndaryń degen tujyrym edi. Al eń abzaly – rýhanı kemeldený deńgeıine jetý. Sebebi rýhanı kemeldikti sezbeıtin adam – jan kúızelisi, oqshaýlaný syndy torǵa tez túsedi. Sondyqtan «qandaı qıyndyq bolsa da ómirden úmit úzbe!» deıtin babalar támsilin árdaıym jadymyzda saqtaıyq! 

Qurmanáli Qalmahan,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.10.2018

Астанада вирусты менингитке күдікті сегіз оқушы ауруханаға жатқызылды

18.10.2018

Еуроодақ саммиті: «Брексит» мәселесі қиындай түсті

18.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Рольф Драакпен және Мехран Эфтехармен кездесті

18.10.2018

Қарағандыда әнші-композитор Қорабай Есеновтің мерейтойлық кеші өтті

18.10.2018

Мемлекет басшысы Еуропаның іскер топтар өкілдерімен кездесті

18.10.2018

Маңғыстауда алғашқы электр қуаттандыру станциясы ашылды

18.10.2018

«Ұлттық чемпиондар 2.0» бағдарламасы басталды

18.10.2018

Көлік кептелісінде көмекші - Road Zipper

18.10.2018

«Хабар 24»: «Egemen Qazaqstan»-ға шолу

18.10.2018

Венгрияға баратын балуандар белгілі

18.10.2018

Қыздар университеті туған жерге тағзым етіп қайтты

18.10.2018

Керчьтегі оқиғада қаза тапқандардың ішінде қазақстандықтар жоқ

18.10.2018

Илья Теренченко «Нұр Отан» партиясының хатшысы болып тағайындалды

18.10.2018

Д. Кәлетаев Қостанайдағы үкіметтік емес ұйымдар республикаға үлгі екенін айтты

18.10.2018

Таиланд қазақстандықтарға визаны тегін бермек

18.10.2018

Қызылордада Жолдаудағы тапсырмалардың мәні түсіндірілді

18.10.2018

79 жасында алғаш рет подиумға шыққан Ван Дешунь

18.10.2018

Жалпы азаматтық құқықтар ар-ұждан бостандығымен шиеленіспейді

18.10.2018

Қызылордада апатты үйлер мәселесі шешілді

18.10.2018

Марат Сұлтанғазиев Мемлекеттік кірістер комитетінің төрағасы болып тағайындалды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу