Кедергісіз орта – келешек кепілі

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты кезекті Жолдауында қам­тылған әр мәселе қоғам үшін зор ма­ңызға ие. 

Егемен Қазақстан
16.10.2018 831
2

Осы жолғы стра­тегиялық құ­жатта негізінен қазақ­стандықтардың әл-ауқатын арттырып, тұрмысын жақсарту жайлы кеңі­нен айтылды. Оның ішінде Мемлекет басшысы мүмкіндігі шек­теулі тұлға­ларға арналған «кедергісіз орта» қа­лыптастыруға байланысты бірқатар тапсырма берді.

Қолтықтаса қимылдау қағидасы қажет

Жалпы, мүмкіндігі шектеулі жандардың құқығы мен әлеуметтік қорғалуын қамтамасыз ету – мемлекеттің әлеуметтік саясатының маңызды бағыттарының бірі. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, қазіргі уақытта Қазақ­станда 674,2 мың мүмкіндігі шектеулі жан бар. Олардың 62%-ы еңбекке қабілетті жаста болса, 25,4%-ы зейнеткерлер, ал 12,6%-ы 18 жасқа дейінгі балалар. 

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бұған дейін де бірнеше мәрте мүгедектерді жұмыспен қамту, олардың проблемасын шешу жайлы тапсырып, тіпті бизнесмендерге мүмкіндігі шектеулі жандарды жұмысқа алуға кеңес бергенін білеміз. Биылғы Жолдауда айтылған кедергісіз орта құру жайы да осынау бастамалардың жалғасы деуге болады. Шынымен де, қазақ қағидасы бойынша, қабілеті қысқаларға қолы ұзындар пана болып, қолтықтаса қиындықты жеңіп жатса ізгіліктің ілгері қадамы сол емес пе? 

Жалпы, Қазақстан Мүгедектердің құқықтары туралы конвенцияны 2015 жылы ратификациялаған болатын. Осылайша мүгедектігі бар адамдардың экономикалық, азаматтық, әлеуметтік және мәдени құқықтарын басқа адамдармен қатар толық іске асыру бо­йынша халықаралық стандарттарды енгізу міндеттемелерін қабылдады.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Мәдина Әбілқасымованың атап өтуінше, мүмкіндігі шектеулі жандарға жәрдемдесу бойынша мемлекет тарапынан бірқатар жұмыс нәтижелі атқарылып келеді. Айталық, биылғы 

1 қазандағы мәлімет бойынша, 508,7 мың адам мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алады. Жәрдемақының орташа мөлшері – 40 769 теңге.

Мемлекет басшысының тапсыр­ма­сы бойынша 2018 жылдың 1 шілдесінен ­бастап бала кезінен бері бірінші топтағы мүмкіндігі шектеулі ересек­­­­терге қамқорлық жасайтын адамдарға жаңа жәрдемақы тағайындалды. «Бүгінгі таңда бұл жәрдемақы 10 мың отбасына төленіп отыр. 881 ұйым ерекше қажеттілік­тер­ге мұқтаж 100 мың адамға арнайы ­әлеу­­мет­тік қызметтердің кепілдендірілген ­көле­мін көрсетті. Жалпы алғанда, мүмкін­дігі шектеулі жандарды әлеуметтік қамту және оларға көмек көрсету үшін 2018 жылы 302,8 млрд теңге қарастырылып отыр», дейді Еңбек және халықты әлеумет­тік қорғау министрі.

Алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсететін қызметкерлерді ын­та­ландыру үшін 2019 жылдың 
1 қаң­тарынан бастап ауруларды емдеу ісін басқарудың жаңа тәсілдерін енгізген учас­келік медицина қызметкерлерінің жала­қысын кезең-кезеңмен 
20 пайыз­ға көбейтуді тапсырамын. 
(Жолдаудан)

Жеті бағыт – жетістік жолы

Жолдауда жүктелген міндеттерді орындау мақсатында аталған министрлік Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету және өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі 2019-2023 жылдарға арналған Ұлттық жоспарды әзірлеуді ұсынды. Бірінші бағыт бойынша, мүгедектіктің алдын алу шараларын одан әрі жетілдіру болса, екіншісі инклюзивті білім беруді дамыту. Үшінші басымдықта 2030 жылға қарай мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін кедергісіз орта құру жайлы айтылады. Ал төртінші және бесінші басымдықта сапалы жұмыспен қамту және мүгедектердің экономикалық тәуелсіздігі деңгейін арттыруға бағытталған шараларды жетілдіру, сондай-ақ әлеуметтік оңалту мен абилитацияның тиімділігін арттыру. Алтыншы басымдық әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін жаңғырту болса, жетінші басымдық кең ауқымды ақпараттық-түсіндіру жұмысын жүргізу.

М.Әбілқасымованың айтуынша, бүгінде 147 мыңнан астам баланың білім алу мүмкіндігі шектеулі. Бұл ретте аталған жеті бағыт бойынша Ден­саулық сақтау, Білім және ғылым ми­нистр­лік­тері қарқынды жұмыс істеуі керек. 

«Білім және ғылымды дамытудың мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарына сәйкес, 2019 жылға дейін инклюзивті білім беру үшін қажетті жағдай жасалады. Мектепке дейінгі білім беру саласы 30%, орта білім 70% және техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының 40%-ы инклюзивті білім беруге көшеді», дейді М.Әбілқасымова.

Денсаулық сақтау министрі Е.Бірта­нов мүмкіндігі шектеулі жандарға медициналық көмек көрсету «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодекстің 34-бабына сәйкес тегін медициналық көмек­тің кепілдік берілген көлемінің шеңбе­рінде жүзеге асырылатынын және про­филактикалық, диагностикалық және емдік медициналық қызметтерді қамти­тынын айтады. 

Ал Білім және ғылым министрі Е.Са­ға­диевтің айтуынша, бүгінде білім беру ­саласында білім алуға ерекше қажет­тіліктері бар 27 мың бала мектепке дейін­­гі мекемелерде біліп алып жатыр.­ Сондай-ақ 2020 жылға дейін 30% балабақ­шалар­да және 70% мектептерде инк­лю­зив­ті білім беруге жағдай жасалатын болады.

Жеті басымдық бойынша Инвести­ция­лар және даму министрі Ж.Қасым­бек те өз жоспарымен бөліскенін айта кеткеніміз жөн. Мүмкіндігі шектеулі жандар үшін елімізде жасалып жатқан жағдайлар туралы айтқан министр темір жол көлігі саласында жолаушыларға қызмет көрсетудің Ұлттық стандарттары және темір жолдағы жолаушыларды тасымалдау ережелері қолданыста, олардың аясында мүмкіндігі шектеу­лі жандарға қолайлы жағдайлар жасал­ғандығына тоқталған болатын. Мәселен, темір жолдың әртүрлі бағыттары бо­йынша 22 бағдарларының құрамында 37 бірлік қимыл-қозғалысы шектеулі жандарға арналған арнайы купе вагондары жұмыс істейді.

«Тұлпар-Тальго» пойыздарында арнайы орындарға арналған 70% жеңілдік бар. Көліктік қолжетімділік деңгейін арттыру үшін мамандандырылған жолаушылар вагондары жыл сайын сатып алынады», дейді Ж. Қасымбек.

Жайлы орта жасалуы керек

Елбасымыз мүгедектерге елімізде басқа азаматтармен бірдей жағдай жасау туралы айтты. Мүгедектігі бар жан­дар қа­зіргі таңда қоғамға, ортаға белсен­ді түрде араласып, жұмысқа орна­ласып, білім алып, жақсы өмір сүруі керек. Мү­гедектігі бар адамдарға немқұ­райлы қа­рамай, оларға көмектесіп, қоғам­ның бел­сенділік танытқаны бізді қуанта­ды», дейді «Дос» тәуелсіз өмір» орта­лы­ғы мүгедектері қоғамдық бірлес­ті­гі­нің атқарушы директоры Дина Ердилдинова.

Бірлестік төрайымының айтуынша, мүгедек азаматтарға кедергісіз орта құруға мүмкіндігі шектеулі жандардың өздері де атсалысқаны дұрыс. «Пре­зи­дент жыл са­йынғы Жолдауында мүм­кіндігі шектеулі азаматтарға назар ауда­руымыз керектігін, олар басқа да аза­маттарымыз секілді жұмыс істеп, еңбек етуі, жақсы өмір сүруі тиістігін айтады. Сол үшін мүмкіндігі шектеулі жандарға жайлы орта қалыптастыруды тапсырды. Қазіргі таңда мұндай азаматтар жұмысқа орналасып, басқалармен теңдей білім алатыны қуантады. Олар отбасын құрып, спортпен айналысып, бұқаралық спорт пен мәдени шараларға қатысып жүр», дейді «Дос» тәуелсіз өмір» орталығы мү­ге­дектері қоғамдық бірлестігінің төрайымы.

Мирас АСАН,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

16.11.2018

Алматыда белгілі сахна суретшісі Мұрат Сапаровтың көрмесі өтті

16.11.2018

ШҚО Зайсан ауданында Баймұрат батырға ескерткіш қойылды

16.11.2018

Қ. Тоқаев халықаралық кездесулер өткізді

16.11.2018

​Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

16.11.2018

Үнді бизнесмендеріне Қазақстандағы инвестициялық жобалар ұсынылды

16.11.2018

Д.Кәлетаев Батыс Қазақстан облысында өтіп жатқан Азаматтық Форумның жұмысына қатысты

16.11.2018

Қазпошта 111 франчайзинг нүктесін ашты

16.11.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

16.11.2018

Астанада жасөспірімдер олимпиадасының жеңімпаздарына құрмет көрсетті

16.11.2018

Шымкенттен Дубайға ұшатын рейс ашылады

16.11.2018

Шымкентте Қазақстан – Өзбекстан бірінші аймақаралық форумы өтті

16.11.2018

Қостанайлық полицейлер жедел-профилактикалық шара кезінде мал ұрлығын ашты

16.11.2018

Соңғы 10 айдағы салықтық түсімдер бойынша жұмыс қорытындыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу