Кедергісіз орта – келешек кепілі

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты кезекті Жолдауында қам­тылған әр мәселе қоғам үшін зор ма­ңызға ие. 

Егемен Қазақстан
16.10.2018 938
2

Осы жолғы стра­тегиялық құ­жатта негізінен қазақ­стандықтардың әл-ауқатын арттырып, тұрмысын жақсарту жайлы кеңі­нен айтылды. Оның ішінде Мемлекет басшысы мүмкіндігі шек­теулі тұлға­ларға арналған «кедергісіз орта» қа­лыптастыруға байланысты бірқатар тапсырма берді.

Қолтықтаса қимылдау қағидасы қажет

Жалпы, мүмкіндігі шектеулі жандардың құқығы мен әлеуметтік қорғалуын қамтамасыз ету – мемлекеттің әлеуметтік саясатының маңызды бағыттарының бірі. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, қазіргі уақытта Қазақ­станда 674,2 мың мүмкіндігі шектеулі жан бар. Олардың 62%-ы еңбекке қабілетті жаста болса, 25,4%-ы зейнеткерлер, ал 12,6%-ы 18 жасқа дейінгі балалар. 

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бұған дейін де бірнеше мәрте мүгедектерді жұмыспен қамту, олардың проблемасын шешу жайлы тапсырып, тіпті бизнесмендерге мүмкіндігі шектеулі жандарды жұмысқа алуға кеңес бергенін білеміз. Биылғы Жолдауда айтылған кедергісіз орта құру жайы да осынау бастамалардың жалғасы деуге болады. Шынымен де, қазақ қағидасы бойынша, қабілеті қысқаларға қолы ұзындар пана болып, қолтықтаса қиындықты жеңіп жатса ізгіліктің ілгері қадамы сол емес пе? 

Жалпы, Қазақстан Мүгедектердің құқықтары туралы конвенцияны 2015 жылы ратификациялаған болатын. Осылайша мүгедектігі бар адамдардың экономикалық, азаматтық, әлеуметтік және мәдени құқықтарын басқа адамдармен қатар толық іске асыру бо­йынша халықаралық стандарттарды енгізу міндеттемелерін қабылдады.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Мәдина Әбілқасымованың атап өтуінше, мүмкіндігі шектеулі жандарға жәрдемдесу бойынша мемлекет тарапынан бірқатар жұмыс нәтижелі атқарылып келеді. Айталық, биылғы 

1 қазандағы мәлімет бойынша, 508,7 мың адам мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алады. Жәрдемақының орташа мөлшері – 40 769 теңге.

Мемлекет басшысының тапсыр­ма­сы бойынша 2018 жылдың 1 шілдесінен ­бастап бала кезінен бері бірінші топтағы мүмкіндігі шектеулі ересек­­­­терге қамқорлық жасайтын адамдарға жаңа жәрдемақы тағайындалды. «Бүгінгі таңда бұл жәрдемақы 10 мың отбасына төленіп отыр. 881 ұйым ерекше қажеттілік­тер­ге мұқтаж 100 мың адамға арнайы ­әлеу­­мет­тік қызметтердің кепілдендірілген ­көле­мін көрсетті. Жалпы алғанда, мүмкін­дігі шектеулі жандарды әлеуметтік қамту және оларға көмек көрсету үшін 2018 жылы 302,8 млрд теңге қарастырылып отыр», дейді Еңбек және халықты әлеумет­тік қорғау министрі.

Алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсететін қызметкерлерді ын­та­ландыру үшін 2019 жылдың 
1 қаң­тарынан бастап ауруларды емдеу ісін басқарудың жаңа тәсілдерін енгізген учас­келік медицина қызметкерлерінің жала­қысын кезең-кезеңмен 
20 пайыз­ға көбейтуді тапсырамын. 
(Жолдаудан)

Жеті бағыт – жетістік жолы

Жолдауда жүктелген міндеттерді орындау мақсатында аталған министрлік Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету және өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі 2019-2023 жылдарға арналған Ұлттық жоспарды әзірлеуді ұсынды. Бірінші бағыт бойынша, мүгедектіктің алдын алу шараларын одан әрі жетілдіру болса, екіншісі инклюзивті білім беруді дамыту. Үшінші басымдықта 2030 жылға қарай мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін кедергісіз орта құру жайлы айтылады. Ал төртінші және бесінші басымдықта сапалы жұмыспен қамту және мүгедектердің экономикалық тәуелсіздігі деңгейін арттыруға бағытталған шараларды жетілдіру, сондай-ақ әлеуметтік оңалту мен абилитацияның тиімділігін арттыру. Алтыншы басымдық әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін жаңғырту болса, жетінші басымдық кең ауқымды ақпараттық-түсіндіру жұмысын жүргізу.

М.Әбілқасымованың айтуынша, бүгінде 147 мыңнан астам баланың білім алу мүмкіндігі шектеулі. Бұл ретте аталған жеті бағыт бойынша Ден­саулық сақтау, Білім және ғылым ми­нистр­лік­тері қарқынды жұмыс істеуі керек. 

«Білім және ғылымды дамытудың мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарына сәйкес, 2019 жылға дейін инклюзивті білім беру үшін қажетті жағдай жасалады. Мектепке дейінгі білім беру саласы 30%, орта білім 70% және техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының 40%-ы инклюзивті білім беруге көшеді», дейді М.Әбілқасымова.

Денсаулық сақтау министрі Е.Бірта­нов мүмкіндігі шектеулі жандарға медициналық көмек көрсету «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодекстің 34-бабына сәйкес тегін медициналық көмек­тің кепілдік берілген көлемінің шеңбе­рінде жүзеге асырылатынын және про­филактикалық, диагностикалық және емдік медициналық қызметтерді қамти­тынын айтады. 

Ал Білім және ғылым министрі Е.Са­ға­диевтің айтуынша, бүгінде білім беру ­саласында білім алуға ерекше қажет­тіліктері бар 27 мың бала мектепке дейін­­гі мекемелерде біліп алып жатыр.­ Сондай-ақ 2020 жылға дейін 30% балабақ­шалар­да және 70% мектептерде инк­лю­зив­ті білім беруге жағдай жасалатын болады.

Жеті басымдық бойынша Инвести­ция­лар және даму министрі Ж.Қасым­бек те өз жоспарымен бөліскенін айта кеткеніміз жөн. Мүмкіндігі шектеулі жандар үшін елімізде жасалып жатқан жағдайлар туралы айтқан министр темір жол көлігі саласында жолаушыларға қызмет көрсетудің Ұлттық стандарттары және темір жолдағы жолаушыларды тасымалдау ережелері қолданыста, олардың аясында мүмкіндігі шектеу­лі жандарға қолайлы жағдайлар жасал­ғандығына тоқталған болатын. Мәселен, темір жолдың әртүрлі бағыттары бо­йынша 22 бағдарларының құрамында 37 бірлік қимыл-қозғалысы шектеулі жандарға арналған арнайы купе вагондары жұмыс істейді.

«Тұлпар-Тальго» пойыздарында арнайы орындарға арналған 70% жеңілдік бар. Көліктік қолжетімділік деңгейін арттыру үшін мамандандырылған жолаушылар вагондары жыл сайын сатып алынады», дейді Ж. Қасымбек.

Жайлы орта жасалуы керек

Елбасымыз мүгедектерге елімізде басқа азаматтармен бірдей жағдай жасау туралы айтты. Мүгедектігі бар жан­дар қа­зіргі таңда қоғамға, ортаға белсен­ді түрде араласып, жұмысқа орна­ласып, білім алып, жақсы өмір сүруі керек. Мү­гедектігі бар адамдарға немқұ­райлы қа­рамай, оларға көмектесіп, қоғам­ның бел­сенділік танытқаны бізді қуанта­ды», дейді «Дос» тәуелсіз өмір» орта­лы­ғы мүгедектері қоғамдық бірлес­ті­гі­нің атқарушы директоры Дина Ердилдинова.

Бірлестік төрайымының айтуынша, мүгедек азаматтарға кедергісіз орта құруға мүмкіндігі шектеулі жандардың өздері де атсалысқаны дұрыс. «Пре­зи­дент жыл са­йынғы Жолдауында мүм­кіндігі шектеулі азаматтарға назар ауда­руымыз керектігін, олар басқа да аза­маттарымыз секілді жұмыс істеп, еңбек етуі, жақсы өмір сүруі тиістігін айтады. Сол үшін мүмкіндігі шектеулі жандарға жайлы орта қалыптастыруды тапсырды. Қазіргі таңда мұндай азаматтар жұмысқа орналасып, басқалармен теңдей білім алатыны қуантады. Олар отбасын құрып, спортпен айналысып, бұқаралық спорт пен мәдени шараларға қатысып жүр», дейді «Дос» тәуелсіз өмір» орталығы мү­ге­дектері қоғамдық бірлестігінің төрайымы.

Мирас АСАН,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Сенат комитетінде «Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияны ратификациялау туралы» заң жобасы қаралды

22.01.2019

Астананы газдандыру үш кезеңмен жүргізіледі – Бақыт Сұлтанов

22.01.2019

Азат Перуашев көше, мекеме атауларына Алаш қайраткерлерінің есімдерін беруді ұсынды

22.01.2019

«Бес әлеуметтік бастама»: салық жүктемесін төмендету 2 млн азаматқа қосымша кіріс алуға жол ашады

22.01.2019

Сегіз каратэшіміз Парижде күш сынасады

22.01.2019

Руслан Дәленов: Шағын несие көлемі ұлғаяды

22.01.2019

2018 жылы Қытайдағы бала туу көрсеткіші күрт төмендеді

22.01.2019

Солтүстік Қазақстан бишілері халықаралық байқауда бас жүлдені олжалады

22.01.2019

Солтүстік Қазақстанда екі мың шақырым талшықты-оптикалық байланыс желісі тартылады

22.01.2019

Үздіктер қатарында жүрген қазақстандық боксшылар кімдер?

22.01.2019

Ел аумағынан 28 шетелдік шығарылды

22.01.2019

Солтүстік Қазақстанда әкімшілік қызметкерлері пара алуға бейім

22.01.2019

Давоста дүниежүзілік экономикалық форум басталды

22.01.2019

М. Әбілқасымова: Микрокредит жастар арасында да сұранысқа ие

22.01.2019

Астана станциясының өткізу қабілетін ұзартылған «иін» арттырды

22.01.2019

Екібастұз ГРЭС 1 2018 жылды қуаттың рекордтық көрсеткіштерімен аяқтады

22.01.2019

«Нұрлы жер» арқылы салынған үйлер «7-20-25» бағдарламасымен берілуі мүмкін

22.01.2019

Жұмыссыз xалыққа микрокредит беру жүзеге асырылып жатыр

22.01.2019

Оралда онколог дәрігерлер қауіпті дерттің қатерін ескертті

22.01.2019

Жетісу кәсіпкерлерінің өтініші жерде қалмайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу