Жаңа технология – жайқалған егін

Қарағанды облысында биылғы жылдың жер емген ағайын үшін аса қолайлы болмағаны белгілі. Көктем кеш келді. Жаз шыға күн ысып, дән өзіне қажетті жылуды бойына сіңіріп алады деп жүргенде, шілде айы әдеттегіден тым салқын болды. Соның кесірінен астық уызына жарымай, толығымен пісіп-жетілмеді.   

Егемен Қазақстан
09.11.2018 672
2

Бірақ табиғаттың осы қы­ты­­мыр­лығына қарамастан, Осакаров ауданындағы «Най­доровское» деп аталатын жауап­­кершілігі шектеулі серік­тес­тік биыл бұрын-соңды болып көрмеген өнім жинады. Шаруа­шылық әрбір гектардан 50 центнер астық алды. Ди­қандар бұған жаңа және озық үлгідегі агротехнологияны қол­дану арқылы қол жеткізген еді.

Биыл шаруашылық бидай­дың «аустриялық» деп аталатын сұрыбының тұқымын 550 гектар алқапқа сіңірді. Жер­ді аустриялық маман­­­дар жасап шығарған «Nourivit» инновациялық тыңайт­қы­­­­­шы­­­мен өңдеді. Бұл ты­ңайт­­­қыштың құрамында топы­рақты микроэлементтермен байы­та­тын және оның ауа өт­кіз­гіш­тік қасиетін  арттыратын мик­роорганизмдердің қосындысы бар. Мұның нәти­жесі аста-төк өнім алуға қол жеткізді.

– Көрсеткіштер өте жақ­сы, сипаттамалар да тамаша. Бүгінде бұл бидайға Италия мен Аустрия тарапынан сұраныс бар. Сондықтан өнімді Еуропаға экспорттайтын боламыз. Бұл сұрыптың жұмсақ сортты би­дайға қарағанда құны да жо­ғары. Мұнымен қоса, егер біз қатты сұрыпты бидай өсіру бағытында дамитын бол­сақ, елі­міздің солтүстік аймақ­тары­мен бәсекелесетін боламыз, – дейді «Найдоровское» ЖШС-нің жетекшісі Павел Лущак. 

Келер жылы шаруашылық «аустриялық» тұқымын он есеге көбейтіп, 5 мың гектарға дейін дән сіңірмекші. Биылғы жыл қатты бидай сұрыбының тиім­ді екенін көрсетті. Сол себеп­ті де бидайдың жұмсақ сұры­бы өсірілетін алқап қыс­қарып, соның есебінен қатты бидай тұқымы егілетін жер кеңейтілетін болады.

– Солтүстік Қазақстан об­лы­сының шаруашылық­тары «аустриялық» сұрып тұқымы­ның тоннасын 220 мың теңгеден сатып алуға да­йын. Баға арзан емес, әрине. Бірақ оның қайтарымы мол екенін жұрт­тың бәрі біледі. Гектарынан 50 центнер алу дегеніңізді бұрын кім көрген! Шаруалар кеткен шығынын алғашқы маусымда-ақ қайтарып алады. Биыл біз шамамен 750 тонна сатуды жоспарлап отырмыз, – дейді Павел Лущак.

«Найдоровское» ЖШС ауыл­шаруашылық техникаларының жаңаруына да баса мән береді. Келер жылы шаруашылық бір­неше заманауи комбайн сатып алмақшы.  Бұл техникалардың жоғары өнімділігі өз алдына, олардың геонавигацияны пайдалана отырып, алқаптардың электронды картасына сәйкес жұ­мыс істеуге қабілеті толығы­мен жетеді. 

Ауылшаруашылығына цифр­ландыру элементтерін енгізу өте күрделі және кезең-кезеңімен жүргізілетін үдеріс. Мұндай жаңа тәжірибені игеру агросаладағы ғалымдар­дың қатысуынсыз тіпті де мүмкін емес. Сол себепті биылдан бас­тап «Найдоровское»  ЖШС-нің алқаптарында С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехника­лық университетінің ғалым­дары дәлме-дәл егіншілік эле­мент­терін енгізу бойын­ша қанат­қақты жобаны жүзе­ге асыру­мен айналысты. Алқап­тар­дың электронды картасын пайдалануға көшу – осы жоба көздеген кезеңнің бірі.

Жалпы, университет ғалым­дары техниканың мүмкін­дік­терін тексеріп, тыңайтқыштар­ды дифференциалды енгізуді жүзеге асырды. Алқаптардың электронды картасын жасап, топырақтың агрохимиялық тал­дауын өткізді, сондай-ақ егістіктердің арамшөп басу карталарын құрастырды. Алдағы уақытта ғалымдар метеостансалар көмегімен америкалық «Data Transmission Network» компаниясы жасаған ауа ра­йын дәл болжау қанатқақты жобасының қорытындыларын іс жүзінде пайдалану туралы ұсы­­ныстар енгізуді жоспарлап отыр. Мысалы, күн райына қатысты жауын-шашынның ық­­ти­­малдылығы, шық нүктесі және басқа да көрсеткіштердің са­рап­тамасы 10-нан астам пара­метр бойынша жүргізілетін болады.

Сонымен қатар «Най­доров­ское» серіктестігі А.И.Бараев атындағы астық ша­руа­­шы­лы­ғы ғылыми-өнді­ріс­тік орта­лығы­мен де тығыз қарым-қаты­нас орнатқан. Бидай­дың «Дам­син» және аустрия­лық «Дурум» атты сұрып­тары осы орталықтан сатып алынып, себілген.

Цифрландыру элемент­терін енгізумен айналысқан шаруа­шы­лықтар облыстық ауыл­ша­руа­­шы­лық басқармасының ұдайы назарында. 

– Ала жаздай атыз жаға­лап, ащы терін жерге сіңірген диқан еңбегінің қайта­ры­мы бар. Бүгінде жаңа техно­ло­гия­лардың арқасында жұ­мыс жеңілдеген. Бұрынғы тех­ни­ка­ларға қарағанда қазіргі тех­ника әлдеқайда жақсы. Жұ­мысы автоматтандырылған. Қызметтің дені компьютерлік техника арқылы басқарылады. Өте ыңғайлы. Осының арқасын­да жерді тыңайту, дән себу сынды егіс алқабындағы жұмыс жанданды, – деді таяуда БАҚ өкілдеріне берген сұхбатында облыстық ауылшаруашылы­ғы басқармасының жетекшісі Сағынжан Апақашов.

Биылғы астық орағы кезінде облыс әкімі Ерлан Қошанов Осакаров ауданына арнайы барып, «Найдоровское» ЖШС-нің егін алқаптарын аралап, жаңа технологиямен жұмыс істеп жатқан диқандар қауымының тыныс-тіршілігімен танысқан болатын. Өңір басшысы жер­гілікті аграрийлердің цифрлан­дыру жүйесін батыл түрде ен­гізіп жатқан қадамдарына оң баға берді.

– Егер өнімді өткізу жолдары болса, өнімділік жоғары болса, осы жаңа технологияға көшу қажет. Бәсекеге қабілетті дән­ді-дақылдар өсіруге арнал­ған алқаптардың ауданын ұлғай­тыңыздар, – деген болатын өңір басшысы.

Бір сөзбен айтқанда, облыс­та өндірістік үдерісті цифрлан­дырудың маңызды элементтерін енгізуге алғашқылардың бірі болып кіріскен «Найдоровское» шаруашылығы бұл берекелі шаруаның шаш-етектен пайда әкелетінін іспен дәлелдеп шықты. Яғни бұл – алдағы уа­қытта мұндай тәжірибеден үлгі алатын шаруашылықтардың қатары көбейеді деген сөз.

Қайрат ӘБІЛДА,

«Егемен Қазақстан»

Қарағанды облысы,

Осакаров ауданы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Ардақ Әшімбекұлы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы қызметіне тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының білім беру саласының мамандарымен кездесті

14.11.2018

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия отырысы өтті

14.11.2018

Елбасы «Астана Бас жоспары» ғылыми-зерттеу жобалық институтында болды

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу