«Birlikten» – Jastar jylyna deıin

Tarıhı derekterge kóz júgirter bolsaq, Uly dalada qanat jaıyp, qaǵanat qurǵan túrki halyqtary, onyń ishinde kóshpendiler kóshiniń erekshe jaýjúrek qazaq ulysy el isine jas tulǵalardy erte aralastyra bilgen. Ol úrdis ult táýelsizdigin saqtap qalý jolynda sonaý Kúltegin zamanynan beri úzilmepti. Uly qaǵan jaıly kóne tas jazbalarda onyń on alty jasyna kelgende alty chýb soǵdylarǵa qarsy attanyp, jıyrma bir jasynda Chacha Seńmen shaıqasqany aıtylady. Odan beride úsh júzdiń basyn qosqan qazaq hany Abylaı sultan jıyrma jasynda erligimen elge tanylyp, memlekettik iske jastaı aralasqanyn bilemiz.

Егемен Қазақстан
09.01.2019 136
3

Batyr babalardan qalǵan qasıetti dástúr keıin Alash arystarynyń boıynan tabyldy. Aıtalyq, Alashtyń erek tulǵasy Smaǵul Sádýaqasuly qazaqta eń alǵashqy jastar uıymy Omby qalasynda 1914 jyly ashylǵandyǵyn jazady. Ol uıymnyń aty «Birlik» edi deıdi. Qarap otyrsaq, sol kezde de qazaq halqyn mádenı hám ádebı jaǵynan ilgeri qatardaǵy jurttarǵa qosý, ultshyldyq sezimin týǵyzý jolynda Maǵjan Jumabaıuly, Smaǵul Sádýaqasuly, Qoshke Kemeńgeruly, Shahmardan Áljanuly syndy ultymyzdyń óreli jastary bas kóteripti. Jáne bul jerde atalǵan uıymnyń ıdeologııalyq tizgini qazaqtyń rýhty aqyny Maǵjan Jumabaıulynda bolǵanyn aıta ketkenimiz jón. «Birlik» uıymynyń jınalysynyń tóraǵalyǵyna da, «Birliktiń» úni «Balapan» jýrnalynyń redaktorlyǵyna da Maǵjan Jumabaıuly saılanady. Sol kezeńde Alashtyń mańǵaz aqyny Maǵjannyń:

Arystandaı aıbatty,
Jolbarystaı qaıratty –
Qyrandaı kúshti qanatty

Men jastarǵa senemin! – dep barlyq qazaq jastaryna qaratyp óleń arnaýy ómir talabynan týǵanyna kóz jetkizemiz.
Aty aıtyp turǵandaı, «Birlik» qaýymy kúlli qazaq jastarynyń basyn qosqan úlken ıdeologıa alańy boldy. О́zderi jazyp qaldyrǵandaı, qıyn kúnderde týyp, qara túnderde ómirin ótkizse de aldyndaǵy adaldyq, ádildik, ultshyldyq jolynan taımady. Izgi nıet, qasıetti tileginen qaıtpady, shamasynsha ultyna qyzmet etý jolynda boldy. 

Ekken dán, etken qyzmet eshqaıda joǵalyp ketpeıtinindeı, odan beride qanshama ýaqyt ótip, túrli dáýirler qazaq halqyn nebir zobalańǵa salsa da, qazaq jastarynyń sol ór rýhy áli boıymyzda ekenin ár kezde ańǵartyp kelemiz. Tar kezeńde Alash arystary bastap «Birlikke» shaqyrǵan ulttyq rýh keıin 1986 jylǵy Jeltoqsan oqıǵasynda da týra solaı bas kóterdi. Ult taǵdyry tarazyda turǵanda batyr babalardyń qanymen kelgen ór namys qazaq jastaryn alańǵa atoılatyp shyǵardy. Sol Maǵjan aıtqan, kózderinde ot oınaǵan, sózderiniń jalyny bar, janynan góri ardy qymbat qoıatyn aıbarly jastar qazaqqa egemendik áperdi.

Biz munyń bárin nege aıtyp otyrmyz? Tabaldyryǵymyzdan attaǵan 2019 jyl – barlyǵymyz biletindeı Jastar jyly dep atalyp otyr. Ony Elbasy óziniń byltyrǵy 5 qazandaǵy kezekti Joldaýynda jastar men otbasy ınstıtýtyn qoldaý – memlekettik saıasattyń basymdyǵyna aınalýy tıis ekendigin eskerte kelip: «Jastardyń barlyq sanatyn qoldaýǵa arnalǵan sharalardy tolyq qamtıtyn áleýmettik satynyń aýqymdy platformasyn qalyptastyrý kerek. Kelesi jyldy «Jastar jyly» dep jarıalaýdy usynamyn», degen bolatyn.

Táýelsizdik jylnamasyna kóz júgirter bolsaq, Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaev jastarǵa únemi qoldaý bildirip kele jatqanyn kóremiz. Aıtalyq, óz jemisin berip ónerli de ónegeli jastarǵa sep bolǵan «Serpin», «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamalary jastardyń óz mamandyǵy boıynsha jumysqa turyp, elimizge qyzmet etýi máselesine úlken kópir bolǵany anyq. 

Sondaı-aq Memleket basshysy N.Nazarbaev qazaq jastarynyń shetelde oqýyna úlken jol ashqan «Bolashaq» baǵdalamasyn jarıalap, jastardyń saıası-rýhanı jaǵynan tárbıeleýine kóp úles qosty. Bunyń barlyǵy bıylǵy Jastar jylyna ákelgen úlken baspaldaqtar. Eki  jyldan beri el ishinde úlken qoldaýǵa ıe bolyp, ónerli de bilimdi jastarymyzdyń tanylýyna sep bolyp jatqan «100 jańa esim» jobasy da Jastar jylynyń jarqyn bir beti dep qabyldaýymyzǵa turarlyq.

Biz Jastar jylynan ne kútemiz? Árıne, bıyl biz bul ataýly jyldan qazaq qoǵamynda buryn-sońdy bolyp kórmegen qazaq jastarynyń ıdeıalyq turǵyda uıymdasýy jáne qoǵamdyq-saıası isterge belsene aralasýyn kútetinimiz anyq. 

Qazaq halqyn órge súırer, ult qamy úshin ómirlerin sarp eter zıaly jastar bizde jeterlik. Solardyń kúsh biriktiretin, bir-birin birlikke shaqyratyn, baıaǵy «Birliktiń» jańasha sıpatta jalyndaı jarqyraıtyn kúnin kórseter jyl deýimiz kerek.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.03.2019

Мемлекет басшысының төрағалығымен кеңес өтті

20.03.2019

Қазақстан Президенті Ішкі істер министрі Ерлан Тұрғымбаевты қабылдады

20.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Қорғаныс министрі Нұрлан Ермекбаевты қабылдады

20.03.2019

Қазақстан Президенті Ұлттық банк төрағасы Ерболат Досаевты қабылдады

20.03.2019

Қазақстан Президенті Мемлекеттік хатшы Бақытжан Сағынтаевты қабылдады

20.03.2019

Мемлекет басшысы Премьер-Министр Асқар Маминді қабылдады

20.03.2019

Астана қаласының атауы Нұр-Сұлтан болып өзгереді

20.03.2019

Михал Билек: Біздің жігіттер жанкүйерлерге тосын сый жасайды деген үміттемін

20.03.2019

Қарағандыда ғарышта болған долана тұқымы отырғызылады

20.03.2019

Өскемендегі Тәуелсіздік даңғылына Нұрсұлтан Назарбаев аты беріледі

20.03.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Дмитрий Медведевпен телефон арқылы сөйлесті

20.03.2019

Н.Назарбаев Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиевпен телефон арқылы сөйлесті

20.03.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмонмен телефон арқылы сөйлесті

20.03.2019

Шымкенттегі Астана даңғылы Nazarbayev даңғылы болып өзгерді

20.03.2019

Рүстем Құрманов Ауыл шаруашылығы вице-министрі болып тағайындалды

20.03.2019

Мемлекет басшысы Парламент Сенатының отырысына қатысты

20.03.2019

Қазақстанда азаматтығы жоқ адамдарға оралман мәртебесі ұзартылды

20.03.2019

Теміржолшы Жанар Тоғаеваның ең басты қызығушылығы – ұлттық костюмдер тігу

20.03.2019

«Золотой граммофон» музыкалық сыйлығына қатысушылардың есімдері белгілі болды

20.03.2019

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінде кадрлық тағайындаулар болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу