Білімді азаматтар жемқорлыққа неге жол береді?

Түркістан облысы Сайрам ауданында білім беру бөліміне қарасты мекеменің басшысы тәрбиешіні жұмысқа қабылдау үшін 450 мың теңге сұраған. Осы ауданда мектеп директоры штаттық  кестеде жоқ «бағбаншы» қызметін ашып, бұл орынға жұмысқа тұрғысы келген азаматтан 300 мың теңге пара алған. Айлығы аз дейтін қарапайым тәрбиешіні жұмысқа алудың «құны» 450 мың теңге, ал ойдан құралған бағбаншының «ставкасы» 300 мың теңге болған соң мұғалім, директорлық орын үшін қанша пара беру керектігін өзіңіз шамалай беріңіз. 

Егемен Қазақстан
22.01.2019 5885
2

Жоғары білімді, жауапты қызметтегі азаматтардың жем­қор­лыққа барғаны жөніндегі бұдан басқа да деректер Әдеп жө­ніндегі кеңес отырысында мәлім етілді. Сайрам ауданының прокуроры О.Әбдіраманов білім саласындағы тексеру нәтижелерін жергілікті атқарушы органдарға жол­даған. Кеңес отырысына негіз болған да осы тексерулерде анықталған білім бөліміндегі жауап­­сыздық пен басшылар тара­­пынан бақылаудың тиісті дәре­­жеде болмауына байланыс­ты мектеп директорлары, балабақша мең­герушілері тарапынан орын алған заңсыздықтар.  Сыбайлас жем­қорлыққа қарсы күрес бойынша білім саласына енгізіліп жатқан бастамалар мен нақты тапсырмалар да бұл ауданда орындал­май отыр. Осы арада еске сала кетейік, Елбасы Н.Назарбаев Ас­та­­надағы алқалы жиында об­лыс­та білім саласындағы пара­қор­лықтың асқынып кеткені сон­ша­лықты, директорлардың еден жуушыны да жұмысқа пара­мен қабылдайтынын мысалға кел­тірген болатын. Елбасы «басқа еш жерде ондай жоқ, тек сендерде бар» деген еді сол жолы. Осы сын­­нан соң Түркістан облыстық бі­лім басқармасы мектептердегі па­ра­­қор­лықты жою үшін білім ме­ке­ме­леріндегі бос орындарға маман қабылдауды арнайы портал арқылы жүргізуге көшті. 

Алайда Сайрам ауданындағы мектеп директорлары маман қабылдауды порталдан тыс, бұрынғыдай жүргізе берген. Мұны бәлкім салғырттық дерсіз, әлде әдейі жеке мүддені көздеген әрекет болар. Әйтпесе бұл бастама  Астанадағы алқалы жиында жерге қарағандай бол­ған облыс әкімі Жансейіт Түй­мебаевтың тікелей тапсырмасы бойынша енгізілгені мәлім.   Аудан­дық білім беру бөлімінің басшысы Асан Бабашов бұл тапсырманы орындауға құлық танытпаған сияқты. Олай дей­тініміз, «jumis.sitcen.kz» порталы іске кіріскелі Сайрамдағы білім беру ұйымдарына 163 қызметкер, оның ішінде 13 директордың орынбасары, 126 мұғалім, 24 техникалық маман порталдан тыс, ескі әдіс-тәсіл бойынша қабылданған. Мектепке мамандарды портал арқылы қабылдаудың мақсаты жемқорлықтың, парақорлықтың алдын алу еді, ал аудандағылардың неге «ескі әдісті» қалағанын төмендегі фактілерден кейін бағамдай беріңіз. 

Ауданның Қарабұлақ ауылындағы Далабазар негізгі орта мектебінің директоры бірінші маусымда маманды жұмысқа қабылдау үшін пара алу үстінде құзырлы орган қызметкерлерінің қолына түсті. Аудандық соттың шығарған үкімі бойынша оқиғаны баяндап көрелік. Шымкенттік азамат жұмыс іздеп, мектеп директоры Х.Ботабековке жолыққан. Қара бастың қамы терең ойлануға мұрша бермеген директор мектептің штаттық кестесінде жоқ, «бағбаншы» деген қызмет ашып, әлгі азаматтан 300 мың теңге сұраған. Директор 300 мың теңге параны алу үстінде ұсталып, сот оны 4,5 миллион теңге айыппұл төлеу жазасына кесті. Аудандағы  туберкулезбен науқастанған балаларды сауықтыруға арналған бөбекжайдың директоры екі азаматшаны мекемеге тәрбиеші және оның көмекшісі штатына қабылдау үшін пара сұраған. Директор тәрбиешінің орнын 450 мың теңгеге, көмекшінің орнын 250 мың теңгеге саудалапты. Пара алуға делдалдық еткен мекеменің есепшісі 700 мың теңгені Сайрам ауылындағы дәмханалардың бірінде алу кезінде құрықталып, параның директорға арналғанын айтады. Арада екі күн өткенде қызметтік бөлмесінде 700 мың теңгені алу барысында директордың өзі ұсталады. Оны үш жылға бас бостандығынан айырған сот есепшіге үш жылға бас бостандығын шектеу жазасын тағайындады.  

Ауданда 13 мұғалім дипломына сәйкес келмейтін пән­дерден сабақ беріп келгені де тексерулерден кейін белгілі болып отыр. Мысалы, математика пәнінің мұғалімі психологтың міндетін атқарса, сызу пәнінің маманы технологиядан, бастауыш сынып мұғалімі еңбектен сабақ беріп келген. Сайрам – жасөспірімдер арасындағы суицид оқиғалары жиі тіркелетін аудан. Ал өңірдегі мектеп психологтары өздерінің жұмыстарын қағаз жүзінде жүргізеді. Сондай-ақ тексеру нәтижесінде аудандық білім бөлімінің тендер өткізуде бармақ басты, көз қысты әрекеттерге жиі баратыны, мердігерлерге атқарылмаған жұмыстар үшін қаржы аударып жіберу фактілері анықталған. Осындай заңсыздықтар қаралған Әдеп жөніндегі кеңес отырысында аудандық білім бөлімінің басшысы Асан Бабашов кінәнің бәрін мектеп директорларына жауып, өзіне шаң жуытқысы келмеді. Бөлім басшысын ақтағанымыз емес, осы орайда сенатор Дариға Назарбаеваның  жаңа жылдың алдында өңірлердегі білім басқармаларын жою жөніндегі ұсынысы еске түседі. Көпшілік арасында пікірталас тудырған ұсыныс негізсіз емес те сияқты. Өйткені бүгінде облыстық, аудандық деңгейдегі білім басқармалары мен бөлімдерінің аты дардай мекеме болғанымен, мектептерге ешқандай құзыры жүрмейді екен. Тікелей бағынбаған соң директорлар басқарманың бастамаларына, тапсырмаларына салғырт қарайтын сияқты. Асан Бабашовтың меңзеп отырғаны да осы мәселе. Дегенмен бұл жауапкершіліктен жалтаруға негіз бола алмайды. Енді аудандық білім бөлімі басшысының қызметте қалу-қалмау мәселесін аудан әкімі шешетін болады. Әдеп жөніндегі кеңес әлеуетті мердігердің орындалмаған жұмысына қаржы аудара отырып, заңды тұлғаға артықшылық көрсеткені үшін Сайрам ауданы білім бөлімінің басшысы Асан Бабашовқа «қызметіне толық сәйкес еместігі туралы ескерту» түріндегі тәртіптік жаза қолдануды ұсынды.

Заңсыздыққа жол берген­дер­дің білімді екені анық. Осы білімді азаматтардың сыбайлас жемқорлыққа не себепті баратынына байланысты көп жорамал айтуға да болар. Ғұлама бабамыз әл-Фарабидің өз дәуірінен қалдырған – «Бірінші мәселе – білім емес, тәрбие. Тәрбиесізге берген білім адамзатқа апат әкеледі» деген өсиеті де осындайда еске түседі. Жемқорлық қылмысқа барғандарды тәрбие­сіздер деуге де болатын шығар.

Ғалымжан ЕЛШІБАЙ,

«Egemen Qazaqstan»

Түркістан облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.02.2019

Бірге барайық: Интеллектуал дос тапқыңыз келе ме?

15.02.2019

Назгүлдің фото нысанасында – бейкүнә сәбилер қасіреті

15.02.2019

Е.Біртанов медицина саласындағы сапасыз қызметтерді атады

15.02.2019

Смартфоныңыз денсаулығыңыздың көмекшісіне айналады

15.02.2019

Мұхтар Тайжан ауылшарушылығы жерлерін жалға беру туралы пікір білдірді

15.02.2019

Өскемен көшелері  жаңғырып жатыр

15.02.2019

Батырхан Шүкеновтің естелік медалін анасына табыстау рәсімі өтті

15.02.2019

Бердібек Сапарбаев халық алдында есеп берді

15.02.2019

Абайдың латын графикасындағы кітаптары көрмеге қойылды

15.02.2019

Тағам өндірушілерінің І халықаралық форумы өтті

15.02.2019

Адамзат тарихында ең қымбатқа бағаланған картина

15.02.2019

Әлемге әйгілі болған қазақ қызы алдағы уақытта Америкаға аттанады  

15.02.2019

Дипломатиялық қатынастар орнату туралы бірлескен коммюникеге қол қойылды

15.02.2019

Сенатор Ә.Құртаев Азия елдері парламентшілерінің кездесуіне қатысты

15.02.2019

Қолжетімді баспанамен қамтуда қозғалыс бар

15.02.2019

Астана әкімі Бақыт Сұлтанов көпбалалы аналармен кездесті

15.02.2019

Семейде өлкетану оқулары өтті

15.02.2019

Испанияда кезектен тыс сайлау болады

15.02.2019

Киногерлер Шәкен Аймановтың ескерткішіне гүл шоқтарын қойды

15.02.2019

Зауыттар көбейсе, жұмыссыздық азаяр еді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу