«Barak» bıznesi

«Adam – Allanyń múlki, dúnıe – adamnyń múlki». Bir jyldary belgili kósemsóz sheberi Qalı Sársenbaı aǵamyz osylaı dep jazǵan edi. Álbette, týmaq barda, ólmek bar. Jaratýshydan bolǵan soń qandaı jaǵdaıda alsa da pendesiniń qolynan keler qaırany joq. Biraq ólimde ózekti órteıtin ókinish bar. Qapıada qyzyl jalynǵa oranǵan bir úıdiń bes jaýqazyny, kámeletke tolmaǵan bes búldirshini – kúlli eldiń ózegin órtegen, opyndyrǵan oqys oqıǵa. Mundaıda ata-ananyń ahýalyn aıtýdyń ózi artyq. Sýyt habar otandastarymyzdyń qolqasyn sýyrǵandaı áser etti. Sonymen qosa qoǵamymyzda qordalanǵan kóp jaıtty de sýyrtpaqtap alǵa shyǵardy. Sonyń biri – jabaıy ýrbanızasıadan týǵan baspana máselesi.

Егемен Қазақстан
07.02.2019 999
3

Mıllıonnan asa turǵyny bar megapolısterdiń mańaıyndaǵy eldi mekenderde úısiz-kúısiz jandarǵa jalǵa beriletin baraktar men jataqhanalardy jıi baıqaýǵa bolady. Keıbirinde ishinde ydys-aıaq jýatyn bir buryshy bolady. Qaltasy jetkeni árıne jýynatyn ornyna deıin salyp beredi. Biraq bul baspanalardyń bir kiltıpany bar. Uıyqtaıtyn ornyńyz da, as isher ornyńyz da – qurqyltaıdyń uıasyndaı bir bólme. Iаǵnı dastarhanyńyzdy jıyp, ornyna tósek salyp jatýǵa týra keledi. Qalaǵa nápaqa izdep kelgen aýyl qazaǵynyń basym bóligi bul qıyndyqpen betpe-bet keledi. Bul ásirese qoldy-aıaqqa turmaıtyn kishkentaı balasy bar otbasylarǵa qıyn tıetini jasyryn emes. Qalaı aınalsańyz da, bir buryshta sháýgim qaınap tur nemese qyp-qyzyl bolyp elektrli plıta qosylyp tur. Taǵy bir buryshta teledıdaryńyz, telefondaryńyz qosýly turady. Al osyndaı ortada órt qaýipsizdigin saqtaý, kúıip qalmaý úshin janyńyzdy shúberekke túıip otyrýǵa týra keledi. 

Jalpy «barak» degen sózdiń tórkinine úńilsek, bul sonaý XVII ǵasyrdyń sońynda Fransıada ýaqytsha kazarma retinde salynǵan qurylystyń ataýy eken. Keıinnen túrli soǵystarda bul qurylys formasyn jeldetý men juqpaly dertten saqtaný úshin negizinen gospıtaldar paıdalanǵan. Al XIX ǵasyrdyń sońy men ХХ ǵasyrdyń basynda baraktardy iri óndiris oryndarynyń jumysshylary men áskerı maqsatta, eldi mekenderden shalǵaı jerlerde qyzmetkerlerdi ýaqytsha ornalastyrý maqsatynda saldy. Sondaı-aq ekinshi dúnıejúzilik soǵysta konslagerlerde tutqyndardy ustaý úshin de qoldandy.

Stýdenttik jyldarmen qosh aıtysyp, eńbekke bet burǵanda Almatynyń shetindegi «Dýman» shaǵyn aýdanynan osyndaı baraktyń bir bólmesinde turǵanymyz bar. Úlken aýlanyń shetindegi qorshaýynyń ornyna túgelimen uzynnan uzaq baraktar salynǵan edi de, qojaıyny osy baraktardyń ortasynda záýlim úıde turýshy edi. Sonda baraktyń bir bólmesin jalǵa alǵan úsh jas, bir shetinde birimiz dıvanda, birimiz quraq kórpe jaıyp janynda, al úshinshimiz jaı ǵana jerde uıyqtaǵanymyz esimde. Qý tildi dosymyz dıvandy shahardyń joǵary taý jaǵynda turatyn kottedjderdiń, ortasyndaǵy quraq kórpe ıesin qalanyń ortalyǵyndaǵy kópqabatty úılerdiń, al tósenishsiz edenge qulaı ketetin úshinshisin qalanyń tómengi jaǵynan boı kótergen ınfraqurylymy joq aýyldardyń ıesine uqsatyp qaljyńdaýshy edi. Árıne ázil – biraq túbi zil. Bul áleýmettik alshaqtyqtyń, áleýmettik bólinistiń zili bolatyn. 

Sodan beri 15 jyldaı ýaqyt ótse de, álgi baraktardyń ornyn ishinara zamanaýı ispetti jataqhanalar aýystyrǵanymen jalpy qoldanystan túsken joq. Naryq zańy boıynsha, suranys barda usynys bar. Iаkı, tabysyńyz bir basyńyzǵa nemese otbasyńyzǵa jetpese, turǵynjaı retinde osy ispetti omalyp otyratyn oryndy qanaǵat tutýǵa týra keledi. 

Elimizde tıisti vedimister baraktardyń jalpy tizimin jasap, onyń qaýipsizdigi men jaılylyǵyn, salyq tóleýin jolǵa qoıýǵa, sol arqyly kóleńkeli naryqtan shyǵarýǵa bolmas pa edi degen oıǵa qalasyz. Bul memlekettik qazynaǵa da qomaqty úles qosar edi. Tipti qoldanystaǵy zańnama arqyly jalǵa beriletin turǵynjaılardyń jalpy aýdany men shekti baǵasyn engizý de halyqtyń básekege qabileti tómen tobynyń ókilderi úshin aıtarlyqtaı qoldaý bolar edi.

Jýyrda Memleket basshysy Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda turǵyn úı saıasatyna jáne jastar jylynyń jarıalanýyna qatysty halyqtyń kókeıindegi sózdi aıtty. Bul – jalǵa beriletin turǵyn úı sanyn arttyrý. Iаǵnı, qyzmet babymen bir qaladan ekinshi qalaǵa mobıldi jyljý bolýy úshin de bul úılerdiń qajettiligi óte ózekti bolmaq. 

Dál osy sıpattaǵy qoldaýdy kópbalaly otbasylarǵa, áleýmettik sala qyzmetkerlerine, ózin ózi jumyspen qamtýshylarǵa, basqa da tabysy basyna tartsa aıaǵyna jetpeıtin, áleýmettik turǵydan az qamtylǵan azamattarǵa qoldanýǵa ábden bolady. Bul el turǵyndarynyń birinshiden turmystyq jaǵdaıyn, ekinshiden, adam kapıtalynyń ósimin qamtamasyz etedi. Iаǵnı, adamnyń densaýlyǵyn saqtaýǵa, bilim alýyna, ózin ózi jetildirýine múmkindik týady. Osynaý kúnde ózgerip kele jatqan qym-qýyt dúnıede mundaı memlekettik qoldaýǵa ishki áleýetti jumyldyrý tolyǵymen jetkilikti.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.02.2019

Бірге барайық: Интеллектуал дос тапқыңыз келе ме?

15.02.2019

Назгүлдің фото нысанасында – бейкүнә сәбилер қасіреті

15.02.2019

Е.Біртанов медицина саласындағы сапасыз қызметтерді атады

15.02.2019

Смартфоныңыз денсаулығыңыздың көмекшісіне айналады

15.02.2019

Мұхтар Тайжан ауылшарушылығы жерлерін жалға беру туралы пікір білдірді

15.02.2019

Өскемен көшелері  жаңғырып жатыр

15.02.2019

Батырхан Шүкеновтің естелік медалін анасына табыстау рәсімі өтті

15.02.2019

Бердібек Сапарбаев халық алдында есеп берді

15.02.2019

Абайдың латын графикасындағы кітаптары көрмеге қойылды

15.02.2019

Тағам өндірушілерінің І халықаралық форумы өтті

15.02.2019

Адамзат тарихында ең қымбатқа бағаланған картина

15.02.2019

Әлемге әйгілі болған қазақ қызы алдағы уақытта Америкаға аттанады  

15.02.2019

Дипломатиялық қатынастар орнату туралы бірлескен коммюникеге қол қойылды

15.02.2019

Сенатор Ә.Құртаев Азия елдері парламентшілерінің кездесуіне қатысты

15.02.2019

Қолжетімді баспанамен қамтуда қозғалыс бар

15.02.2019

Астана әкімі Бақыт Сұлтанов көпбалалы аналармен кездесті

15.02.2019

Семейде өлкетану оқулары өтті

15.02.2019

Испанияда кезектен тыс сайлау болады

15.02.2019

Киногерлер Шәкен Аймановтың ескерткішіне гүл шоқтарын қойды

15.02.2019

Зауыттар көбейсе, жұмыссыздық азаяр еді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу