Әсем ғимараттардың тарихын толғаған жинақ жарыққа шықты

Алматы жайлы жазылған тарихи еңбектер, көркем шығармалар аз емес, жуырда солардың қатарын қала көшелеріндегі жекелеген сәнді ғимараттардың салыну тарихы туралы толғаған өзгеше кітап толықтыра түсті. 

Егемен Қазақстан
12.02.2019 175
2

Сәулетші мамандардың арнайы ізденісімен құрастырылған жаңа кітаптың бай мазмұны оқушысын қызықтырмай қоймайды. Қала тұрғындары мен сырттан келетін меймандардың көңілін арбайтын әсем ғимараттар көшеден кездейсоқ орын теппеген, әрқайсының салыну тарихы өзінше қызық. Орталық мемлекеттік ғылыми-техникалық құжаттама архивінің бас сарапшысы Владимир Печерских бастаған мамандар «Алматы қаласының мәдени нысандарын жобалау тарихынан» деп аталатын бұл кітапты құрастыруға он жыл уақытын жұмсаған. Бастапқыда кітапта Алматының барлық көрікті ғимараттарын қамту жобаланғанымен, кейін тек «мәдени ескерткіш» мәртебесі бар мекемелерді ғана жариялауды жөн деп шешіп, авторлар 1930 бен 1980 жылдардың арасындағы Алматының гүлденген кезеңін қамтыған.

Жинақта 144 құжат топтастырылған, оның 29-ы графикамен берілген. Оқырман қауышып отырған материалдардың барлығы алғаш рет жарияланып отыр. Авторлар Абай атындағы Опера және балет театры, Ленин атындағы сарай (Республика сарайы), М.Әуезов атындағы академиялық драма театры, М.Лермонтов атындағы академиялық орыс драма театры, Мемлекеттік цирк, Мемлекеттік музей, Офицерлер үйі, шетелдермен мәдени байланыс жасайтын Достық үйі, «Арман», «Қазақстан», «Октябрь» кинотеатрлары, Т.Шевченко атындағы Қазақ мемлекеттік көркемсурет галереясы, Алматы хореографиялық училищесі, Алматы мақта-мата комбинаты секілді негізгі нысандардың жобалану тарихынан сыр шертіп, оқырманға мол мәлімет ұсынады. «Кітапты құрастыру барысында бұрын көпшілікке беймәлім болып келген кейбір құжаттардың «құпиясы» ашылды, – дейді В.Печерских. – Мысалы, Достық даңғылының бойында орналасқан республикалық партия тарихы архиві, (бүгінгі ҚР Президент Архиві) о баста басқа жерде – Сәтбаев көшесінің оңтүстігіне қарай орналасқан бүгінгі Ә.Қастеев музейінің орнында салынатын болып жобаланған. Шевченко көшесіндегі Достық үйі де басқа орыннан қоныс табуы тиіс еді. Ал кейбір ғимараттар ескіріп кеткендіктен, көше бойынан сүріліп кетті. Олардың қатарында Мәметова мен Назарбаев көшелерінің қиылысындағы 1955 жылы салынған «Октябрь» кинотеатры, ел аузында көп сақталған ескі ТЮЗ ғимараттары бар.

– Айта кетейік, Алматы қаласындағы Орталық мемлекеттік техникалық-ғылыми құжаттама архиві 1974 жылы құрылған, жаңа кітап мекеменің 45 жылдық мерейтойына орай жарыққа шығып отыр. Жарты ғасырға жуық жұмыс істеп келе жатқан мекемеде белгілі ғалымдар мен архитекторлардың зерттеу еңбегіне байланысты жеке текті 36 қор, жалпы 205 мыңнан астам қор жинақталған. Көпшілігі сәулет құрылысы, тарихи ғимараттардың сызбасы мен салыну жобасына арналған. Бұл деректердің барлығы да тұтынушы сұранысына ие маңызды құжаттар болып саналады, – дейді архив директоры және кітаптың жауапты редакторы Баян Жұматаева.

Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.03.2019

Асқар Мамин Талдықорғандағы құрылыс нысандарымен танысты

23.03.2019

Шекарашылар заң бұзушылардың жолын кесті

23.03.2019

Президент: Жастарға арналған кадрлық бағдарлама дайындалады

23.03.2019

Имидждік іс-шараларды азайту қажет – Қ.Тоқаев

23.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Шымкент қаласының даму жоспарымен танысты

23.03.2019

Шымкентте жаңа медициналық орталық ашылды

23.03.2019

The Star: Назарбаев елде тұрақтылық пен келісім орната білді

23.03.2019

Астаналық балалар «Мұзбалақ» фильмін тегін көре алады

23.03.2019

Премьер-Министр «Қорғас — Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағын аралады

23.03.2019

Президент алғашқы сапарын неліктен Түркістаннан бастағанын түсіндірді

23.03.2019

Мемлекет басшысы Шымкенттегі «Азала текстиль» фабрикасын аралады

23.03.2019

Полицейлер Петропавл тұрғындары үшін наурыз көже мен бауырсақ әзірледі

23.03.2019

Шекарашылар бірнеше заң бұзушылықтың алдын алды

23.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Шымкент қаласының әкімшілік-іскерлік орталығына барды

23.03.2019

Мемлекеттік шекараны бұзып өтпек болған адам ұсталды

23.03.2019

Анар Жайылғанова:  Астананың атауын өзгерту процедурасы заңға сай жүргізіліп жатыр

23.03.2019

Атырау халқы ерлікпен қаза тапқан полицейді соңғы сапарға шығарып салды

23.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев жұмыс сапарымен Шымкентке барды

23.03.2019

Димаш әлем жұртшылығын аузына қаратты

23.03.2019

Павлодарда үздік ұлттық киімдер анықталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу