Қазақстан • 05 Наурыз, 2019

Мұзтау

1050 реткөрсетілді

Елбасының тапсырмасымен қолға алынып отырған еліміздегі жалпыұлттық және өңірлік қасиетті нысандар тізбесіне рес­публика аумағындағы тарихи-мәдени орындармен қатар ланд­­­шаф­ты ай­мақтар да қамтылып отыр. Со­ның бірі – Шы­ғыс Қазақ­стан облысы же­рінде орналасқан Алтай тау жүйесінің ең биік нүктесі – Мұзтау.

Мұзтау алыстан қарағанда түйенің қос өркеші тәрізді көрінеді. Осы екі өркештің арасын «Седловина» (ердің адам отыратын қайқы бөлігі) деп атайды.

Мұзтауды қазақтар «Ақ­сүмбі», «Ақтайқы» деп атаса, шыңның теріскейін жайлап жатқан алтайлықтар «Үч Сумер» деп атап, тәңір нұрын төккен мекен ретінде ерекше қасиет тұтады. «Сүмер» деген моңғол тілінде «Киелі тау» деген мағына береді. Яғни, «Үш Сүмер» «Үш басты киелі тау» атауынан шыққан, дейді зерттеушілер.

Шыңның теріскей шығыс бетін мекендеуші жергілікті халық мұздақты «Қатынбасы» деп атаса, осы өңірге ХІХ ға­сыр­дың ортасында қоныс­танған славян тектестер «Бе­луха» деп ат қойып алған. 

Бұл мұздақты қасиет тұт­қан тұлғалар көп. Солар­дың бірі – атақты орыс суретшісі мистик-пәлсапашы, ойшыл Николай Рерих 1926 жылы осында ат басын бұрып, шың­ды «Шамбалаға» (жер кін­дігіне) балап, қанық бояулы керемет картиналар салса, алғашқы ортодоксальды хрис­тиан өкілдері (кержақтар) жұмақтың жердегі бөлшегі «Беловодье» осы Мұзтау ішін­де жасырылған деп сеніп, ал­дыңғы легі патша заманында осы өңірге қоныс аударған. 

Шыңның ұшар басындағы Үлкен, Кіші Берел, Меңсу мұз­­дықтарынан – Ақкем (Ро-д­эе­­вич), Едігем, Қатынсу қа­тар­лы өзендер бастау ала­ды. Осындағы Қатынсу (Қа­тын) өзенінің төменгі ал­қа­бында «Патшалар ме­ке­ні» орналасқан. Осы жерден табылып жатқан ар­хео­логиялық жәдігерлерге ға­лымдар «ежел­гі Түркі қа­ғанатына тие­сілі мұралар» деген баға беруде. 

Мұзтауға алғаш рет назар аударып, ғылыми ланд­шаф­тық ерек­шелігін хатқа тү­сірген ағайынды Борис пен Михаил Троновтар. Олар 1914 жылдың жазында шыңға шықса, бұл үр­дісті кейін Бо­рис Делоне, Игорь Тамм, Бо­рис Соустин, Рейн­хольд Месс­нер қатарлы зерт­теуші альпи­нистер жалғас­тырыпты. 

Ғалымдар Мұзтаудың ерек­ше энергетикасы бар дей­ді. Бұл оның аспанмен қол ұс­тасқан шыңдарымен бай­ла­нысты көрінеді. Арнайы құ­рыл­ғылар таудың үнемі діріл­деп тұратынын байқаған. Әрине аса сезімтал құрал бол­маса оны бір­ден байқау қи­ын. Бірақ ұсақ дірілдің адам ағ­засына әсері ке­ремет һәм бо­йыңдағы теріс энер­гиядан арылтады-мыс. 

Дайындаған

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,

«Egemen Qazaqstan»

Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар