Абыр-сабыр, сыбыр-күбір

Көктем келді! Қыс мезгілімен салыс­тырғанда, театрға келушілердің қарасы әдеттегіден көбейе түсетін шақ. Спек­такльден кейінгі дәлізді жай­лаған кө­теріңкі көңіл, жарқын-жар­қын күлкі... Көріп көз қуанады. Әйтсе де, театрға келетін сол көрермен қойы­лымға келумен қатар, театрда жүріп-тұру мәдениетін қатар игерсе деген бір игі тілек қылтияды көңіл түкпірінде...
Егемен Қазақстан
19.04.2017 356

Мұндайда К.Станиславскийдің әйгілі сөзі оралады ойымызға. Иә, қай тұрғыдан қарасақ та, «театр мәдениеті киім ілгіштен басталады». Ол мейлі сыртқы көркемдік болсын, мейлі рухани ішкі жан-дүние сұлулығы болсын. Рас, бізде Ресей, болмаса Еуропа театрларындағыдай көрермен ай бұрын билет алып, психологиялық тұрғыда арнайы дайындалып келетін аса бір зиялы мәдени орта қалыптаса қойған жоқ. Өнер ордасына бас сұғатын зиялы қауымның да қатары сирек. Театрға келетін көрерменнің интеллект деңгейі әр түрлі. Сондықтан болса керек, шымылдық ашылып, қойылым басталып кеткеннен кейін де, көрермен залының есігі сан рет ашылып, дәл сонша мәрте жабылады. Есікпен бірге залда отырған сіздің де ойыңыз сан тарапқа шашырап үлгереді.  

Жақында Италияның Рим опера театрына жолымыз түсті. Вальтер Скоттың әйгі­лі «Ламмермурлық қалыңдық» туын­­дысының желісі негізінде сахна­ланған «Лючия де Ламмермур» трагедиясын тамашалауға жиналғанбыз.  Сонда бізді актерлердің өнер көрсету шеберліктерінен бұрын, италиялық көрерменнің театрға деген құрметі һәм мәдениеті таңғалдырды. Мұнда көрермен театрға қойылым басталардан кемінде сағат бұрын жиналады екен. Театр әкімшілігінің келген көрермендер үшін арнайы дайындап қойған мәмпәси тектес тәттілерінен дәм татып, емен-жарқын әңгімелесе жүріп, қасындағы серігімен бірге сәні мен салтанаты келіскен ғимарат ішін асықпай аралап, көрермен залына өтеді. Киім киіс, жүріс-тұрыс, өздерін театр ішінде ұстау мәдениеті де өзгеше.  Спектакль көруге емес, бейнебір тойға, маңызды мәдени шараға келгендей, бар жақсысы мен бағалысын тағынып, осы бір сәтке ұзақ дайындалғаны байқалады.

Хош! Сонымен, қойылым бастала­­тындығы хабарланып, билетте көр­сетілген уақытта шымылдық ашылып, қойылым бас­­талып кетті. Есік тарс бекітулі. Антрактіге дейін сыртқа шық­қан немесе ішке ентіге кірген бізде­гідей тынымсыз көрерменді мүлдем көр­мейсіз. Ұялы теле­фонның бейуа­қытта шырылдауы деген ұғым сырт­қы киіммен бірге киім ілгіштің қасында қалғандай...

Театр іші көрерменге лық толы. Бірақ, алып залда – қойылымды  тек жалғыз өзіңіз тамашалап отырғандай ғаламат бір тыныштық орнаған. Өз-өзіңізбен іштей сырласуға таптырмас мүмкіндікті театрдан табасыз. Міне, рухани демалыс! Жаныңыз рахаттанады. Сол үшін жағдай жасалған мұнда.  

Осы бір керемет әсерден шықпаған қалпы, ойша өз театрларыңызды көз алдыңыздан өткізіп үлгересіз және екі ел арасындағы мыңдаған шақырым қа­шықтық секілді, театр мәдениеті ара­сындағы ұшы көрінбес алшақтықты байқайсыз.

Мәселен, біздің театрлардағы ең үл­кен кемшілік – театрдың дәрежесі мен көрер­меннің жас ерекшелігі арасындағы арақатынастың көп жағдайда ескеріле бермейтіндігі. Алдын ала бекітілген жоспарды орындау үшін ой ауқымы күрделі психологиялық драмаларға  мектеп оқушыларын залға қинағандай әкеледі де, оны түсінуге жас көрерменнің танымы жетпей, соның салдарынан да шымылдық ашылып, қойылым басталып кетсе де, залда күбір-сыбыр бәсеңдемей, керісінше, үдей түседі. Ұялы телефонды сөндірмей залға кіру – әу бастан қанымызға сіңген «қасиет», қанша мәрте ескертіліп жатса да, шешілмейтін түйткіл. Сахнада «жаңа күннің жыл құсы» – Әбішінен айырылып, Абай қайғы басып, қан жұтады, болмаса Қарагөз жынданып, аласұрып жатады – біздің көрермен әлі әңгімесін тыймайды. Себебі, ішкі ойы спектакльде емес. Сенбесеңіз, арнайы бақылау үшін ең соңғы орындықтың біріне отырып, сырттай қойылым уақытындағы залдың атмосферасына көңіл қойып көріңізші. Күмән жоқ, сөзімізді растайсыз. Әне, спектакльдің бірінші актісі аяқталуға жақын қалды, тағы бір көрермен залға ентігіп кіріп, өзінің кешіккенімен қоймай, тұтас бір қатарда отырған қойылым қонағын тік тұрғызып, билетте белгіленген орнын іздейді. Залдың ғана тынышын кетірсе жарасы жеңіл ғой, сахнадағы актер ойынына өз залалын тигізіп, кейіпкердің де көңіл күйін күл-талқан етеді. Мәсе­лен, спектакль басталатын уақыттан 5 минут кешікті ме, көрерменді залға кіргізу тоқтатылу керек. Бір кешігеді, екі кешігеді, бірақ түбінде уақытымен келуге үйренеді. Өйткені, ол өзінің кешіккенімен қоймай, театрға уақытымен келіп, рухани азық­тануды көздеген келесі адамның тынышын кетіріп, ойын бөледі. Осындайда қойылымнан соң әр көрерменнің қолына К.Станиславскийдің кітабын қолтықтатып жібергің келеді...

Бірақ кітап не өзгертеді. Ең алдымен, ішкі мәдениет керек!

Назерке ЖҰМАБАЙ,
өнертану ғылымдарының магистрі

 

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.08.2017

Футболдан жасөспірімдер құрамасының аға жаттықтырушысы тағайындалды

18.08.2017

Павлодардан Астанаға 10 тонна қарбыз жеткізіледі

18.08.2017

Ақтөбе мектептері жаңа оқу жылына 95 пайыз дайын

18.08.2017

Бурабайда Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен кеңейтілген отырыс өтті

18.08.2017

Павлодарда 98 ауыл әкімі сайланды

18.08.2017

Парламент депутаты Мақтарал ғалымдарының жұмысын жоғары бағалады

18.08.2017

Астанада бір жарым ай ішінде 2,5 мың адам жұмыспен қамтылды

18.08.2017

«Қазақстан инжиниринг» ҰК» АҚ басқарма төрағасы тағайындалды

18.08.2017

Барселонадағы теракт: анықталған жайттар

18.08.2017

Алматыда «Al Hilal» Ислам Банкінің» тұңғыш бөлімшесі ашылды

18.08.2017

Қазақстанның киелі орындар тізіміне Жайық (Теке) қаласы енді (фото)

18.08.2017

Владимир Никитенко: Черногориямен өтер ойында футболшылардан жанкештілік талап етеміз

18.08.2017

Оңтүстік Қазақстанда үздік әлеуметтік жоба анықталды

18.08.2017

Синоптиктер демалыс күндерінің ауа райына болжам жасады

18.08.2017

Сайлауалды үгіт жұмыстарын интернет арқылы жүргізу реттелмек

18.08.2017

ҚР СІМ: Барселонадағы лаңкестік әрекеттен зардап шеккендер арасында Қазақстан азаматтары жоқ

18.08.2017

Сыр өңіріндегі Сортөбе бекінісінен қобыз пішіндес тас табылды

18.08.2017

Қарлығаш балапанын ұшырған күн

18.08.2017

Нұрсұлтан Назарбаев Барселонада болған террорлық актіге байланысты көңіл айтты

18.08.2017

Boyce Thompson институты: Алманың отаны − Алатау

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Қызметтегі мәдениет мәйегі

Патшаның барымтасына, кеңес­тік кезеңнің күнде қырық құбылған қулығына бой алдырмай, тұнық ойына дақ түсірмей өткен нағыз ұлт көсемі Әлихан Бөкейхан: «Тірі бол­­сам, қазаққа қызмет қылмай қой­май­мын. Ұлтына, жұртына қызмет ету − білімнен емес, мінезден», деп еді. Шы­нында, ол кезде білім кем, мінез мық­ты еді. Қазір білім ұшан-теңіз, бі­рақ ұлттық мінез олқы, ала-құла, тіл мү­кіс, намыс пен ар ақшаға тәуелді болып барады.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Жұмысты жалғастырар жастар қайда?

Қолында қолақпандай дипломы бола тұра жас мамандардың ауылда жұмыс істеуге құлшынысы жоқ. Көбінің ойы − қызығы мен у-шуы көп қалада қалып, өзіндей өрім жастардың ортасында болу. Бұл үшін оларды күстаналаудың да жөні жоқ шығар, бәлкім. Өйткені, қалада тұра ма, ауылда тұра ма, әркімнің өз қалауы. Солай десек те, жастар жаппай қалаға қарай ағылып жатқанда қазақтың алтын бесігі – ауылдарымыздың келешегі қалай болмақ? Бала саны жетпей, мектептер мен басқа да мекемелердің жабылуы жалғаса берсе, ата-баба кәсібін жалғастыратын лайықты ізбасарлар жоқ болса, ауылдардың ертеңгі күні не болмақ? Ойлаудың өзі қорқынышты. 

Нұрғали ОРАЗ,

Тәуелсіздік дегеніміз – мәңгілік күрес

Кешкілік аллеяда серуендейтін осы бір кішіпейіл, мәдениетті кісіні жиі көріп қаламын. Алғашында бас изесіп қана жүрдік. Бірте-бірте тіл қатысып, тротуардың жиегіндегі сәкіге тізе бүгіп, әңгіме-дүкен құратын болдық.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Кикілжің келіссөз арқылы шешіледі

Бүгінгі таңда әлемді алаңдатқан мә­селенің бірі Корей Халық-Де­мо­­кратиялық Республикасының яд­ролық қаруға қол жеткізу сая­саты болып отыр.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

ЭКСПО екі айналып келмес саған...

Алаштың алтын алқасындай Ас­та­на­ның ажар-көркіне аспанда­ғы ай қызығып, көктегі күн сүй­сін­гендей. Сарыарқадағы шамшы­рақтай сама­ла шаһар қазір тіпті құл­­пырып тұр. Сұлулығы көз суырғандай. Жер-жа­һан­ның жетіс­тік­тері жайнап төрінде тұр­са, бес құрлықты бетіне қаратар бе­дел жинамай қайтеді енді.

Пікірлер(0)

Пікір қосу