Абыр-сабыр, сыбыр-күбір

Көктем келді! Қыс мезгілімен салыс­тырғанда, театрға келушілердің қарасы әдеттегіден көбейе түсетін шақ. Спек­такльден кейінгі дәлізді жай­лаған кө­теріңкі көңіл, жарқын-жар­қын күлкі... Көріп көз қуанады. Әйтсе де, театрға келетін сол көрермен қойы­лымға келумен қатар, театрда жүріп-тұру мәдениетін қатар игерсе деген бір игі тілек қылтияды көңіл түкпірінде...
Егемен Қазақстан
19.04.2017 403

Мұндайда К.Станиславскийдің әйгілі сөзі оралады ойымызға. Иә, қай тұрғыдан қарасақ та, «театр мәдениеті киім ілгіштен басталады». Ол мейлі сыртқы көркемдік болсын, мейлі рухани ішкі жан-дүние сұлулығы болсын. Рас, бізде Ресей, болмаса Еуропа театрларындағыдай көрермен ай бұрын билет алып, психологиялық тұрғыда арнайы дайындалып келетін аса бір зиялы мәдени орта қалыптаса қойған жоқ. Өнер ордасына бас сұғатын зиялы қауымның да қатары сирек. Театрға келетін көрерменнің интеллект деңгейі әр түрлі. Сондықтан болса керек, шымылдық ашылып, қойылым басталып кеткеннен кейін де, көрермен залының есігі сан рет ашылып, дәл сонша мәрте жабылады. Есікпен бірге залда отырған сіздің де ойыңыз сан тарапқа шашырап үлгереді.  

Жақында Италияның Рим опера театрына жолымыз түсті. Вальтер Скоттың әйгі­лі «Ламмермурлық қалыңдық» туын­­дысының желісі негізінде сахна­ланған «Лючия де Ламмермур» трагедиясын тамашалауға жиналғанбыз.  Сонда бізді актерлердің өнер көрсету шеберліктерінен бұрын, италиялық көрерменнің театрға деген құрметі һәм мәдениеті таңғалдырды. Мұнда көрермен театрға қойылым басталардан кемінде сағат бұрын жиналады екен. Театр әкімшілігінің келген көрермендер үшін арнайы дайындап қойған мәмпәси тектес тәттілерінен дәм татып, емен-жарқын әңгімелесе жүріп, қасындағы серігімен бірге сәні мен салтанаты келіскен ғимарат ішін асықпай аралап, көрермен залына өтеді. Киім киіс, жүріс-тұрыс, өздерін театр ішінде ұстау мәдениеті де өзгеше.  Спектакль көруге емес, бейнебір тойға, маңызды мәдени шараға келгендей, бар жақсысы мен бағалысын тағынып, осы бір сәтке ұзақ дайындалғаны байқалады.

Хош! Сонымен, қойылым бастала­­тындығы хабарланып, билетте көр­сетілген уақытта шымылдық ашылып, қойылым бас­­талып кетті. Есік тарс бекітулі. Антрактіге дейін сыртқа шық­қан немесе ішке ентіге кірген бізде­гідей тынымсыз көрерменді мүлдем көр­мейсіз. Ұялы теле­фонның бейуа­қытта шырылдауы деген ұғым сырт­қы киіммен бірге киім ілгіштің қасында қалғандай...

Театр іші көрерменге лық толы. Бірақ, алып залда – қойылымды  тек жалғыз өзіңіз тамашалап отырғандай ғаламат бір тыныштық орнаған. Өз-өзіңізбен іштей сырласуға таптырмас мүмкіндікті театрдан табасыз. Міне, рухани демалыс! Жаныңыз рахаттанады. Сол үшін жағдай жасалған мұнда.  

Осы бір керемет әсерден шықпаған қалпы, ойша өз театрларыңызды көз алдыңыздан өткізіп үлгересіз және екі ел арасындағы мыңдаған шақырым қа­шықтық секілді, театр мәдениеті ара­сындағы ұшы көрінбес алшақтықты байқайсыз.

Мәселен, біздің театрлардағы ең үл­кен кемшілік – театрдың дәрежесі мен көрер­меннің жас ерекшелігі арасындағы арақатынастың көп жағдайда ескеріле бермейтіндігі. Алдын ала бекітілген жоспарды орындау үшін ой ауқымы күрделі психологиялық драмаларға  мектеп оқушыларын залға қинағандай әкеледі де, оны түсінуге жас көрерменнің танымы жетпей, соның салдарынан да шымылдық ашылып, қойылым басталып кетсе де, залда күбір-сыбыр бәсеңдемей, керісінше, үдей түседі. Ұялы телефонды сөндірмей залға кіру – әу бастан қанымызға сіңген «қасиет», қанша мәрте ескертіліп жатса да, шешілмейтін түйткіл. Сахнада «жаңа күннің жыл құсы» – Әбішінен айырылып, Абай қайғы басып, қан жұтады, болмаса Қарагөз жынданып, аласұрып жатады – біздің көрермен әлі әңгімесін тыймайды. Себебі, ішкі ойы спектакльде емес. Сенбесеңіз, арнайы бақылау үшін ең соңғы орындықтың біріне отырып, сырттай қойылым уақытындағы залдың атмосферасына көңіл қойып көріңізші. Күмән жоқ, сөзімізді растайсыз. Әне, спектакльдің бірінші актісі аяқталуға жақын қалды, тағы бір көрермен залға ентігіп кіріп, өзінің кешіккенімен қоймай, тұтас бір қатарда отырған қойылым қонағын тік тұрғызып, билетте белгіленген орнын іздейді. Залдың ғана тынышын кетірсе жарасы жеңіл ғой, сахнадағы актер ойынына өз залалын тигізіп, кейіпкердің де көңіл күйін күл-талқан етеді. Мәсе­лен, спектакль басталатын уақыттан 5 минут кешікті ме, көрерменді залға кіргізу тоқтатылу керек. Бір кешігеді, екі кешігеді, бірақ түбінде уақытымен келуге үйренеді. Өйткені, ол өзінің кешіккенімен қоймай, театрға уақытымен келіп, рухани азық­тануды көздеген келесі адамның тынышын кетіріп, ойын бөледі. Осындайда қойылымнан соң әр көрерменнің қолына К.Станиславскийдің кітабын қолтықтатып жібергің келеді...

Бірақ кітап не өзгертеді. Ең алдымен, ішкі мәдениет керек!

Назерке ЖҰМАБАЙ,
өнертану ғылымдарының магистрі

 

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.12.2017

Дәурен Абаев ақпарат саласының үздіктерін марапаттады

15.12.2017

Елбасы ТМД елдерімен автокөлік құралдарын жымқыруға қарсы күресті қамтамасыз ету туралы келісімді ратификациялады

15.12.2017

Елбасы ҚР мен ХҚҚДБ арасындағы Қарыз туралы келісімді ратификациялады

15.12.2017

Шымкентте Тәуелсіздік күні 558 отбасы қоныс тойын тойлады

15.12.2017

Қанат Ислам «Құрмет» орденімен марапатталды

15.12.2017

Астанада бес жылға арналған денсаулық сақтау саласын дамыту бағдарламасы әзірленіп жатыр

15.12.2017

ҚХЛ жұлдыздары матчының 70%-ға жуық билеті сатылды

15.12.2017

Тәуелсіздік күніне Атырау облысында жаңа демалыс саябағы ашылды

15.12.2017

ҚХА құттықтауы

15.12.2017

Газ транзиті де, экспорт та ұлғайды

15.12.2017

Самұрық-Қазына: бесжылдық дамудың көкжиектері

15.12.2017

Жаңаша экономикалық ойлау – Елбасы феноменінің бір қыры

15.12.2017

Қазынасы мол елді инвестордың өзі іздеп келеді

15.12.2017

Ұлы Дала халқының құрамдас бөлігі

15.12.2017

Алматыда «Қазақ деректі киносы күндері» аяқталды

15.12.2017

«Қайт, қазақ Отаныңа!»

15.12.2017

ШҚО-да роботтандырылған хирургия орталығы ашылады

15.12.2017

Барқыт үннің иесі

15.12.2017

Төрқаланы тұғырға қондырған қалам

15.12.2017

Тәуелсіздікке үлес – барлық мүддеден биік күрес 

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Елдіктің киесі

«Қазақ елі үшін ең басты құндылық не?» десе, мың-миллиондаған отандастарымыз: «Ол біздің алтыннан да ардақты, күмістен де салмақты Тәуелсіздігіміз!», деп жауап қатары шүбәсіз.

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Намыс туралы нақыл

Ата-бабалардан мирас болып жет­кен Ұлы Даланың түпкі тари­хына­ бармай, ХХ ғасыр басында, тура 100 жыл бұрын Ресей патша­лығы құрдымға кетуге таяп, ақ пен­ қызыл айқасқан кеңестік жаңа импе­рия күш ала бастаған шақта, 1917 жылы 5-12 желтоқсанда Алаш қай­раткерлерінің Алашорда автономиясын құру қадамы сан ғасыр­дың қойнауында қайнап піскен ұлттық намыстың тәуелсіз ел болуға ұмтылысының басы еді. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Әділеттің ақ жолынан Трампша аттау

Жуырда АҚШ президенті Дональд Трамп Иерусалимді Израильдің ас­та­на­сы дегенді мойындап, АҚШ ел­шілігінің Тель-Авивтен сол қалаға кө­шірілетінін мәлімдеді. Үстіміздегі жылдың маусым айында ғана елші­лікті көшіруді кейінге қалдырған Трамп­тың бұл шешімі қандай да бір қы­сы­мның күштілігінен екені көрініп тұр.   

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Дарын мен қарым

Дарын – тағдырдың сыйы. Ұстай алсаң құстай ұшасың, ұстай алмасаң мұрттай ұшасың. Ұстай алғанның қарымы зор. Бағы биік. Затына қарай аты, еңбегіне қарай өнбегі телегей теңіз. Ұстай алмағанның ұсқыны кірмейді. Қадамы ілгері жүрмейді. Қанша жетектегенмен, қамқорлық көрсеткен кері кетіп, күндердің күнінде күлкіге айналып, көлденең «кермеге» ұрына береді. Мұны өмір сабағына көз жібергенде көріп-біліп отырмыз.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Абыздар мен Алыптар

Кезінде қазақ әдебиетінің классик ақсақалы Ғабит Мүсіреповтің «Социалистік Қазақстан» газетінде шыққан «Дәстүр және жаңашылдық» деген мақаласы жан сарайын өзі айтатын есрафіл самалындай желпіп, зиялы қауым мен жазушы жамағатқа кеңестік тымырсықтың көбесін сөккен сәуледей әсер етіп еді. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу