Әлем елдері жазасын өтеушілерді қалай тәрбиелейді?

Әлемнің түкпір-түкпірінде жазасын өтеу орындарында отырғандарды тәрбиелеудің, өздеріне де, қоғамға да пайдалы еңбекке тартудың түрлі әдістері бар. Тіпті, жазасын өтеушілер тәп-тәуір табыс әкеліп отырған салалар да баршылық. Ал кейбір мемлекеттерде оларға жеңілдік беріп, мерзімін қысқарту шаралары да қарастырылған. Осыған орай түрмеде отырғандардың еңбегін пайдаланудың әлемдік тәжірибесінен бірнеше мысалды назарға ұсынбақпыз.

Егемен Қазақстан
28.11.2016 5429
2

АҚШ-та 146 ұйым жазасын өтеушілерді жұмысқа алған 

Америкада UNICOR атты мемлекеттік компания жазаланушылардың еңбегіне жүгінетін 146 кәсіпорынды біріктірген. Олардың қатарында танымал Motorola, Microsoft, Victoria’s Secret, Starbucks бар. Сонымен қатар қылмыскерлер Нью-Йоркте call-орталықтардың жұмысына, Миссуриде соқыр адамдарға арналған кітап шығару ісіне, Техас пен Вашингтонда полиция қызметкерлеріне арналған құрал-жабдықтар шығаруға жұмылдырылған. Бір айта кетерлігі,  жұмысқа сұхбаттасу нәтижесінде тек үлгілі тәртібі барлар алынады. 1

Бұл жүйе әлемнің барлық қылмыскерлерінің 25 пайызын қамтитын АҚШ үшін тиімді болып отыр. Себебі билік жыл сайын оларды қамтуға 48 миллиард доллар кетіреді екен. Ал 2016 жылдың бірінші жартысында жазасын өтеушілердің көмегімен түскен таза табыс 231 млн долларды құрапты. Оның 20 пайызы еңбекақы төлеуге кетсе, қалғаны түрмені қаржыландыруға жұмсалған.

Бразилия: жазаланушылар көшені жарықпен қамтиды

 2-1 Хосе Энрике Маллманн атты судья 2012 жылы Бразиялияның шығысындағы Санта-Рита-ду-Сапакаи түрмесінде көшені жарықтандыру үшін веложаттығу құрылғысын қолдану туралы шешім шығарады. Жазасын өтеушілерге бұл құрылғыларды аптасына 3 рет 8 сағаттан қолдануға рұқсат етілген. Нәтижесінде, 16 сағат педальды айналдырған адамға қамаудағы бір күні қысқартылады. Ал алынған энергия 10 көшенің жарығына жұмсалады. Феникстегі әйелдер түрмесінде де осындай тәжірибе бар.

Кейбір түрмелерінде тоқыма тоқытады

3

Бразиялияның Жуис-ди-Фора қаласындағы түрмеде сәнді тоқыма киімдер шығарылады. Жұмысқа кез келген қылмыскер өз қалауымен қатысып, сол үшін еңбекақы алады. Кей жағдайда уақытынан бұрын босату қарастырылған.

...кітап оқығандардың мерзімі қысқартылады

4-1

The Daily Telegraph газетінің айтуынша, Бразилияның 4 түрмесінде әр оқыған кітап үшін жазасын өтеу уақыты азаяды. Кез келген тақырыпта оқылған 12 кітап үшін әкімшілік жаза 48 күнге қысқарады. Бірақ олар қатесіз әрі сауатты эссе жазу талабын орындауы керек. Әрі жобаға қатысушылар арнайы кеңес шешімімен анықталады.

Италияда да жазаланушылар кітап оқиды

Бразилияның үлгісіне жүгінген Италия да әр оқыған кітап үшін жазаны өтеу уақытын үш күнге қысқартады. Италияның оңтүстігіндегі Калабрияның өңірлік комитеті қабылдаған заң бойынша жазаны жылына ең көбі 48 күнге қысқартуға рұқсат. Олар оқыған кітаптары бойынша міндетті түрде емтихан тапсырады. Еуроодақтың зерттеуіне сенсек, Италия түрмелері адам саны бойынша екінші орында тұр. Яғни, бұл шара мәселені шешудің жолы ретінде қарастырылады.

...мейрамханада басшылық қызмет атқарады   

Пиза маңындағы 500 жылдық тарихы бар Fortezza Medicea қамалында орналасқан мейрамханада тамақ дайындау, келушілерге қызмет көрсету, тіпті, басшылық қызмет те жазасын өтеушілердің қолында. Сонымен қатар олардың әрқайсысының қасында бақылаушылар жүреді. Келушілер қатаң тексерістен өтеді. Темір пышақ пен қасық, шанышқы пайдаланылмайды. 5-1

Миланның Болланте провинциясында орналасқан In Galera мейрамханасында да даяшы қызметі қамаудағыларға берілген. Ал басқа жұмыстарды жазасын өтеп болғандар атқарады. Бойыңа қорқыныш ұялатқанымен, тағамдары арзан-мыс.

Румынияда кітап жазады

Ресми статистикаға сенсек, 2015 жылы Румыния түрмелерінде жазасын өтеушілер 340 кітап жазыпты. Бұған себеп – елдің заңы бойынша әр баспадан шыққан кітап үшін жазаның 30 күнге қысқартылатыны. Кітапты қылмыскер өзі жазғанына сенімді болуы үшін мемлекет ЖОО-нан бекітілген ғылыми жетекшілерді тексеріп жатыр екен. Ал Әділет министрлігі бұл норманы алып тастауды ұсынып отыр.

Норвегияда кей жазаланушы 1,7 мың доллар жалақы алады

 tovary-kotorye-proizvodyatsya_114

Ослоға жақын маңдағы аралда  жазасын өтеп жатқан 115 адам орманда және фермада қызмет етеді. Алынған тауар дүкендерге жіберіледі. Олар өз еңбектері үшін 1,7 мың доллар жалақы алады. Тіпті, еңбек демалыстары да бар. Арал ішінде балыққа шығып, шаңғы тебуге, кітапханаға баруға еркіндік берілген.

Перуде жазасын өтеушілер банкте қызмет етеді

peru-1

Перудың астанасы Лима қаласындағы ең ірі түрмелердің бірінде тек жазаланушылар басқаратын, әрі қызмет ететін банк бар. Ол 3 жылдан артық қызмет етіп келеді. Банктің ұраны – «Сіздің ақшаңыз қауіпсіз жерде тұр. Бұл жерді ешкім тонай алмайды!». Түрме директоры Хулио Кастанеданың айтуынша, жобаның басты мақсаты – түрмеден босағанда қылмыскерлердің көпшілігі ақшасыз қалатындықтан, олардың қаражаттарын сақтау. Бұл түрменің 2400 жазаланушысы түрлі жұмыстар атқарады. Ал банктің 118 клиенті бар.

Эстония мен Боливияда киім шығарады

 yeko

Экологиялық таза материалдардан киім шығаратын Heavy Eco атты дизайнерлік компаниядағы барлық қызметтерді Шығыс Еуропаның түрмелерінде жазасын өтеушілер атқарады. Одан түскен табыс балалар үйі мен жетімдерге көмекке жіберіледі. Себебі бұл елде қылмыскерлердің көпшілігі солардың қатарынан шыққан екен.

Боливия түрмелерінің біріне барған француз дизайнері Томас Джейкоб та танымал бренд шығаруды ұйғарады. Мақсаты - түрмеде отырғандардың қолынан эксклюзив жасау келетінінкөрсету. Бірақ жұмысқа өзінің өткен ісіне өкінетіндер ғана жіберіледі. Олардың әрқайсысы сатылымнан түскен қаржының белгілі бір бөлігіне ие болады.

tovary-kotorye-proizvodyatsya_105

Дайындаған Гүлнұр Қуанышбекқызы, 

"Егемен Қазақстан"

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.10.2018

Станимир Стоилов: Бір ойынды жеңдік деп желпінбейміз

16.10.2018

Кольдо Альварес: Қазақстан бізден бір бас жоғары екен

16.10.2018

Машина жасау саласында меморандумға қол қойылды

16.10.2018

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев ресми сапармен Финляндия Республикасына келді

16.10.2018

Қарағандылық оқушылар халықаралық чемпионатта жеңіске жетті

16.10.2018

С.Стоилов: Қазақстанда ұлттық құрамаға лайық шабуылшы жоқ (видео)

16.10.2018

Маңызды қадамдар атап көрсетілді

16.10.2018

Семейде «Екі жұлдыз» байқауы өтті

16.10.2018

Тарбағатайда 4 мың басқа арналған бордақылау алаңы ашылады

16.10.2018

Әскери борышын өтеген сарбаздар туған жерлеріне оралуда

16.10.2018

Қазақстан және Литва жан-жақты ынтымақтастықты кеңейтуге ниетті

16.10.2018

Cенаторлар университеттегі цифрлық хабты аралады

16.10.2018

Қайрат Әбдірахманов дипломатиялық қызмет жүйесін жетілдіру туралы айтты

16.10.2018

Туризм саласының маманы жоқ

16.10.2018

Сенаторлар Ақ Жайық өңіріне келді

16.10.2018

Қаңтар–қыркүйек айларында ЖІӨ өсімі 4,1% жетті — ҰЭМ

16.10.2018

Тоғыз айдың қорытындысы бойынша өнеркәсіптік өндіріс көлемі 4,8%-ға ұлғайды — ҚР ИДМ

16.10.2018

Жекешелендірудің кешенді жоспарын орындау: 444 нысан сатылды

16.10.2018

Қармақшы - елдік пен ерлік мекені

16.10.2018

Маңғыстауда теміржол вокзалында мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің жәрмеңкесі өткізілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу