Әлем неге алаңдаулы?

Өткен айда Ақ үй басшысы климат өзгеруінің алдын алуға байланысты қабылданған Париж келісімінен АҚШ-тың шығатынын мәлімдеген-ді. АҚШ президенті Дональд Трамп Гамбургте өткен G20 саммитінде де өзінің ұстанымынан айныған жоқ. Көмірқышқыл газын шығару көлемі бойынша әлемде екінші орында тұрған АҚШ басшысының сол сөзі әлемді әрі-сәрі күй кештірді.
Егемен Қазақстан
13.07.2017 1846

CNN арнасының мәліме­тін­ше, Трамптан басқа саммит­ке қатысушылардың бәрі климат өзгеруі мен жаһандық жы­лынудың күн тәртібінде тұр­ған мәселе екеніне келіскен. Әйтсе де, АҚШ-қа қатысты сауда-сат­тық мәселесінде оң ұстанымда қал­ған сыңайлы. 
ГФР канцлері Ангела Мер­кель саммиттің жабылуы кезінде: «Өкінішке қарай, АҚШ климат келісімін тастап шықты немесе солай жасауға мүдделі екенін мәлімдеді», ‒ деген болатын. CNN-нің хабарлауынша, G20-ның 19 мүшесі Париж келісімін жал­ғастыра беретініне уәде берген. Алайда, АҚШ келісімнен шы­қ­са да, ауаға бөлінетін көмір­қыш­қыл газы мөлшерін азайтуға талпынатынын жеткізді.
«Саммиттен кейін Ресей пре­зиденті Владимир Путин климат өзгеруін «басты мәселе» деп атап, Меркельдің «жақсы ымы­раға» келгенін айтты. «АҚШ шық­са да, олар бұл мәселені тал­қылауды жалғастыра береді. Ме­ніңше, бұл оң шешім және мұны Ангела Меркельдің табыс-
ты қадамы ретінде есептеуге бо­лады», ‒ деді Путин. Британия премьер-министрі Тереза Мэй де АҚШ-тың ұстанымына келіс­пей­тінін білдіріп, Трампты асық­пай ойлануға шақырды. Ал Канада премьері Джастин Трюдо «әлеу­е­т­ті экономикалық даму мен қоршаған ортаны қорғау қатар жүреді», деп айтты», ‒ делінген CNN-дегі мақалада. 
Time журналы АҚШ-тың Париж келісімінен бас тартуы бас­қа елдердің бірлесе, бұ­рын­ғы­дан әлеуетті жоспар қа­был­дауға әкелгенін жазады. 
«Жыл басында Президент Трамп АҚШ-ты Париж ке­лісімінен шығатынын мәлім­де­генде, бұл жайтты жаһандық жылынуға қарсы саясатты әлем бойынша қолдайтындар мәселеге кедергі келтіреді деп қауіптенген. Алайда, Трамптан басқа әлем­нің озық экономикасының көш­бас­шылары G20 саммитіне жиналып, таза энергия өндіру мен климат өзгеруіне қатысты Париж келісіміне сай әрекет ете­тінін қайта нақтылады», ‒ деді Time. 
BBC агенттігі әлем көш­бас­шы­лары Трамптың пікірін өзге­р­туге қауқары жетпеді деп есеп­тейді. 
«Германияда өткен G20 сам­митінде 19 елдің басшылары АҚШ-тың шығып кеткеніне қа­рамастан, өздерінің климат өз­геруіне байланысты Париж келісіміне адалдығын білдірді. Гамбургтегі келіссөздердің соңғы күнінде тығырыққа тірелгендей болған, алайда, ақырғы келі­сім­ге қол жеткізілді. Онда Пре­зидент Дональд Трамптың бас­қа елдердің ұстанымына қа­ра­­мас­тан, Париж келісімінен шы­ға­ты­нын көрсетті», ‒ деп мә­лім­деді BBC арнасы. 
Дональд Трамп көмірқышқыл газын азайту саясатынан бас тарту өзінің басты ұстанымы екенін әлдеқашан мәлімдеген. Оның айтуынша, Париж келісімі АҚШ үшін оңтайлы емес. Әрі Ақ үй басшысы жаһандық жылынуға сене қоймайтынын бұрыннан бері айтып келеді. Трамп бұл мәселе АҚШ-тың бәсекеге қабілеттілігін азайту үшін Қытай тарапынан ұйымдастырылған мәселе деп есептейтінін 2012 жылы твиттерге жариялаған-тұғын. 
Жалпы, Париж келісімі БҰҰ-ның климат өзгеруі жөніндегі конвенция аясында 2015 жылы қабылданып, бір жылдан кейін қол қойылған-ды. Құжат 2020 жылдан бастап әлем елдерін ауаға бөлінетін көмірқышқыл газы мөлшерін азайтуға мін­дет­тейді. Бүгінгі таңда оған әлем­нің 195 елі қол қойып, 153-і бе­кіт­ті. Келісімнің басты мақсаты ‒ жа­һандық жылынуды 2 градус Цельсийден төмен деңгейде ұс­тап қалу. 
Әлем елдерінің АҚШ-тың мұндай шешіміне алаңдауының негізі бар. Өйткені, жаһандық жылыну 2 градус Цельсийден асып кетсе, теңіз деңгейінің кө­теріліп, су жағалаудағы қала­лар­ды шайып кетеді. Бұл тура­лы ғалымдар көптеген зерттеулер жа­сап, әлдеқашан дабыл қағып үл­герген-ді. Қазірдің өзін­де кли­мат өзгеруінің әсері ора­­сан зиян тигізіп отырғаны бел­гі­лі. Мәселен, кейінгі кездегі әлем температурасының 0,5 гра­­дусқа көтерілуі Антарктида мұз­­дықтарының опырылып, же­­дел еруіне әкеліп соғуда. Тіп­­ті, бұрын мұз басып жата­тын аймақтар бүгінде қара суға айналған. Мұның «домино әсері» де бар. Сондағы су жалпы мұхит температурасын жылытып, оларды Антарктида астына апарып, мұздың еруін одан әрі жеделдетіп ке­леді. National Geographic жур­­налы алда-жалда осындай үрдіс­пен кете берсе, 2100 жылы теңіз дең­гейі 1-2 метрге көтерілуі мүмкін екенін айтады. 
Негізі, Антарктида мұзы тү­гел­дей ерісе, жер бетін су басып қалу қаупі бар. Алайда, әзірге ең көп зиян шегіп отырған ‒ Батыс Антарктида бөлігі. Ондағы мұз­дықтар саны азайып барады. Мәселен, Ларсен А және Б мұз­дық­тары түгелдей опырылып, ашық мұхитқа ағып кетті. Қазіргі таң­да Пайн аралы мұздығы да со­ның кебін киюі ықтимал. Әлем­дегі мұхит деңгейін 1 метр­ге көтеруге қабілетті Туэйтс мұз­ды­ғы да үлкен қауіптің алдында тұр. 
Бұл ‒ Антарктиданың батыс бөлігіне ғана қатысты. Мәң­гі ақ континент мұзының не­гізгі бөлігі оның шығысында екені мәлім. Бұрын ғалымдар Шығыс Антарктида қауіптен аман деп есептеп келген. Кей­ін­гі жүргізілген зерттеулер он­дағы жағдайдың мәз емес еке­нін көрсетті. 2015 жылы авс­тра­­­лиялық ғалымдар Шығыс Ан­­­тарктидаға аттанып, біраз де­­ректерге қол жеткізді. Мә­се­лен, еріген жағдайда теңіз дең­гей­ін 4 метрге дейін жоға­ры­ла­татын Тоттен мұздығы асты­нан жы­лы мұхит суы ағып жат­қа­ны анықталған. Яғни, бұл ‒ алып мұздық астынан ери бастады деген сөз. Алда-жалда атал­ған мұздықтардың еруі тоқтамаса, енді бір ғасырдан кей­ін жағалауларда орналасқан әлем­нің алпауыт қалалары су ас­­тына кетуі мүмкін. Ендеше, кө­мір­қышқыл тұтынымын азайту ‒ күн тәртібінде тұрған үлкен мә­селе. 
Қазақстан да бұл мәселеге бей-жай қараған емес. Еліміз Париж келісіміне қол қойып, ал­дағы уақытта осыған байла­нысты жұ­мыс атқарып келеді. Былтыр Энергетика министрі Қанат Бозымбаев «Жаңартылатын және баламалы энергия көздерін дамыту бағдарламасына сәйкес, олардың үлесін 2020 жылға қа­рай 3 пайызға, 2030 жылға дейін 30 пайызға, 2050 жылға қарай 50 пайызға жеткізу көз­деледі», ‒ деп мәлімдеген бола­тын. Соның нәтижесі шығар, ел аумағында бірнеше баламалы энергия өндіретін стансалар са­лынып, олардың кейбірінің құрылыс жұмыстары басталып кетті. Осы орайда, Астанада өтіп жатқан ЭКСПО-2017 ха­лықаралық көрмесінің тақы­ры­бы «Болашақтың энергиясы» болуы Қазақстанның әлемді алаң­датқан мәселеге бей-жай қа­ра­майтынын көрсетсе керек.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.02.2018

Астанада ашылатын төртінші ауданға Байқоңыр атауын беру мақұлданды

25.02.2018

Павлодар облысында жергілікті ЖОО үшін 200  грант  бөлінді

25.02.2018

Алакөл жағасын абаттандыру жұмыстары биыл да жалғасады

25.02.2018

Берлин-2018 кинофестивалінің жеңімпаздары анықталды

25.02.2018

Олимпиада-2018: Ресей құрамасы тұңғыш рет хоккейден алтын алды

25.02.2018

Мәлік Мырзалин: Ақмола облысына 257 миллиард теңге инвестиция тартылып, 12 мың жаңа жұмыс орны құрылды

25.02.2018

2018 жыл Ақтөбе облысында «Бала жылы» деп жарияланды

25.02.2018

Оралда құсбегілердің республикалық «Қансонар-2018» турнирі өтіп жатыр (ФОТО)

24.02.2018

Премьер-Министрдің Бірінші орынбасары Асқар Мамин Түрікменстан Президентімен кездесті

24.02.2018

Заң бұзған мыңға жуық шетелдік елден шығарылды

24.02.2018

Олимпиада - 2018: Шаңғышы Денис Волотка жарыс жолынан шығып қалды

24.02.2018

Былтыр Маңғыстау облысының жергілікті атқарушы органдары халыққа 1 253 841 қызмет көрсеткен

24.02.2018

Францияның Ұлттық Ассамблеясында қазақстан-француз стратегиялық серіктестігінің болашағы талқыланды

24.02.2018

Минскіде Қазақстан мен Беларусь СІМ арасындағы саяси консультациялар өтті

23.02.2018

Сенатор Д.Назарбаева Сингапурда болды

23.02.2018

ШҚО әкімі тұрғындар алдында есеп берді

23.02.2018

Қазақстандық парламентшілер ЕҚЫҰ ПА қысқы сессиясына қатысты

23.02.2018

Энергетика министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісі өтті 

23.02.2018

Оралхан Бөкейдің ағылшын тілінде жарық көрген кітабының тұсаукесері өтті

23.02.2018

СҚО-да Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті - Елбасы Қорының күндері өтуде

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ғабит ІСКЕНДЕРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе заманда емес, адамда...

  Адамның азаматтығы, жауап­кер­шілігі туралы қай кезде де кеңі­нен сөз болады емес пе? Сондай әңгіме барысында кейбіреулер әңгі­ме арқауына айналған жандарға ая­ныш білдіріп, «олар сатқындық жа­с­айын деді дейсің бе, амалдың жоқтығынан жасады ғой, бәріне заман кінәлі» дегені бар-тын. Сонда Ұшыға апам былай деген еді: «Күн де орнында, сол баяғыша шығады, сол қалпында батады. Ай да орнында сол бұрынғыша туады. Өзгерсе адамның пейілі, ниеті өзгерген. Заманға жауапкершілік жүктеудің жөні жоқ...».

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Эфирде бейбастақтыққа неге жол беріледі? 

Әуе толқынынан хабар тыңдап отырмын. Әңгіме бойтұмар жайында өрбуде. Радио хабарын жүргізуші әлемге танымал адамдардың бой­тұмар ретінде нені ұстайтынын айта келе Кэмерон Диазды мысалға алды.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Даму үшін әділдік ауадай қажет

Әділдік қашанда адамзаттың арманы болып келеді. Жасыратыны жоқ, кейде бір ұжым түгілі, бір отбасының өзінде әділдік кемшін қалып жатады. Осындай жағдайда оның тұтас мемлекетте орнауы орындалмас армандай көрінетіні рас.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Конфессияаралық диалогтың қазақстандық алаңы

Атақты америкалық саясаттанушы Самуэль Хантингтон 1996 жылы өзінің әлемдік ғылыми қоғамдас­тық арасында кең талқылауға түс­кен «Өркениеттер қақтығысы және әлемдік тәртіптің трансформациясы» атты кітабын жарыққа шығарды. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қайтқан малда қайыр бар

Осының алдында газет бетінде жарияланған «Бай бол­­саң, халқыңмен бол!» атты мақа­ламызда («Егемен Қазақстан», 09.02. 2018 жыл) меншік иелері­нің елімізден астыртын жолдар арқылы шығарып әкетіп жатқан капиталының түбі оларға қайыр бермейтіндігін, қазіргі күні Батыс әлемінде жүріп жатқан саяси-эко­номикалық үдерістердің екпі­німен бұл қаржылар сол жақ­тың өзінде ерте ме, кеш пе, қақпан­ға түсірілетіндігін, ал оның идеологиясы қазірдің өзінде әзір екендігін жазған едік. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу