Әлемдік қоғамдастық: орын мен бедел

Әлемдік қоғамдастық абстрактілі ұғым емес, оның көшбасшысы – Біріккен Ұлттар Ұйымы. БҰҰ аясында мемлекеттер мен халықтар жаһандық мәселелерді бірлесіп шешу мақсатында әлемдік қоғамдастық құрып отыр. «Әлемдік қоғамдастық» ұғымын алғаш рет ресми түрде 1969 жылы БҰҰ Бас Ассамлеясында сөйлеген сөзінде АҚШ президенті Ричард Никсон қолданған. Ол: «Бүкіл тарихи ғұмырымызда біз бірінші рет әлемдік қоғамдастық болып отырмыз», – деп көрсеткен еді.
Егемен Қазақстан
16.05.2017 143

Тәуелсіз мемлекет ретінде 1992 жыл­ғы 2 наурызда БҰҰ-ға мүше бо­ла салысымен Қазақстан әлемдік қо­ғам­дас­тыққа өзінің бейбітшіл саясаты­мен ен­у­ге кірісті. Елдің ішкі өмірі эво­лю­­циялық сипаттағы экономикалық ре­ф­о­рмалармен ерекшеленді. Сыртқы сая­сатта Қазақстан барлық мемлекет­термен тең, әділ, өзара пайдалы, пр­агматистік көпвекторлық қағидатты таң­дады. Ұдайы жаңару, реформалау жү­зеге асырылғанымен, елде қауіпті ау­ыт­қулар мен күрмеуі қиын қай­шы­лықтар орын алған жоқ. 

Қазақстан әлемдегі екі алып держа­ва – Ресей мен Қытайдың ортасында тұрғанына қарамастан, әлемдік бас­қа тартылыс нүктелерімен де жақ­сы қатынастар орната алды. АҚШ, Жа­пония, Канада, Оңтүстік Корея, Еуро­одақ мемлекеттері Қазақстанды ст­ра­тегиялық әріптесі, сенімді эко­но­ми­калық және сауда серіктесі ретінде қа­былдай бастады. Себебі, Қазақстан 1997 жылдан бастап әлемдегі даму қар­­қыны жақсы елдердің қатарына ен­­ді. Дүниежүзілік банк мәліметтері бой­­ынша, Қазақстан экономикасы 25 жыл­да 7,4 есеге өсті. Осы уақыт ара­лы­ғын­да сауда тауар айналымы 52 млрд тең­геден 7,3 трлн теңгеге дейін, яғни 141 есеге артты. 

Қазір Қазақстан әлемнің 118 еліне 970 түрлі тауар экспорттайды. Негізгі сау­­да әріптестері Еуроодақ, Ресей, Қы­тай, Азия елдері болып отыр. Сауда, эко­номикалық, мәдени қатынастардың жақ­саруы арқасында Қазақстан 26 шет мемлекетпен әуе байланысын 88 ха­лық­аралық маршрут бойынша орнатып отыр.

Алайда, әлемдік экономикалық тәр­тіптердің ой-шұқырлары көп. Қар­жылық үрдістер де қайшылықтарға то­л­ы. Күрделі құбылыстарды дөп бас­паған мемлекеттер опық жеп жа­тады. АҚШ, Қытай, Жапония, ЕО ел­дері сияқты экономикалық қуат­ты дер­жавалардың өз мүдделерін қор­ғау үшін жүргізіп жатқан түрлі әдіс-әре­кеттерінің де әлемдік қай­шы­лық­тар­ды қиындата түсетіні ақиқат. Басым дер­жавалардың эгоистік мүдделері әлем­дік экономикалық-қаржылық дағ­дар­ыс­т­ар циклының ХХІ ғасыр басында 3 мәрте қайталануына себеп бол­ды. Қазақстан Үкіметі осы қиын ла­­биринттер­ден ел экономикасын аман алып шығуға тырысып бағуда. 

Сарапшылар Қазақстанның мұнай, газ, түсті металл экспорттауы саяс­а­тын біржақты, жеткіліксіз деп ба­ға­лап отыр. Мәселе, экономиканы әр­та­раптандыруға келіп тірелді. Ел­басы Нұр­сұлтан Назарбаевтың табанды тап­сыр­маларының арқасында экономиканы әртараптандыру шаралары белсенді жүргізіле бастады. Соңғы 10 жылда 800 жаңа кәсіпорын салынып, бұрын өндірілмеген 500 жаңа тауар мен өнім шығарылуда. Индустрияның өндіруші сек­торындағы еңбек өнімділігі 60 пайызға өскен. Қарап отырсақ, елдің ішкі экономикалық дамуына әлемдік экономикалық ахуалдағы өзгерістер тікелей әсер ететінін байқаймыз.

Қазақстан осындай әлемдік қау­іп­тер мен қатерлерге жауап беруге қа­б­і­леттілік көрсетуінің арқасында әле­м­­­дік қоғамдастық алдындағы өзі­нің абы­­ройлы орнын ала бастады. Бәсе­ке­лестік әлемдік қатынастардың негізгі үрдістерінің біріне айналды. Оған жауап беру үшін елдің ішкі экономикалық және әлеуметтік қуаттары үнемі артып отыруы керек. Ал ішкі дамудың тиімділігі мемлекеттің әлемдік озық үлгілерді қоғамның барлық салаларында қабылдауға ашық болуына бай­ланысты. Төртінші индустриалық ре­во­люция әлемдік экономикалық тәр­тіптерге қандай өзгерістер әкеледі. Де­мек, дамыған елдерде болуға тиіс­ті жаңалықтарды Қазақстан білуі, қа­бы­л-
дауы және өмірге, өндіріске енгізуі маңызды. 

Әрине, төртінші индустриалық рево­люция енді басталды. Жаңа даму ке­зеңі туралы алғаш рет 2011 жылы Ганно­вердегі өндірістік көрмеде ай­тылған болатын. Әлемнің бәсекеге қа­бі­л­етті елдері өндірістің, техниканың, ғы­лым­ның және ақпараттың дамуындағы жа­­ңа кезеңге сәйкес келетін экон­о­ми­ка­лық құрылымдарды жасауда жа­ңа дү­ниетаным қалыптастыруда. Қа­зақ­стан халқы осы үрдістерден қалып қой­мауы тиіс. 

Сайын Борбасов, 
саяси ғылымдар 
докторы, 
профессор 
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.01.2018

Үкімет басшысы онкологиялық жабдық шығаратын компанияның басшысымен кездесті

16.01.2018

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі тағайындалды

16.01.2018

Ауыл шаруашылығы вице-министрлері тағайындалды

16.01.2018

Дональд Трамп бүгінгі жұмыс кестесін жариялады

16.01.2018

Ғалияның қолында бұйда пышақ...

16.01.2018

ОҚО-да «Қарашаңырақ – Қарасора, құтты мекен Сайрамсу» атты кітаптың тұсаукесері өтті

16.01.2018

Әз-Жәнібек ханның дулығасы Нью-Йорктегі музейде сақталған

16.01.2018

ОҚО-да 90 мың адам жұмыспен қамтылмақ

16.01.2018

Атырау қаласында жатақханасы бар жаңа спорт кешені ашылды

16.01.2018

Ақын, жазушы Серік Қапшықбайұлы қайтыс болды

16.01.2018

«Атамекенім» акциясы бойынша мүгедектерге кәсіп ашуға мүмкіндік бар

16.01.2018

Трамп пен Н.Назарбаевтың кездесуі: Ынтымақтастықтың жаңа сатысы - The Hill

16.01.2018

The Merkle: Қазақстан Президенті G-Global деп аталатын жаһандық криптовалютаны ұсынып отыр

16.01.2018

Жамбыл облысының Жуалы аудандық соты жаңа ғимаратқа көшті

16.01.2018

Қостанай облысында АӨК сүт зауыттарының жұмысын жандандырды

16.01.2018

Атырау тұрғындары жол құрылысын қадағалайды

16.01.2018

ОҚО-да төтенше жағдайлардың алдын алу шаралары талқыланды

16.01.2018

Trend: «Назарбаевтың Трамппен кездесуі Қазақстанның аймақтағы негізгі ойыншы екенін көрсетеді»

16.01.2018

Б.Сағынтаев: Мемлекет басшысының жекешелендіру жүргізу бойынша тапсырмасы 2018 жылы орындалуы тиіс

16.01.2018

Елбасы Жолдауын іске асыру аясында өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың мәртебесі реттелді — Т. Дүйсенова

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Рухсыздық – оқымаудан, тыңдамаудан

Құдірет адамзатты керемет хикметпен, ілтипатпен, мейірбандықпен, көркемдік сұлулығымен қызықтырып, сыңғырлатып жаратқаны мәлім. Ойлау мен қарекет жасау үшін жаралған адамның тұлғасы, таратыңқырап айтқанда, оның қолынан, қиялынан, білімдарлығынан шыққан сәулет, сурет, мүсін, қолөнер, музыка, сөз өнерінің таңғажайып жәдігерлері, телегей-теңіз шынайы жан сырлары, ғылыми-шығар­машылық ғаламат жетістіктері өлшеусіз ғой. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Ұжымдық ұстаным

Ұжымдық рух ұлы жеңістерге қол жеткізеді. Қазақ айтады: «Үш адамның басы қосылса – қауым». Қауым­дасқаннан бері адамзат сан түрлі қоғамдық құрылысты өт­кер­ді. Ал қазіргі нарықтық қоғам­ның кілті – табыс. Яғни биік мүдде жолында ұжымдасу және белгілі нәтижеге қол жеткізу.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қазақстанның жаһандық қауіпсіздік бастамалары

Еліміз егемендіктің бастапқы ке­зінде-ақ өңірлік және жаһандық қауіпсіздік Қазақстанның сырт­қы саясатының негізгі басым­дық­тарының бірі болатынын төрт­күл дүниеге жария еткен еді. Содан бері еліміз халық­аралық аренада сол бағытты берік ұстанып, оны бел­сенді түрде жүзеге асырып келеді.

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Жарнамаланғанның бәрі жақсы ма?

Әрине, жарнама – әрқашан өн­діріс пен бизнестің қозғаушы күші болып келе жатқанына ешкім дау айта алмас. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Жаңсақ ойдың жетегінде...

Шетелде іссапарда жүрміз. Қасымызда Сыртқы істер ми­нис­тр­лігінің өкілі Ержан есімді жас жігіт бар. Жүріс-тұрысы, сөйлеген сөзі сондай жатық, сыпайы. Ізетті жігіттің болмысында қалада өскен баланың қалыбы да байқалады. Бір күні екеуміздің орнымыз қатар келіп қалған. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу