Әлемдік қоғамдастық: орын мен бедел

Әлемдік қоғамдастық абстрактілі ұғым емес, оның көшбасшысы – Біріккен Ұлттар Ұйымы. БҰҰ аясында мемлекеттер мен халықтар жаһандық мәселелерді бірлесіп шешу мақсатында әлемдік қоғамдастық құрып отыр. «Әлемдік қоғамдастық» ұғымын алғаш рет ресми түрде 1969 жылы БҰҰ Бас Ассамлеясында сөйлеген сөзінде АҚШ президенті Ричард Никсон қолданған. Ол: «Бүкіл тарихи ғұмырымызда біз бірінші рет әлемдік қоғамдастық болып отырмыз», – деп көрсеткен еді.
Егемен Қазақстан
16.05.2017 111

Тәуелсіз мемлекет ретінде 1992 жыл­ғы 2 наурызда БҰҰ-ға мүше бо­ла салысымен Қазақстан әлемдік қо­ғам­дас­тыққа өзінің бейбітшіл саясаты­мен ен­у­ге кірісті. Елдің ішкі өмірі эво­лю­­циялық сипаттағы экономикалық ре­ф­о­рмалармен ерекшеленді. Сыртқы сая­сатта Қазақстан барлық мемлекет­термен тең, әділ, өзара пайдалы, пр­агматистік көпвекторлық қағидатты таң­дады. Ұдайы жаңару, реформалау жү­зеге асырылғанымен, елде қауіпті ау­ыт­қулар мен күрмеуі қиын қай­шы­лықтар орын алған жоқ. 

Қазақстан әлемдегі екі алып держа­ва – Ресей мен Қытайдың ортасында тұрғанына қарамастан, әлемдік бас­қа тартылыс нүктелерімен де жақ­сы қатынастар орната алды. АҚШ, Жа­пония, Канада, Оңтүстік Корея, Еуро­одақ мемлекеттері Қазақстанды ст­ра­тегиялық әріптесі, сенімді эко­но­ми­калық және сауда серіктесі ретінде қа­былдай бастады. Себебі, Қазақстан 1997 жылдан бастап әлемдегі даму қар­­қыны жақсы елдердің қатарына ен­­ді. Дүниежүзілік банк мәліметтері бой­­ынша, Қазақстан экономикасы 25 жыл­да 7,4 есеге өсті. Осы уақыт ара­лы­ғын­да сауда тауар айналымы 52 млрд тең­геден 7,3 трлн теңгеге дейін, яғни 141 есеге артты. 

Қазір Қазақстан әлемнің 118 еліне 970 түрлі тауар экспорттайды. Негізгі сау­­да әріптестері Еуроодақ, Ресей, Қы­тай, Азия елдері болып отыр. Сауда, эко­номикалық, мәдени қатынастардың жақ­саруы арқасында Қазақстан 26 шет мемлекетпен әуе байланысын 88 ха­лық­аралық маршрут бойынша орнатып отыр.

Алайда, әлемдік экономикалық тәр­тіптердің ой-шұқырлары көп. Қар­жылық үрдістер де қайшылықтарға то­л­ы. Күрделі құбылыстарды дөп бас­паған мемлекеттер опық жеп жа­тады. АҚШ, Қытай, Жапония, ЕО ел­дері сияқты экономикалық қуат­ты дер­жавалардың өз мүдделерін қор­ғау үшін жүргізіп жатқан түрлі әдіс-әре­кеттерінің де әлемдік қай­шы­лық­тар­ды қиындата түсетіні ақиқат. Басым дер­жавалардың эгоистік мүдделері әлем­дік экономикалық-қаржылық дағ­дар­ыс­т­ар циклының ХХІ ғасыр басында 3 мәрте қайталануына себеп бол­ды. Қазақстан Үкіметі осы қиын ла­­биринттер­ден ел экономикасын аман алып шығуға тырысып бағуда. 

Сарапшылар Қазақстанның мұнай, газ, түсті металл экспорттауы саяс­а­тын біржақты, жеткіліксіз деп ба­ға­лап отыр. Мәселе, экономиканы әр­та­раптандыруға келіп тірелді. Ел­басы Нұр­сұлтан Назарбаевтың табанды тап­сыр­маларының арқасында экономиканы әртараптандыру шаралары белсенді жүргізіле бастады. Соңғы 10 жылда 800 жаңа кәсіпорын салынып, бұрын өндірілмеген 500 жаңа тауар мен өнім шығарылуда. Индустрияның өндіруші сек­торындағы еңбек өнімділігі 60 пайызға өскен. Қарап отырсақ, елдің ішкі экономикалық дамуына әлемдік экономикалық ахуалдағы өзгерістер тікелей әсер ететінін байқаймыз.

Қазақстан осындай әлемдік қау­іп­тер мен қатерлерге жауап беруге қа­б­і­леттілік көрсетуінің арқасында әле­м­­­дік қоғамдастық алдындағы өзі­нің абы­­ройлы орнын ала бастады. Бәсе­ке­лестік әлемдік қатынастардың негізгі үрдістерінің біріне айналды. Оған жауап беру үшін елдің ішкі экономикалық және әлеуметтік қуаттары үнемі артып отыруы керек. Ал ішкі дамудың тиімділігі мемлекеттің әлемдік озық үлгілерді қоғамның барлық салаларында қабылдауға ашық болуына бай­ланысты. Төртінші индустриалық ре­во­люция әлемдік экономикалық тәр­тіптерге қандай өзгерістер әкеледі. Де­мек, дамыған елдерде болуға тиіс­ті жаңалықтарды Қазақстан білуі, қа­бы­л-
дауы және өмірге, өндіріске енгізуі маңызды. 

Әрине, төртінші индустриалық рево­люция енді басталды. Жаңа даму ке­зеңі туралы алғаш рет 2011 жылы Ганно­вердегі өндірістік көрмеде ай­тылған болатын. Әлемнің бәсекеге қа­бі­л­етті елдері өндірістің, техниканың, ғы­лым­ның және ақпараттың дамуындағы жа­­ңа кезеңге сәйкес келетін экон­о­ми­ка­лық құрылымдарды жасауда жа­ңа дү­ниетаным қалыптастыруда. Қа­зақ­стан халқы осы үрдістерден қалып қой­мауы тиіс. 

Сайын Борбасов, 
саяси ғылымдар 
докторы, 
профессор 
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.07.2017

Астанада XIII Халықаралық «Еуразия» кинофестивалі ашылды (фото)

22.07.2017

Мемлекет басшысы «Еуразия» кинофестиваліне өз құттықтауын жолдады

22.07.2017

Астанада қағаз жинайтын арнайы қоқыс жәшіктері орнатылады

22.07.2017

Түркиядағы ҚР Елшілігі Бодрумдағы қазақстандықтармен байланыс орнатты

22.07.2017

Жамбыл облысында егінжай күні өтті

22.07.2017

«Оскар» сыйлығының иегері қазақ киносына түскісі келетінін айтты

22.07.2017

Астанада рұқсатсыз орындарда сауда жасаумен күрес күшейтілді

22.07.2017

«Алматы» ӘКК басқармасына жаңа басшы келді

22.07.2017

ОҚО Сайрам ауданында әлеуметтік-психологиялық сүйемелдеу орталығы ашылды

22.07.2017

Дәурен Абаев Аргентинаның қоғамдық пікір және бұқаралық ақпарат федералды жүйесі министрімен кездесті

22.07.2017

Шығыста мектеп оқушыларына Таласбек Әсемқұлов атындағы стипендия тағайындалды

22.07.2017

Елеусінов ұлттық құрамаға қайта оралды

22.07.2017

Абель Санчес: Головкин қартайып қалды дейтіндер қателеседі

22.07.2017

Роза Рымбаева Астанада өнер көрсетеді

22.07.2017

Солтүстік Қазақстанда жас туристер слеті өтті

22.07.2017

Елордада Ақтөбе облысының жәрмеңке күндері өтіп жатыр

22.07.2017

Солтүстік Қазақстанда кәсіптік даярлық курстарынан 650 адам өтті

22.07.2017

Елордада тіркеу ережесін бұзған пәтер иелеріне 1,5 млн теңге айыппұл салынды

22.07.2017

"Қайраттың" бас бапкері қызметінен кетті

22.07.2017

Бірнеше өңірде бұршақ жаууы мүмкін

КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Жасанды интеллект

Жасанды интеллектіні қол­дай­тын­дар да, қолдамайтындар да көп. Соң­­ғы кездері осы тақырыпқа бай­ла­­нысты кітаптар мен түрлі ма­те­риалдарды оқи жүріп, жасанды ин­теллектіні қолдамайтындар қа­та­рын тағы бір адамға көбейткен си­яқ­тымын.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қазақ осы!

Қадағаңның – атақты ақын Қадыр Мырза-Әлінің «Қазақ осы!» деген атпен кең таралған, тамаша мақамды әнмен шалқыта шырқалатын өлеңін білмейтін адам кемде-кем болар, сірә. Шетелдік мейманға қазақты таныстыру ретімен жазылған өлеңнің айтары астарлы, мағынасы қатпарлы. Осындай форма арқылы кеңестің әр сөзден пәле іздеген қырағы көздерін адастырып кеткен ақын шын мәнінде қазақ деген халықтың жан дүниесін, бекзат болмысын жарқыратып ашып, көзіқарақты жұртқа ұлттың керемет қасиеттерін тамыршыдай тап басып таныта білген.

Әйіп ЫСҚАҚ, биология ғылымдарының докторы, профессор

Ғылым және жалған атаққұмарлық

Ғылымды көбіне қоғамды материал­дық жағынан қамтамасыз ететін, ілгері­лететін, алға жетелейтін ғылыми-тех­ника­лық прогрестің алғышарты ретінде қарастырып, ал рухани кемел­де­ну тетігі ретіндегі рөлін бағалай бермейтініміз бар. Ғалым тұлғасы қашанда ерекше құрметке ие екенін елеп-ескерудің орнына жалған атаққа ұмтылушылықтың тамырына балта шаба алмай келе жатқанымыз сондықтан болу керек. Адамзат тарихына үңілетін болсақ, өркениеттің шарықтап дамуы ғылымға қалтқысыз еңбек еткен ұлы тұлғалар есімдерімен тығыз байланысты. 

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қырғызстан: сайлау «дүбірі» мен «күбірі»

Көршіміз Қырғызстанда кезекті пре­зиденттік сайлауға кандидат ре­тінде тіркелуге ниеттенген үміт­кер­лердің құжаттарын қабылдау бас­талғанына бір айдан асты. Кан­ди­даттардың сайлаушылармен кез­де­сіп, үгіт-насихат жұмыстары 10 қыр­күйек пен 14 қазан аралығында жүр­гізіледі. Ал президенттік сайлау 15 қазанда өтеді.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Бизнес және біздің іс

Жақында бір фирмаға жиһаз жасау жөнінде тапсырыс бердім. Обалы не керек, тапсырысымды сөз айтпастан қабылдап, ақшамды да қағып алды. Сөйтті де, күтіңіз, үш күннен кейін дайын болады деді. Риза болып мен кеттім. Арада үш күн өткенде телефоным шыр ете қалды. Баяғы өзім тапсырыс берген фир­ма екен. «Кешіріңіз, жұмыс көбейіп кет­кендіктен сіздің тапсырысыңызды уа­қытында орындай алмайтын болып отырмыз. 

Пікірлер(0)

Пікір қосу