АҚШ-Ресей-Қытай қарым-қатынасы қандай бағытта өрбімек?

Қазіргі уақытта АҚШ-Ресей-Қытай үш жақты қарым-қатынасында жаңа тенденциялар байқалуда. Өткен аптада болған Қытай-Америка диалогы сарапшыларды осындай пайымға жетелеп отыр.
Егемен Қазақстан
17.04.2017 1754

Бүгінде Құ­рама Штат­тар президенті лауазы­мында отырған кезде Трамп­тың по­пулистік ұран­дарын Қытай-Америка стра­тегия­лық диа­ло­гының безбенделген тезистері ал­мас­тырды. Соның нәти­жесінде Си Цзиньпин мен Д.Трамптың кездесуі барысында та­раптарға бүтіндей бір сезімтал мәселелер бойынша уағдаласудың сәті түсті.

Соның ішінде Вашингтон «бір Қытай» қағидатын ұстану жөнінде уәде берді. Қытайдың жетекші газет­терінің жазуларынша, Си мен Трамптың кездесуінің қорытындысы АҚШ пен Қытай басшы­ларының жаңа форматтағы мемлекетаралық келіс­сөздер өткізуі үшін қажетті іргетас қалаған.

Сонымен бірге, екі ел президент­тері ыстық нүк­телердегі ахуалдарды талқы­лауға айрықша тоқталған. Сарап­шылардың пікірінше, америкалықтарға Қытай тарабын ҚХДР-ды сабырға шақыру қажет­тігіне сендірудің орайы келген. Соның нәтижесінде Трамп келесі аптада-ақ Пхеньянның кезекті бомба сынауына жол бермеуі үшін Солтүстік Корея аумағына ескер­ту ретінде соққы жасауға дайын екендігін мәлімдеді.

Қытай баспасөзі бұл жа­ңа­­лықты сақтықпен қа­был алды. Америкалық авиа­т­а­сығыш­тардың Қытай аума­ғына жақын болуы Пе­кинге ұнамайды. «Жэнь­мин жиабо», «Глобал таймс», Синьхуа сияқты шешуші басы­лым­дарда Корей түбегіне қа­тыс­ты америкалық жоспарды сынаған мақалалар жарияланды.

Екінші жағынан АҚШ-тың Сириядағы белсенді іс-қи­мыл­дары іс жүзінде Бей­­жіңнің ешқандай реакция­сын туғыз­ған жоқ. Тіпті, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Си­рия проблемасы бо­йынша дау­ыс бе­рудің өзі ҚХР пози­циясының өзгергенін көр­сетіп берді. Бұрын барлық дауыс беруде Қытай Ресеймен бірге қарсы дауыс беретін. Осы жолы, өткен аптада Сирия бойынша қарарға дауыс беру кезінде ҚХР қа­лыс қалып, сол арқылы бүтін­дей алғанда америкалық көзқарасты қолдайтынын көр­­­сетті. Бұл сәтті Мәскеу мей­лінше теріс райда қабыл­дады.

Бірнеше күннен кейін амери­калық әскерилер тағы бір зымы­рандық соққы жасады. Бұл жо­лы Ауғанстан территориясы бойынша. БАҚ-тың хабарлауына қарағанда, АҚШ ДАИШ тер­рорлық ұйымының және оның Ауғанстандағы мүшелерінің тер­­риториясына ядролық емес «аса ірі бомба» тастаған.

РБК газеті ММХҚИ Талдау орталы­ғының дирек­торы А.Ка­зан­цевтің пікірін келтірген, ол бол­са Ресей үшін АҚШ-тың зы­мырандық соққысы маңызды емес, өйткені, Вашингтон өз жау­ап­­кершілігі аймағында іс-әрекет жасауда дегенді айтады. «Өз рейтингін сақтау үшін Трамп­­қа жеңіс қажет, сондықтан да ауған­дық бағыт таңдап алынып отыр», деп мәлімдеді Казанцев.

АҚШ-тың осындай әскери операциялар жүргізу жоспарында қауырт белсенділікке көшуіне байланысты сарапшыларда Корей түбегінде соғыстың басталып кетуі жөнінде елеу­лі қауіптер пайда бола бастады.

Сирия мен Ауғанстанға жасал­ған зымырандық соқ­қылар Ресей-Америка қарым-қатынастарына белгілі бір шие­леніс әсерлерін енгізді. Осылайша бір апта бойы америкалық баспасөз Трамп­тың Ресейге қатысты пози­циясының өзгергені туралы жаза бастады. АҚШ Кон­гресінде Ресейге қатысты жаңа санкциялар жобасы ұсынылды. Мамандардың пайымдауынша, бұл шаралар пакеті таяу уақыттарда қабылдануы мүмкін.

Осындай жағдайда, АҚШ мем­лекеттік хатшысы Р.Тил­лерсонның Ресейге сапары ай­тарлықтай күрделі формада өтті. Кейбір дерек көздердің ха­бар­лауынша, Тиллерсон мен Лав­ровқа ешқандай нақты уағда­ластықтарға қол жеткізудің сәті түспеген. Әрине, кездесу тараптардың ұстанымдарын жақсырақ түсінуге көмектесті. Деген­мен, Ресей тарабының Си­риядағы химиялық шабуыл­ды егжей-тегжейлі анық­тайтын арнайы топ құру тура­лы ұсынысы жауапсыз қал­ды.

Сонымен бірге, Ре­сей сыртқы саясат ведом­ство­сының басшысы С.Лавров «АҚШ-тың Шай­рат әуе­жайына жасаған зымы­рандық шабуылының мейлін­ше арандатушылық рөлге ие екендігін атап көрсеткім келеді», деп мәлімдеді.

Жоғарыда айтылғандар көрсетіп отырғандай, АҚШ-Ре­сей-Қытай үш жақты қа­рым-қа­тынастарында белгілі бір өзгерістер орын алуда. Дәстүрлі Сирия проблемасына енді КХДР мен Ауғанстан төңірегіндегі ахуал қосылып отыр.

Қалыстасқан жағдайға қарағанда, Солтүс­тік Ко­рея проблемасы таяу уа­қыттарда неғұр­лым кө­кей­кесті мәселелердің біріне айналмақ. ҚХР СІМ басшысы Ван И-дің мәлім­деуінше, Солтүстік Корея төңі­регіндегі жанжалдың кез келген сәтте тұтанып кетуі мүмкін. Қытай тарабы жағдайды ушықтырмау үшін қажетті деген барлық күш-жігерді шұғыл түрде жұмсау керектігін ұсынуда. Қытай маман­дарының айтуынша, ҚХДР төңі­регіндегі жанжал бастала қалған жағ­дайда, онда жеңімпаздар болмайды. Оның үстіне өткен аптада Корей халық армиясының бас штабы Вашингтон тарапынан арандатушылық әрекеттер бола қалған жағ­дайда АҚШ-қа алдын ала соққы жасауға дайын екен­діктерін мәлімдеген болатын.

Солтүстіккореялық зы­мы­рандардың Оңтүстік Корея, Жапония немесе АҚШ-қа жете­ріне не­ме­се жетпесіне қарамас­тан, Пхеньянның зымыран­дық соққы жасауға дайын­ды­ғының өзі бүкіл адамзат алдында зор қауіп-қатер туындатады. Мұн­­дай жағдайда әлем жаңа бір аса ірі соғыс табал­дырығында тұр деуге болады. Бұл ретте көп мә­селе бүгінде басталып кеткен АҚШ, Қытай және Ресей ара­сындағы стратегиялық саудаға байланыс­ты болмақ.

Руслан Ізімов


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.12.2017

БҚО Бөрлі ауданында Тәуелсіздік күніне орай бірнеше нысан ашылды

16.12.2017

АҚШ елшісі қазақстандықтарды Тәуелсіздік мерекесімен құттықтады (видео)

16.12.2017

Қостанайда бірінші коммуналдық қызмет орталығы ашылды

16.12.2017

Қызылордада мемлекеттік наградалар табыс етілді

16.12.2017

ОҚО-да медицина қызметкерлерінің аллеясы ашылды

16.12.2017

Шымкенттегі кондитерлік фабрика жаңа өндірістік желісі арқылы 200 т өнім шығарған

16.12.2017

Google қазақстандықтарды Тәуелсіздік күнімен құттықтады

16.12.2017

Рух

16.12.2017

Павлодарда бүлдіршіндер арасында асық ойнаудан жарыс өтті

16.12.2017

Шығыста «Біз­дің жетістіктер – біздің елге» ат­ты ак­ция өтіп жатыр

16.12.2017

Көкшетауда «Алаш мұраты – Тәуелсіз Қазақ елі» атты ақындар мүшәйрасы өтті

16.12.2017

Журналист Бекболат Әдетов Талғар ауда­­нының құрметті азаматы атанды

16.12.2017

Қазақ – қашанда қазақ!

16.12.2017

Көсегемізді көгерткен Көкарал

16.12.2017

«Метель» операциясынан бір күн бұрын...

16.12.2017

СҚО-да жеке кәсіпкер 80 адамды жұмыспен қамтамасыз етті

16.12.2017

Біржан елінің байрағы биіктеді

16.12.2017

Инновациялық кәсіпорында жаңа өнімдер қатары молая түсуде

16.12.2017

Ақтөбеде офтольмологиялық орталық ашылды

16.12.2017

Өскеменде 22 мектепке жаңа автобус берілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Жасампаз жылдар жылнамасы

Әйгілі Уинстон Черчилльдің «Та­рих біз туралы жақсы айтатын бо­ла­ды, себебі оны өзіміз жазамыз» де­ген сө­зі бар екен.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Елдіктің киесі

«Қазақ елі үшін ең басты құндылық не?» десе, мың-миллиондаған отандастарымыз: «Ол біздің алтыннан да ардақты, күмістен де салмақты Тәуелсіздігіміз!», деп жауап қатары шүбәсіз.

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Намыс туралы нақыл

Ата-бабалардан мирас болып жет­кен Ұлы Даланың түпкі тари­хына­ бармай, ХХ ғасыр басында, тура 100 жыл бұрын Ресей патша­лығы құрдымға кетуге таяп, ақ пен­ қызыл айқасқан кеңестік жаңа импе­рия күш ала бастаған шақта, 1917 жылы 5-12 желтоқсанда Алаш қай­раткерлерінің Алашорда автономиясын құру қадамы сан ғасыр­дың қойнауында қайнап піскен ұлттық намыстың тәуелсіз ел болуға ұмтылысының басы еді. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Әділеттің ақ жолынан Трампша аттау

Жуырда АҚШ президенті Дональд Трамп Иерусалимді Израильдің ас­та­на­сы дегенді мойындап, АҚШ ел­шілігінің Тель-Авивтен сол қалаға кө­шірілетінін мәлімдеді. Үстіміздегі жылдың маусым айында ғана елші­лікті көшіруді кейінге қалдырған Трамп­тың бұл шешімі қандай да бір қы­сы­мның күштілігінен екені көрініп тұр.   

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Дарын мен қарым

Дарын – тағдырдың сыйы. Ұстай алсаң құстай ұшасың, ұстай алмасаң мұрттай ұшасың. Ұстай алғанның қарымы зор. Бағы биік. Затына қарай аты, еңбегіне қарай өнбегі телегей теңіз. Ұстай алмағанның ұсқыны кірмейді. Қадамы ілгері жүрмейді. Қанша жетектегенмен, қамқорлық көрсеткен кері кетіп, күндердің күнінде күлкіге айналып, көлденең «кермеге» ұрына береді. Мұны өмір сабағына көз жібергенде көріп-біліп отырмыз.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу