АҚШ-Ресей-Қытай қарым-қатынасы қандай бағытта өрбімек?

Қазіргі уақытта АҚШ-Ресей-Қытай үш жақты қарым-қатынасында жаңа тенденциялар байқалуда. Өткен аптада болған Қытай-Америка диалогы сарапшыларды осындай пайымға жетелеп отыр.
Егемен Қазақстан
17.04.2017 1254

Бүгінде Құ­рама Штат­тар президенті лауазы­мында отырған кезде Трамп­тың по­пулистік ұран­дарын Қытай-Америка стра­тегия­лық диа­ло­гының безбенделген тезистері ал­мас­тырды. Соның нәти­жесінде Си Цзиньпин мен Д.Трамптың кездесуі барысында та­раптарға бүтіндей бір сезімтал мәселелер бойынша уағдаласудың сәті түсті.

Соның ішінде Вашингтон «бір Қытай» қағидатын ұстану жөнінде уәде берді. Қытайдың жетекші газет­терінің жазуларынша, Си мен Трамптың кездесуінің қорытындысы АҚШ пен Қытай басшы­ларының жаңа форматтағы мемлекетаралық келіс­сөздер өткізуі үшін қажетті іргетас қалаған.

Сонымен бірге, екі ел президент­тері ыстық нүк­телердегі ахуалдарды талқы­лауға айрықша тоқталған. Сарап­шылардың пікірінше, америкалықтарға Қытай тарабын ҚХДР-ды сабырға шақыру қажет­тігіне сендірудің орайы келген. Соның нәтижесінде Трамп келесі аптада-ақ Пхеньянның кезекті бомба сынауына жол бермеуі үшін Солтүстік Корея аумағына ескер­ту ретінде соққы жасауға дайын екендігін мәлімдеді.

Қытай баспасөзі бұл жа­ңа­­лықты сақтықпен қа­был алды. Америкалық авиа­т­а­сығыш­тардың Қытай аума­ғына жақын болуы Пе­кинге ұнамайды. «Жэнь­мин жиабо», «Глобал таймс», Синьхуа сияқты шешуші басы­лым­дарда Корей түбегіне қа­тыс­ты америкалық жоспарды сынаған мақалалар жарияланды.

Екінші жағынан АҚШ-тың Сириядағы белсенді іс-қи­мыл­дары іс жүзінде Бей­­жіңнің ешқандай реакция­сын туғыз­ған жоқ. Тіпті, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Си­рия проблемасы бо­йынша дау­ыс бе­рудің өзі ҚХР пози­циясының өзгергенін көр­сетіп берді. Бұрын барлық дауыс беруде Қытай Ресеймен бірге қарсы дауыс беретін. Осы жолы, өткен аптада Сирия бойынша қарарға дауыс беру кезінде ҚХР қа­лыс қалып, сол арқылы бүтін­дей алғанда америкалық көзқарасты қолдайтынын көр­­­сетті. Бұл сәтті Мәскеу мей­лінше теріс райда қабыл­дады.

Бірнеше күннен кейін амери­калық әскерилер тағы бір зымы­рандық соққы жасады. Бұл жо­лы Ауғанстан территориясы бойынша. БАҚ-тың хабарлауына қарағанда, АҚШ ДАИШ тер­рорлық ұйымының және оның Ауғанстандағы мүшелерінің тер­­риториясына ядролық емес «аса ірі бомба» тастаған.

РБК газеті ММХҚИ Талдау орталы­ғының дирек­торы А.Ка­зан­цевтің пікірін келтірген, ол бол­са Ресей үшін АҚШ-тың зы­мырандық соққысы маңызды емес, өйткені, Вашингтон өз жау­ап­­кершілігі аймағында іс-әрекет жасауда дегенді айтады. «Өз рейтингін сақтау үшін Трамп­­қа жеңіс қажет, сондықтан да ауған­дық бағыт таңдап алынып отыр», деп мәлімдеді Казанцев.

АҚШ-тың осындай әскери операциялар жүргізу жоспарында қауырт белсенділікке көшуіне байланысты сарапшыларда Корей түбегінде соғыстың басталып кетуі жөнінде елеу­лі қауіптер пайда бола бастады.

Сирия мен Ауғанстанға жасал­ған зымырандық соқ­қылар Ресей-Америка қарым-қатынастарына белгілі бір шие­леніс әсерлерін енгізді. Осылайша бір апта бойы америкалық баспасөз Трамп­тың Ресейге қатысты пози­циясының өзгергені туралы жаза бастады. АҚШ Кон­гресінде Ресейге қатысты жаңа санкциялар жобасы ұсынылды. Мамандардың пайымдауынша, бұл шаралар пакеті таяу уақыттарда қабылдануы мүмкін.

Осындай жағдайда, АҚШ мем­лекеттік хатшысы Р.Тил­лерсонның Ресейге сапары ай­тарлықтай күрделі формада өтті. Кейбір дерек көздердің ха­бар­лауынша, Тиллерсон мен Лав­ровқа ешқандай нақты уағда­ластықтарға қол жеткізудің сәті түспеген. Әрине, кездесу тараптардың ұстанымдарын жақсырақ түсінуге көмектесті. Деген­мен, Ресей тарабының Си­риядағы химиялық шабуыл­ды егжей-тегжейлі анық­тайтын арнайы топ құру тура­лы ұсынысы жауапсыз қал­ды.

Сонымен бірге, Ре­сей сыртқы саясат ведом­ство­сының басшысы С.Лавров «АҚШ-тың Шай­рат әуе­жайына жасаған зымы­рандық шабуылының мейлін­ше арандатушылық рөлге ие екендігін атап көрсеткім келеді», деп мәлімдеді.

Жоғарыда айтылғандар көрсетіп отырғандай, АҚШ-Ре­сей-Қытай үш жақты қа­рым-қа­тынастарында белгілі бір өзгерістер орын алуда. Дәстүрлі Сирия проблемасына енді КХДР мен Ауғанстан төңірегіндегі ахуал қосылып отыр.

Қалыстасқан жағдайға қарағанда, Солтүс­тік Ко­рея проблемасы таяу уа­қыттарда неғұр­лым кө­кей­кесті мәселелердің біріне айналмақ. ҚХР СІМ басшысы Ван И-дің мәлім­деуінше, Солтүстік Корея төңі­регіндегі жанжалдың кез келген сәтте тұтанып кетуі мүмкін. Қытай тарабы жағдайды ушықтырмау үшін қажетті деген барлық күш-жігерді шұғыл түрде жұмсау керектігін ұсынуда. Қытай маман­дарының айтуынша, ҚХДР төңі­регіндегі жанжал бастала қалған жағ­дайда, онда жеңімпаздар болмайды. Оның үстіне өткен аптада Корей халық армиясының бас штабы Вашингтон тарапынан арандатушылық әрекеттер бола қалған жағ­дайда АҚШ-қа алдын ала соққы жасауға дайын екен­діктерін мәлімдеген болатын.

Солтүстіккореялық зы­мы­рандардың Оңтүстік Корея, Жапония немесе АҚШ-қа жете­ріне не­ме­се жетпесіне қарамас­тан, Пхеньянның зымыран­дық соққы жасауға дайын­ды­ғының өзі бүкіл адамзат алдында зор қауіп-қатер туындатады. Мұн­­дай жағдайда әлем жаңа бір аса ірі соғыс табал­дырығында тұр деуге болады. Бұл ретте көп мә­селе бүгінде басталып кеткен АҚШ, Қытай және Ресей ара­сындағы стратегиялық саудаға байланыс­ты болмақ.

Руслан Ізімов


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.08.2017

Қашанда ұлыма тілекшімін

21.08.2017

Ұлттық банк базалық мөлшерлемені төмендетті

21.08.2017

Германиялық өнертапқыштар электромобиль қуаттайтын жүйені таныстырды

21.08.2017

ОҚО-да биыл төрт бағытқа жаңа автобус қатынасы ашылды

21.08.2017

Малайзия павильоны «Көбелек әсері» және «Жастар апталығы» экоакциясын бастады

21.08.2017

ЭКСПО-2017 көрмесінде Сенегал Республикасының ұлттық күні өтті

21.08.2017

Ботаникалық бақ қоры толыға түспек

21.08.2017

Сенат Төрағасының орынбасары СҚО прокурорларымен кездесті

21.08.2017

Қазақстан өнеркәсібінің индустрия 4.0 техникалық талдау жұмыстары күзде аяқталады

21.08.2017

2025 жылға қарай жанар-жағармай бойынша ішкі қажеттіліктер толық қамтылады

21.08.2017

Алматыда «Star of Asia» фестивалі өтті

21.08.2017

Альберт Линдер Жазғы Универсиада ойындарының чемпионы атанды

21.08.2017

БҰҰ Балалар қоры қазақстандық өнертапқыштарды марапаттады

21.08.2017

Бақытжан Сағынтаев жоғары ғылыми-техникалық комиссия отырысын өткізді

21.08.2017

Семейлік зейнеткерлер ағылшын тілін үйреніп жүр

21.08.2017

Қазақстан мен Ресей заңсыз есірткі айналымына қарсы күресті бірге үйлестірмек

21.08.2017

Атырауда өткен жауынгерлік жекпе-жек фестиваліне 2,5 мың көрермен жиналды

21.08.2017

Астана хабы мен Қытайдың мемлекеттік басқару академиясы меморандумға қол қойды

21.08.2017

"Жастар" жазғы жайдарман фестивалі мәресіне жетті

21.08.2017

Мәңгі ғашық

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Адырна неге адыра қалды?

Қазақ халқының көне музыкалық аспаптары туралы айтатын болсақ, ол ешбір халықтың құндылығына ұқсамайтын, өз алдына бөлек шал­қыған жеке бір шалқар айдын-ау. Тауқымет шеккен тағдырлар секілді тарих толқынында бұлардың бірі мүлде жоғалса, енді біразы әлі де қайта өңдеп, жетілдіре түсуді, терең зерттеу мен талдауды қажет ететінін уақыт-төреші дәлелдеп бағуда.  

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Үй мен күйдің үйлесімі

Қоғамның әлеуметтік-эконо­ми­ка­лық дамуының алғышарты ретін­де адамдардың әл-ауқаты мен денсау­лы­ғының сапасын салыстыра отырып бағалау үрдісі әлемде алғаш рет 1974 жылы Канаданың денсаулық сақтау министрі Марк Лэйлондтың ресми баяндамасында айтылыпты. Бірақ, дәл қазіргі жағдайда бұл түсінік түбегейлі өзгеріп келеді...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Қызметтегі мәдениет мәйегі

Патшаның барымтасына, кеңес­тік кезеңнің күнде қырық құбылған қулығына бой алдырмай, тұнық ойына дақ түсірмей өткен нағыз ұлт көсемі Әлихан Бөкейхан: «Тірі бол­­сам, қазаққа қызмет қылмай қой­май­мын. Ұлтына, жұртына қызмет ету − білімнен емес, мінезден», деп еді. Шы­нында, ол кезде білім кем, мінез мық­ты еді. Қазір білім ұшан-теңіз, бі­рақ ұлттық мінез олқы, ала-құла, тіл мү­кіс, намыс пен ар ақшаға тәуелді болып барады.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Жұмысты жалғастырар жастар қайда?

Қолында қолақпандай дипломы бола тұра жас мамандардың ауылда жұмыс істеуге құлшынысы жоқ. Көбінің ойы − қызығы мен у-шуы көп қалада қалып, өзіндей өрім жастардың ортасында болу. Бұл үшін оларды күстаналаудың да жөні жоқ шығар, бәлкім. Өйткені, қалада тұра ма, ауылда тұра ма, әркімнің өз қалауы. Солай десек те, жастар жаппай қалаға қарай ағылып жатқанда қазақтың алтын бесігі – ауылдарымыздың келешегі қалай болмақ? Бала саны жетпей, мектептер мен басқа да мекемелердің жабылуы жалғаса берсе, ата-баба кәсібін жалғастыратын лайықты ізбасарлар жоқ болса, ауылдардың ертеңгі күні не болмақ? Ойлаудың өзі қорқынышты. 

Нұрғали ОРАЗ,

Тәуелсіздік дегеніміз – мәңгілік күрес

Кешкілік аллеяда серуендейтін осы бір кішіпейіл, мәдениетті кісіні жиі көріп қаламын. Алғашында бас изесіп қана жүрдік. Бірте-бірте тіл қатысып, тротуардың жиегіндегі сәкіге тізе бүгіп, әңгіме-дүкен құратын болдық.

Пікірлер(0)

Пікір қосу