Ардың жолы – таза жол

Қазір өте тез тарайтын жаңалықтардан пара алғандар, қазынаның қар­­жы­сына қол салғандар, дүниенің соңына түсіп алаяқтықпен ай­на­­лы­сқандар туралы күн құрғатпай естіп-көріп отырамын. Атақ­т­ы уни­вер­ситеттерден білім алған, сыртқы келбетінде де, білі­мін­д­е де мін жоқ жап-жас жігіттердің осындай ісіне қарның аша­ды. «Баласы көкпарға шапса, үйде отырып әкесі тақымын қы­са­ды» деген, өзің қызмет істеген мектепте оқыған, өзің сабақ бер­ген оқу­шылар өмірде жетістіктерге жетіп, биікке көтеріліп жатса «ха­лық­тың баласы» деп кәдімгідей қуанасың. Ал лауазымдық қыз­мет­те отырған олардың жаман аты шықса, ұяттан қабырғаң қа­йыс­қан­дай болады. Мұндай көңіл-күй барлық ұстаздың басынан өтіп жатады.
Егемен Қазақстан
12.04.2017 982

Әбу Насыр әл-Фараби бабамыз «Адам­ның әуел бастан тоқымашы немесе хатшы бо­лып тумайты­ны сияқты, қайырымдылық пен жаман қылық та адамға әуел бастан жа­р­а­­тылысынан дарымайды» деп, тәрбиенің адам өміріндегі зор ма­ңы­зын меңзеген екен. Сөз басын тәр­биеден бастауымыз тегін емес. Жақында ғана Қостанай қала­­сын­да­ғы Алтынсарин мемо­риал­­дық музейінің қыз­мет­кер­лері ұйым­дас­тырған «Жаның да, тә­нің де таза болсын!» атты дөң­гелек үстел отырысына қатыс­тым. Ұлы педа­гог­тің «Таза бұлақ» әңгімесінің желі­сімен өрбі­ген пікір алмасуда мен де өз ойым­ды білдірдім. Ыбырай айт­­қан тазалықтың астарында ар-ұж­дан­ның кіршіксіздігі, адам­ның рухани әлемінің сұлулығы жатқанын сөз еттім. Қандай лауа­зым иесі болса да ру­хани бай бо­лып, адамдықты ту етіп ұс­та­са, бү­гінгі қоғам үшін жегі құрт­тай қауіп­ке айналған сыбай­лас жем­қор­­лық та асқынбас еді. Бар­ша­­мыз баланы рухани бай етіп тәр­бие­­ле­у-

дің маңыздылығы жөнінде біле­міз және жегі кеселдің білім беру саласынан аулақ болуын тілейміз.

Ұлы ағартушы Ыбырай небәрі 22 жа­сында «Шәкірттерімнің адам­гер­шілі­гі­не ықпал жасау үшін, келешекте олар­дың парақор болып кет­пеуі үшін бар кү­шімді салып әре­кет етудемін» деп ж­а­­зып­ты. «Адам­гершілік» пен «пара­қор» сө­з­дерінің мағыналық жағы­на­н бір-бі­ріне жа­наспайтыны секілді бола­шақ ағар­тушы жас та болса, парақор адамнан ешқандай жақ­­сыл­ық күтуге болмайтынын ескерт­кен. Ыбырай бабамыздың жемқор­лар­ды жек көріп, қоғам үшін қауіп­ті құ­бы­лысқа қарсы тұрғанын оның хат­тарындағы жолдар да ай­ғақ­та­йды. Ол «Бас-аяғы 10 жыл ішінде миллионер бай болған, оған дейін ешнәрсесі болмаған, осы елдің күшті жемқорлары­ның бірі олардың істеп жүргендерін менің жаратпайтындығымды біліп қалды. Сондықтан ол мені бұл ара­дан қуып жіберудің ама­лын істеп жүр», деп жазады. Осы­лайша ісімен де, «Кө­ңі­лің­ді, бойыңды осы бұлақтай таза ұста, кө­ңілің сол рәуішті сыртқа ашық көрі­ніп тұрсын» деген сөзімен де ұлы ағартушы адамгершіліктің бас­тауында ар тазалығы, адамның руха­ни дүниесінің кіршіксіздігі тұр­ғанын көрсетіп кетті.

Ы.Алтынсарин өнегесінен, оның тәрбие жөніндегі тағылы­мын айтуымыз тегін емес. Тәрбие қай за­манда да, қай қоғамда да өзек­­­ті­лі­гін жойған жоқ. Адам­­гер­ші­лік бол­маса, соңы қылмыс­пен аяқ­­т­а­­ла­тын жаман әдеттер ұлт­тың да та­мы­рын суалтады. Қо­ғам­ды жем­­қор­­лық пен имансыз­дық жа­й­­ла­ған кез­де қай саладан да бәсе­ке­ге қ­а­­­бі­леті нашарлайтын ұлт­ты жа­һан­дану жалмап қоймай ма деген қауіп көңілді күпті етеді. Пе­дагог-ға­лым­дардың елімізде білім беру сала­сын­­да жақсы жетіс­тіктерге қол жет­кізу­ге ден қойы­лады да, жастарға ру­ха­ни-адамгер­шілік тәрбие беруге жет­кі­­лікті көңіл бөлінбейді, деуі де қа­зір­гі оқу-тәрбие ісінің әлсіз тұсын көр­­се­тіп тұр. Әйтсе де бұл тәр­бие­ші­лер­дің, жалпы жұрт­шы­лықтың жа­най­қайына айналмай тұрғаны өкініш­ті-ақ. Заман талаптарымен үн­де­се әре­кет жасау­ға құлықсыз секілдіміз.

Иә, адамгершіліктің маңызды құрам­дас­тарының бірі – ар таза­лығы. Осы орайда Шәкәрімнің «Ақ жолдан айнымай, Ар сақ­та» де­ген өсиет сөзі ойға оралады. Күн тәр­­ті­­бін­дегі көкейкесті мәсе­ле сыбайлас жем­­қорлықпен күрес­ті Мемлекеттік қыз­мет және сы­бай­ластыққа қарсы іс-қи­мыл агенттігіне, құқық қорғау орган­да­рына теліп қойғандаймыз. Әйт­песе, күн сайын дерлік бұқара­лық ақпарат құрал­да­рында ай­тылып та, жазылып та жатқан жем­қор­лық көрі­ністеріне көз жұма қарамас едік, тіпті бойымыз үйреніп бара жат­қан­дай?.. Адами капитал сапа­сын жақ­сарт­у-

­ға жауапты білім сала­сы қыз­мет­керлері осы тақы­рып­қа арнайы көңіл бөліп, жүй­е­лі

жұ­мыс іс­тегендері жөн-ақ. Бүгінде «Мәң­­гі­лік Ел» құндылықтары негі­зін­де оқы­­ту мен тәрбиелеудің бір­­тұ­тас­ты­ғын қам­тамасыз ету қа­жет­­ті­лігі күн тәртібінде тұр­­ға­ны бел­гілі. Қазақстандық пат­рио­­тизм­ге тәрбиелеу тұжы­рым­дама­с­ын әзір­леп, ұлтжандылықты дамы­туға ба­са көңіл бөлу көз­делуде. Біреу­дің ала жібін атта­мау, жасаған жақ­сылы­ғың­ды мін­дет­сінбеу, көр­сет­кен кө­ме­гің­нің қай­тарымын қала­мау, жеке пай­­даны қуып, өз мүддесін бәрі­­нен жоғары қоймау секілді қа­­ра­­пайым ұғымдарды балаға от­­ба­сын­да ұғындырып, кейін бұл тұр­­ғы­дағы тәлім-тәрбиені бала­бақ­ша, мектеп, өзге де оқу орын­дарында үзбей жалғастырар бол­сақ, қо­ғам­ды жегі­дей жеген індеттің беті қай­тары хақ. Хакім Абайдың сөзімен ай­тар болсақ, пайда ойла­май, арды ой­лай­тындар қатары қа­лың­дар еді. Көр­некті педагог В.А.Су­хо­м­лин­ский «Жаман­дық­тың үлкені – пайдакүнемдік. Пайда қуған адам шыншыл да, прин­ципшіл де, ержүрек те, өз парызына адал да бола алмай­ды» деген екен. Шы­нын­да да, пайда қуған, жеке ба­сы­ның қамын күйт­теп, тек қал­та­сын қалыңдатуды көз­­деген адам­нан ешқан­дай жақсылық кү­ту­ге бол­масы анық. Олай болса, Елбасы Н.Назар­бае­в­тың «Қазақстанның үшінші жаң­ғы­руы:жаһандық бә­се­кеге қабілеттілік» ат­ты Жол­дауын­дағы бес басымдықтың бі­рі – адами капитал сапасын жақсарту ба­ғытында өскелең ұрпаққа рухани-адам­гер­ші­лік тәрбие берудің ықпалды да ұтымды жол­дарын ойластырып, жүйелі жүргізуге мектеп, ата-ана ғана емес, қоғам, ел болып жұмылайық дегім келеді.

Пиалаш СҮЙІНКИНА,
Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері
ҚОСТАНАЙ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2017

Абаев Қазақстан мен АҚШ президенттерінің телефонмен сөйлесуіне пікір білдірді

21.09.2017

Дәурен Абаев: ИЫҰ саммитінің мәртебесі ЕҚЫҰ саммитінен кем түспейді

21.09.2017

«Цифрлық Қазақстан» бағдарламасының маңызы зор - министр Абаев

21.09.2017

Ұлттық ұланның халықаралық турнирі басталды

21.09.2017

ОҚО-да ЭКСПО-2017 көрмесіне атсалысқан ерікті жастар марапатталды

21.09.2017

Астанада EXPO-2017 көрмесінің 16 «жасыл» жобасы іске асырылмақ

21.09.2017

«Kostanay Invest–2017» инвестициялық форумында 26  меморандумға қол қойылды

21.09.2017

Келер жылы мектеп бағдарламасына қоғам және дінтану сабағы енгізілуі мүмкін

21.09.2017

Қазақстанда қалайы өндіруге салық мөлшері азайтылмақ

21.09.2017

Біртанов МӘМС бойынша жиын өткізді

21.09.2017

Чемпиондар лигасының 2019 жылғы финалы Мадридте өтетін болды

21.09.2017

Жас журналистерге арналған жоба іске қосылды

21.09.2017

Студенттерге елордадағы хостелдерден жеңілдік ұсынылды

21.09.2017

«Zhangyru» корпоративтік оқыту» жобасына іріктеу басталды

21.09.2017

ЭКСПО-2017 Маңғыстау облысына қуатты серпін берді - Е.Тоғжанов

21.09.2017

Отбасылық еңбек өтілі 100 жылдан асқан ұстаздар марапатталды

21.09.2017

Құл-Мұхаммедтің төрағалығымен партиялық тыңдау өтті

21.09.2017

Мемхатшы әлеуметтік қамсыздандыру мәселесін талқылады

21.09.2017

Астана әуежайындағы автотұрақ бағасы арзандайды

21.09.2017

Сағынтаев экономика мәселелері жөніндегі Сараптама кеңесінің кезекті отырысын өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Сапасыз білім сан соқтырады

Спортшылардың «спорттық ғұ­мы­ры» қамшының сабындай қыс­қа. Жұрттың бәрі Головкиндей отыз­дың жуан ортасында жай оғындай жар­қылдап жүрмейді. Жасы келіп, күш-қуаты кемігенде боксшы қолғабын, фут­­болшы бутсысын шегеге іледі. Иә,­­ талай жылғы серігімен қош ай­­­тыс­қан ардагер спортшының қай-­қайсысы болса да «Әрі қарай не­ істеймін?» деген тағдыршешті сұрақ­қа түбі бір маңдай тірейді. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Өрелі өрен іздеймін

Халқымыз  «Ұлың өссе ұлық­ты­мен, қызың өссе қылықтымен ауылдас бол» деп бекер айтпаған. Өйткені, жа­ңа көктеп келе жатқан жас шыбық қа­тарына қарап бой түзейді, бір-бі­рінің ойын байытады немесе кері әсерімен қисық, қыңыр болып өсуіне де әсерін тигізеді. Қанатты сөз осындайларды көріп ой түйгеннен туса керек.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Такси мен «тәбет»

Астанадағы автобустардың қыз­мет көрсету сапасы жайлы мақала шық­қан­нан кейін («Қоғамдық көлік және жолаушы мәдениеті», «Егемен Қазақ­стан», 7 қыркүйек, 2017 жыл) бірнеше оқырман хабарласып, «Так­сист болып бір-екі күн жұмыс істеп көріңізші, біраз мәселеге қанығар едіңіз» деп ой тастады. 

Жанат МОМЫНҚҰЛОВ, Сарапшы

Қазақстанның миссиясы айқын

Еліміздің сыртқы әлемдегі абы­рой-атағы мен халықаралық бе­делі жүзеге асырылып жатқан ірі­ бас­тамалар мен кең ауқымды іс-шаралардан көрініс тауып, өзі­нің тиісті бағасын алып отыр. 

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ, кинотанушы

Рухани айналымға түспеген фильмдер

Кино туралы сөз қозғалса, жұрттың назары әсіресе тарихи-биографиялық, комедиялық фильмдерге көбірек ауатыны белгілі. Қоғамдық пікір негізінен осы екеуінің айналасында өрбіп жатады. Қазіргі біздің жағдайы­мыз да дәл осындай. Оның себебі түсі­нік­ті ғой.  

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу