Ардың жолы – таза жол

Қазір өте тез тарайтын жаңалықтардан пара алғандар, қазынаның қар­­жы­сына қол салғандар, дүниенің соңына түсіп алаяқтықпен ай­на­­лы­сқандар туралы күн құрғатпай естіп-көріп отырамын. Атақ­т­ы уни­вер­ситеттерден білім алған, сыртқы келбетінде де, білі­мін­д­е де мін жоқ жап-жас жігіттердің осындай ісіне қарның аша­ды. «Баласы көкпарға шапса, үйде отырып әкесі тақымын қы­са­ды» деген, өзің қызмет істеген мектепте оқыған, өзің сабақ бер­ген оқу­шылар өмірде жетістіктерге жетіп, биікке көтеріліп жатса «ха­лық­тың баласы» деп кәдімгідей қуанасың. Ал лауазымдық қыз­мет­те отырған олардың жаман аты шықса, ұяттан қабырғаң қа­йыс­қан­дай болады. Мұндай көңіл-күй барлық ұстаздың басынан өтіп жатады.
Егемен Қазақстан
12.04.2017 1091

Әбу Насыр әл-Фараби бабамыз «Адам­ның әуел бастан тоқымашы немесе хатшы бо­лып тумайты­ны сияқты, қайырымдылық пен жаман қылық та адамға әуел бастан жа­р­а­­тылысынан дарымайды» деп, тәрбиенің адам өміріндегі зор ма­ңы­зын меңзеген екен. Сөз басын тәр­биеден бастауымыз тегін емес. Жақында ғана Қостанай қала­­сын­да­ғы Алтынсарин мемо­риал­­дық музейінің қыз­мет­кер­лері ұйым­дас­тырған «Жаның да, тә­нің де таза болсын!» атты дөң­гелек үстел отырысына қатыс­тым. Ұлы педа­гог­тің «Таза бұлақ» әңгімесінің желі­сімен өрбі­ген пікір алмасуда мен де өз ойым­ды білдірдім. Ыбырай айт­­қан тазалықтың астарында ар-ұж­дан­ның кіршіксіздігі, адам­ның рухани әлемінің сұлулығы жатқанын сөз еттім. Қандай лауа­зым иесі болса да ру­хани бай бо­лып, адамдықты ту етіп ұс­та­са, бү­гінгі қоғам үшін жегі құрт­тай қауіп­ке айналған сыбай­лас жем­қор­­лық та асқынбас еді. Бар­ша­­мыз баланы рухани бай етіп тәр­бие­­ле­у-

дің маңыздылығы жөнінде біле­міз және жегі кеселдің білім беру саласынан аулақ болуын тілейміз.

Ұлы ағартушы Ыбырай небәрі 22 жа­сында «Шәкірттерімнің адам­гер­шілі­гі­не ықпал жасау үшін, келешекте олар­дың парақор болып кет­пеуі үшін бар кү­шімді салып әре­кет етудемін» деп ж­а­­зып­ты. «Адам­гершілік» пен «пара­қор» сө­з­дерінің мағыналық жағы­на­н бір-бі­ріне жа­наспайтыны секілді бола­шақ ағар­тушы жас та болса, парақор адамнан ешқандай жақ­­сыл­ық күтуге болмайтынын ескерт­кен. Ыбырай бабамыздың жемқор­лар­ды жек көріп, қоғам үшін қауіп­ті құ­бы­лысқа қарсы тұрғанын оның хат­тарындағы жолдар да ай­ғақ­та­йды. Ол «Бас-аяғы 10 жыл ішінде миллионер бай болған, оған дейін ешнәрсесі болмаған, осы елдің күшті жемқорлары­ның бірі олардың істеп жүргендерін менің жаратпайтындығымды біліп қалды. Сондықтан ол мені бұл ара­дан қуып жіберудің ама­лын істеп жүр», деп жазады. Осы­лайша ісімен де, «Кө­ңі­лің­ді, бойыңды осы бұлақтай таза ұста, кө­ңілің сол рәуішті сыртқа ашық көрі­ніп тұрсын» деген сөзімен де ұлы ағартушы адамгершіліктің бас­тауында ар тазалығы, адамның руха­ни дүниесінің кіршіксіздігі тұр­ғанын көрсетіп кетті.

Ы.Алтынсарин өнегесінен, оның тәрбие жөніндегі тағылы­мын айтуымыз тегін емес. Тәрбие қай за­манда да, қай қоғамда да өзек­­­ті­лі­гін жойған жоқ. Адам­­гер­ші­лік бол­маса, соңы қылмыс­пен аяқ­­т­а­­ла­тын жаман әдеттер ұлт­тың да та­мы­рын суалтады. Қо­ғам­ды жем­­қор­­лық пен имансыз­дық жа­й­­ла­ған кез­де қай саладан да бәсе­ке­ге қ­а­­­бі­леті нашарлайтын ұлт­ты жа­һан­дану жалмап қоймай ма деген қауіп көңілді күпті етеді. Пе­дагог-ға­лым­дардың елімізде білім беру сала­сын­­да жақсы жетіс­тіктерге қол жет­кізу­ге ден қойы­лады да, жастарға ру­ха­ни-адамгер­шілік тәрбие беруге жет­кі­­лікті көңіл бөлінбейді, деуі де қа­зір­гі оқу-тәрбие ісінің әлсіз тұсын көр­­се­тіп тұр. Әйтсе де бұл тәр­бие­ші­лер­дің, жалпы жұрт­шы­лықтың жа­най­қайына айналмай тұрғаны өкініш­ті-ақ. Заман талаптарымен үн­де­се әре­кет жасау­ға құлықсыз секілдіміз.

Иә, адамгершіліктің маңызды құрам­дас­тарының бірі – ар таза­лығы. Осы орайда Шәкәрімнің «Ақ жолдан айнымай, Ар сақ­та» де­ген өсиет сөзі ойға оралады. Күн тәр­­ті­­бін­дегі көкейкесті мәсе­ле сыбайлас жем­­қорлықпен күрес­ті Мемлекеттік қыз­мет және сы­бай­ластыққа қарсы іс-қи­мыл агенттігіне, құқық қорғау орган­да­рына теліп қойғандаймыз. Әйт­песе, күн сайын дерлік бұқара­лық ақпарат құрал­да­рында ай­тылып та, жазылып та жатқан жем­қор­лық көрі­ністеріне көз жұма қарамас едік, тіпті бойымыз үйреніп бара жат­қан­дай?.. Адами капитал сапа­сын жақ­сарт­у-

­ға жауапты білім сала­сы қыз­мет­керлері осы тақы­рып­қа арнайы көңіл бөліп, жүй­е­лі

жұ­мыс іс­тегендері жөн-ақ. Бүгінде «Мәң­­гі­лік Ел» құндылықтары негі­зін­де оқы­­ту мен тәрбиелеудің бір­­тұ­тас­ты­ғын қам­тамасыз ету қа­жет­­ті­лігі күн тәртібінде тұр­­ға­ны бел­гілі. Қазақстандық пат­рио­­тизм­ге тәрбиелеу тұжы­рым­дама­с­ын әзір­леп, ұлтжандылықты дамы­туға ба­са көңіл бөлу көз­делуде. Біреу­дің ала жібін атта­мау, жасаған жақ­сылы­ғың­ды мін­дет­сінбеу, көр­сет­кен кө­ме­гің­нің қай­тарымын қала­мау, жеке пай­­даны қуып, өз мүддесін бәрі­­нен жоғары қоймау секілді қа­­ра­­пайым ұғымдарды балаға от­­ба­сын­да ұғындырып, кейін бұл тұр­­ғы­дағы тәлім-тәрбиені бала­бақ­ша, мектеп, өзге де оқу орын­дарында үзбей жалғастырар бол­сақ, қо­ғам­ды жегі­дей жеген індеттің беті қай­тары хақ. Хакім Абайдың сөзімен ай­тар болсақ, пайда ойла­май, арды ой­лай­тындар қатары қа­лың­дар еді. Көр­некті педагог В.А.Су­хо­м­лин­ский «Жаман­дық­тың үлкені – пайдакүнемдік. Пайда қуған адам шыншыл да, прин­ципшіл де, ержүрек те, өз парызына адал да бола алмай­ды» деген екен. Шы­нын­да да, пайда қуған, жеке ба­сы­ның қамын күйт­теп, тек қал­та­сын қалыңдатуды көз­­деген адам­нан ешқан­дай жақсылық кү­ту­ге бол­масы анық. Олай болса, Елбасы Н.Назар­бае­в­тың «Қазақстанның үшінші жаң­ғы­руы:жаһандық бә­се­кеге қабілеттілік» ат­ты Жол­дауын­дағы бес басымдықтың бі­рі – адами капитал сапасын жақсарту ба­ғытында өскелең ұрпаққа рухани-адам­гер­ші­лік тәрбие берудің ықпалды да ұтымды жол­дарын ойластырып, жүйелі жүргізуге мектеп, ата-ана ғана емес, қоғам, ел болып жұмылайық дегім келеді.

Пиалаш СҮЙІНКИНА,
Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері
ҚОСТАНАЙ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.01.2018

«Атамекенім» акциясы бойынша мүгедектерге кәсіп ашуға мүмкіндік бар

16.01.2018

Трамп пен Н.Назарбаевтың кездесуі: Ынтымақтастықтың жаңа сатысы - The Hill

16.01.2018

The Merkle: Қазақстан Президенті G-Global деп аталатын жаһандық криптовалютаны ұсынып отыр

16.01.2018

Жамбыл облысының Жуалы аудандық соты жаңа ғимаратқа көшті

16.01.2018

Қостанай облысында АӨК сүт зауыттарының жұмысын жандандырды

16.01.2018

Атырау тұрғындары жол құрылысын қадағалайды

16.01.2018

ОҚО-да төтенше жағдайлардың алдын алу шаралары талқыланды

16.01.2018

Trend: «Назарбаевтың Трамппен кездесуі Қазақстанның аймақтағы негізгі ойыншы екенін көрсетеді»

16.01.2018

Б.Сағынтаев: Мемлекет басшысының жекешелендіру жүргізу бойынша тапсырмасы 2018 жылы орындалуы тиіс

16.01.2018

Елбасы Жолдауын іске асыру аясында өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың мәртебесі реттелді — Т. Дүйсенова

16.01.2018

Үкіметте Елбасының Жолдауын іске асыру бойынша Жалпыұлттық шаралар жоспарының жобасы мақұлданды

16.01.2018

Қостанайда үздік спортшыларға материалдық қолдау көрсетіледі

16.01.2018

Қостанай облысы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

16.01.2018

Қазақстанның көмірсутек өндірісі рекордтық көрсеткішке жетті - The Mice Times of Asia

16.01.2018

Атырауда Елбасының Жолдауын талқылауға арналған облыс активінің мәжілісі өтті

16.01.2018

Қостанайда полицейлер 25 жолаушыны үсіп кетуден құтқарды

16.01.2018

Қарсыз қаңтар

16.01.2018

Reuters: 16 қаңтар күні Трамп Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевпен кездеседі

16.01.2018

Батыс Қазақстанда оқушылар сүйектен, ағаштан кәдесый жасайды

16.01.2018

Әминаның ән әлемі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Рухсыздық – оқымаудан, тыңдамаудан

Құдірет адамзатты керемет хикметпен, ілтипатпен, мейірбандықпен, көркемдік сұлулығымен қызықтырып, сыңғырлатып жаратқаны мәлім. Ойлау мен қарекет жасау үшін жаралған адамның тұлғасы, таратыңқырап айтқанда, оның қолынан, қиялынан, білімдарлығынан шыққан сәулет, сурет, мүсін, қолөнер, музыка, сөз өнерінің таңғажайып жәдігерлері, телегей-теңіз шынайы жан сырлары, ғылыми-шығар­машылық ғаламат жетістіктері өлшеусіз ғой. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Ұжымдық ұстаным

Ұжымдық рух ұлы жеңістерге қол жеткізеді. Қазақ айтады: «Үш адамның басы қосылса – қауым». Қауым­дасқаннан бері адамзат сан түрлі қоғамдық құрылысты өт­кер­ді. Ал қазіргі нарықтық қоғам­ның кілті – табыс. Яғни биік мүдде жолында ұжымдасу және белгілі нәтижеге қол жеткізу.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қазақстанның жаһандық қауіпсіздік бастамалары

Еліміз егемендіктің бастапқы ке­зінде-ақ өңірлік және жаһандық қауіпсіздік Қазақстанның сырт­қы саясатының негізгі басым­дық­тарының бірі болатынын төрт­күл дүниеге жария еткен еді. Содан бері еліміз халық­аралық аренада сол бағытты берік ұстанып, оны бел­сенді түрде жүзеге асырып келеді.

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Жарнамаланғанның бәрі жақсы ма?

Әрине, жарнама – әрқашан өн­діріс пен бизнестің қозғаушы күші болып келе жатқанына ешкім дау айта алмас. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Жаңсақ ойдың жетегінде...

Шетелде іссапарда жүрміз. Қасымызда Сыртқы істер ми­нис­тр­лігінің өкілі Ержан есімді жас жігіт бар. Жүріс-тұрысы, сөйлеген сөзі сондай жатық, сыпайы. Ізетті жігіттің болмысында қалада өскен баланың қалыбы да байқалады. Бір күні екеуміздің орнымыз қатар келіп қалған. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу