Арқадағы тұлпарлар дүбірі

Президент жүлдесіне арналған бәйге түрлерінен «ЭКСПО-2017» кубогы өтті. Өткен жексенбіде Астана қаласындағы «Қазанат» атшабарында Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Н.Назарбаевтың жүлдесіне арналған бәйге түрлерінен «ЭКСПО-2017» кубогы болып өтті. Шараны ұйымдастырушылар - Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігі, Алматы облысының әкімдігі, Ұлттық спорт түрлері қауымдастығы мен Қазақстанның бәйге түрлері қоғамы.
Егемен Қазақстан
13.06.2017 1009

Дүлдүл ақын Ілияс Жан­сүгіров: «Жанына халқымыздың жыл­қы жаққан, жылқыға жетпеген көз жаутаң қаққан...» дегеніндей жексенбінің ала таңымен таласа оянған астаналықтар қаланың оңтүстік-батысында орналасқан атшабарды бетке алып ағылсын кеп. Тіпті жеңіл көліктің көптігі соншалық, ығы-жығы, ызың-шу машиналар легі – жасыл киізде шашыла ұйлыққан ісек қойдың асығындай жыпыр-жыпыр.

Елмен бірге ентелеп біз де жеттік. Атшабардың алаңқайында жарыс жолына шығатын жүйріктер күн сүйген сауырын алма-кезек шайқап, алда болатын бір шабысты кәнігі түйсігі сезгендей, оқырана кезіліп, пысқыра шұлғиды. Ал атшабардың батыс бөктеріндегі адамдар отыратын қия беткей, қиыр жондағы орындықтарда ине шаншар жік болсашы. Көпшілік көңілді. Арқаның майда самал желі шайқап, даланың гүл көмкерген жасыл құрағындай тербеледі. Мұнда кімдер жоқ дерсіз. Ақ таяғына сүйенген ақсақал, ақ жаулығы желбіреген әз-ана, тұлпар тұяғының дүбірін аңсаған атқұмар азаматтар мен сәнді желеңі желбіреген бикештер, тіпті аузынан ақ уызы кеппеген бүлдіршіндер де осында жиналыпты.

Осындайда еріксіз еске түседі екен: «Вестник Европы» журналының 1809 жылғы № 7 санында еуропалық саяхатшылар жазған «Қазақтар түлік малдың ішінен жылқыны ерекше қастерлейді. Олардың бәйге, қыз қуу, көкпар ойындарына әлемде ат құ­лағында ойнайды деген ағыл­шын­дардың өзі олармен бақ сынасуға жарай қоймас» дегені.

Расында, ас­тын­дағы атын артық көретін қазақтың бүгінгі ұлы дүбір, ұлағатты шара, айтулы тойы – ЭКСПО-ның аясын­да осындай бәйге түрлерінен халық­аралық стандартқа сай жа­рыс­тардың ұйымдастырылуы және сонымен қа­тар, бәрінен ұлттық ойын түрлерінен (қыз қуу, теңге ілу, жамбы ату, т.б.) көр­сеті­лім ұсынылуы шетелдіктерге бұл қазақтың кім екенін танытса, өз қа­зағымыздың өзегі талып аңсап жүрген­ мейіріне қанғандай болды.

* * *

Кешікпей сағат күндізгі 11-лерді соғып, күн сиыр сәскеден сәл ауғанда көпшілік күткен жарыс та басталды. Бұл жолғы дүбірлі додаға еліміздің 14 облысы және Астана, Алматы қалаларынан әртүрлі жас­та және әр­қилы қашықтыққа жарысатын 150-ден астам жүйрік қатысса, бұлардың сыртында  2400 метрлік лып етпе ұшқыр аттар сайысына сонау  Башқұртстан, Осетия, Қарашай-Шеркес, Өзбекстан, Польша, Қырғызстаннан шаңтимес жүйріктер келіп топырағы бусанған атшабардың апшысын қуырды.

Қазақтың құлагер ақыны Ілияс Жасүгіров: «Шыдар ма қазақ жаны ұшып кетпей, аттарға шаң шығарып келе жатқан» дегеніндей, әуелі жарыс жолына 2400 метр қашықтыққа леп етіп шабатын 16 шаңтимес жүйрік жіберілді. Ауыздығымен алысып алаңға беттеген қызбел, қапшық сауыр, ұшкір тұмсық, тар сүбелі жүйріктердің алды болып осетиялық атбегі Тұрат Сатаров баптаған Т.Тигиевтің «Гри д Асье» атты боз жүйрігі топ жарса, оған құйрық тістесіп қырғызстандық ұшқыр жирен «Коммандер холл» мен керекулік Қ.Ақсақовтың

қызбел күреңі екінші-үшінші орындарды бөлісті.

Одан кейін көрермендер асыға күткен 25 шақырымдық аламанға 32 жүйрік жіберілді. Шу дегенде сөреден сергек шыққан жылқылар төрт айналымнан соң қожырап сала берді. Тіпті бабы болмады ма немесе бағы тайды ма жүйріктердің жартысы жарыс жолынан жолай шығып қалып жатты. Оның үстіне атшабар шеңбері де тарлық еткені байқалып тұр. Кейбір қысқа айналымға дағдыланбаған жылқылардың тынысы тарылып, ентігі жеделдеп, шабысы шатасып қалғандай сыңайды аңғардық...

Сонымен мәре сызығын бірінші болып атыраулық Д.Мырзахановтың «Желқанат» атты жүйрігі кесіп өтті. Екінші орын –  Алматы облысынан келген атбегі Е.Байбатыровтың күреңіне тисе, келесі орын тағы да осы облыстың тұлпары «Бұйражалға» бұйырды.

Келесі 15 шақырымдық топ бәйгеге 25 жүйрік жіберілді. Бұл сайыста Алматы облысы атынан қатысқан Ә.Назарбаевтың «Сүлікқарасына» жылқы жетпеді. Жарықтықтың шабысы-ай! Әуелі арындай тартып отырды да, соңғы айналымда үдемеліге ауысты. Үстіндегі шабандоз баланың тарта-тарта қолы қарысып, қыса-қыса тақымы талғандай болды. Келесі орындарды – батысқазақстандық А.Олжабаевтың «Ақкөзі» мен Алматы облысының жүйрігі «Шырай»  иеленді.

Одан кейінгі 7 шақырымдық жарыс жолына шыққан 25 жорға ақырына дейін жүрістерінен жаңылмады. Шапқынға да салмады, екпіндетіп тайпалды да отырды. Бірінші болып Ақмола облысының жорғасы «Элвуд вэб» атты күрең (иесі М.Мұстафаев) топ жарса, астаналық С.Түсіпбековтың торысы екінші, алматылық Те Эленаның «Цеппелинасы» үшінші орынды иеленді.

Бұдан соң атшабарға жиналған көпшілік 7 шақырымға жіберілген 35 құнанның жарысын тамашалады. Дүр етіп көтерілген айдын көлдің дүрегей үйрегіндей дүркірей жөнелген құнандар екінші айналымнан кейін-ақ шашырады. Десе де, Алматы облысынан келген А.Жұмабековтің «Доранына» жетер жылқы болмады. Келесі орындарға – жамбылдық Е.Жаппасовтың «Спортигі» мен астаналық Н.Оразбаевтың «Мажоры» ие болды.

Жарысты ұйымдастырушылар соңғы турға көрерменнің қанын қыздырып, көңілін сергітер нағыз шаңтимес 16 ұшқырды 1800 метрге дайындаған екен. Шынында шаңтиместер шабысы жұртты шу еткізді. Бір-бірінен омырау оздырып, аршындай аяқ тастаған тасқан шабыстан Н.Шаршенбаевтың «Шаңтимесі» суырылып шықса, Е.Жаппасовтың «Империал Регалия» атты торысы мен А.Шынайдаровтың «Эни куэсчнс» дейтін ұшқыры екінші-үшінші орындарды бөлісті.

Жоғарыдағы жарыс бағдарламасы бойынша: аламан бәйге, топ бәйге, жорға жарысы, құнан бәйгенің жүлде қоры – 36 млн теңгені құраса, 1880 және 2400 метрлік ұшқыр аттар жарысында берілген сыйақы қоры одан да қомақты – 63,6 млн теңгені құраған екен.  Жүлде 5-ші орынға дейін берілді.

Жарыс жеңімпаздарына тағайындалған арнайы кубок пен жүлдегерлерге бұйырған ашқалай сыйлықты Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы, Астана қаласының әкім Әсет Исекешев, Алматы облысының әкімі Амандық Баталов, Ұлттық спорт түрлері қауымдастығының құрметті президенті Қайрат Сатыбалдыұлы, Парламент Мәжілісінің депутаты Бекболат Тілеухандар табыстады.

Бекен Қайратұлы,
«Егемен Қазақстан»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

27.05.2018

BI Marathon-ға әлемнің 20 елінен 7200 адам қатысты

27.05.2018

Жүкембаев WBC Continental чемпионы атанды

27.05.2018

Қазақстандық әуе компаниясы Еуропаға алғашқы рейсін орындады

27.05.2018

Әзілхан Нұршайықовпен үш кездесу

27.05.2018

Б.Сағынтаев Қостанай өңірінің бизнес өкілдерімен кездесу өткізді

27.05.2018

Фариза ақын туралы естелік кітап жарық көрді

27.05.2018

Алматыда «Журналистика және сандық Қазақстан» форумы өтті

27.05.2018

Алматы облысында «Мерейлі отбасы» байқауы бесінші рет өтті

27.05.2018

«Арландар» WSB финалына шықты

27.05.2018

 «Реал» үш жыл қатарынан Чемпиондар лигасын жеңіп алды

27.05.2018

Өскеменде 210 жас сарбаз әскери ант қабылдады

27.05.2018

Ақмола облысында қар жаууы ықтимал

27.05.2018

Қазақстан мен Әзербайжан сыртқы істер министрліктері консультациялар өткізді

27.05.2018

Ақтаудағы шаңды дауылдан бірнеше рейс бөгеліп қалған

27.05.2018

Атырауда таңғы жаттығуға 2 мыңға жуық қала тұрғыны қатысты

27.05.2018

Алматыда мемлекеттік күзет сарбаздары ант қабылдады

26.05.2018

Оңтүстік және Солтүстік Корея көшбасшылары екінші рет кездесті

26.05.2018

Астанада «Қолөнер – рухани жаңғырудың жарқын жолы» атты шеберлік сыныбы өтті

26.05.2018

Қазақстанның барлық балалары ТОКАМАК ғылыми орталығымен танысулары қажет - Даниал Ахметов

26.05.2018

150-ден астам студент Ақтөбе облысы әкімінің шәкіртақысын иеленді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Тағы да оқу

Пікірлер(1)

Қаңғыбас Жындыбаев (13.06.2017 23:50:50)

Жануарлардың есімдері не, шетелдік жезөкшелердің

Пікір қосу