Асыл адам айнымас:Бәйкен Әшімов

Есімі елдің тұғырына, берік діңгегіне айналған биік тұлғалар, асыл жандар болады. Менің түсінігімде сондай тұлғаның бірі ­– ­­бүгінде 100 жасқа толған марқұм Бәйкен Әшімов ағамыз. Оның есімі естілгеннен-ақ Қазақ елінің тұтас көрінісі көз алдыңа елестейді. Бұл оның елге сіңірген еңбегімен қатар, қазақтың ең байыпты адамдарына тән айрықша қалпының әсері болса керек.
Егемен Қазақстан
07.08.2017 1180
2

Мен Бәйкен ағамен 1993 жыл­­дан бері таныс болдым. Ол кезде Алматыдағы жоғары жал­­­пы-әскери командалық учи­­ли­­ще­нің бастығы болып қыз­мет істеп жүрген едім. Елі­міз­дегі жо­ғары білімді офицерлер дайын­дайтын бірден-бір оқу орны болғандықтан, оның мате­­риал­дық-техникалық базасын арттыруға, білім сапасын жақ­сартуға күш салып жүрдік. Әскери ғылым бойынша ғылы­ми диссертациялар қор­ғататын аттестациялық комис­сия да құрдық. Осы комис­сияда Бәй­кен Әшімұлының бала­сы Оңда­сын Әшімов те қыз­мет етіп, сол кісі арқылы аға­мен танысқан едім. 
Бір көргеннен-ақ ол маған қат­ты әсер етті. Барынша бай­­сал­­­ды, қара жерге тірек бол­ған­­­дай орнықты сөздерімен, ба­йып­­­­ты қалпымен қатар, ол кісі өмір­дің бүгінгі ағыстарына, б­о­лып жатқан өзгерістерге сер­гек қарап, зерделі пікірлер, те­рең ойлар айтты. Алдымен учи­­ли­щедегі ұлттық құрамға қат­ты көңіл бөлгені, қазақ ба­ла­ларының оған түсуге қан­ша­лықты ықыласты екенін сұра­ғаны есімде. Шынында, орналасқан жері Алматы қаласы болғанымен, бұл оқу орнын­да оқитын болашақ қазақ офи­цер­лерінің үлесі кезінде 2-3 па­йыздан аспайтын. Оның әрине, түрлі себептері бар, со­ның ішін­де қазақ ата-аналар­дың ба­ла­ларын әскери оқуға беріп, ел­ден алыс кетуіне қар­сы бол­­ған­дығы да бар еді. Бәй­кен аға сондайлардың бәрін біле­ді екен. Алайда тәуелсіздік ал­ған­нан бері училищеге оқуға ниет біл­дірген қазақ бала­лары­ның саны еселеп көбейгенін айт­­қаным­да, ол кісі біршама разы бо­лып, жылы жымиып, жа­ды­рап қал­ды. Осылай басталған әңгі­меміз бірнеше жылдарға со­зыл­ған жарасты қарым-қаты­насқа ұласып, Бәйкен ағаның өмір жолымен жақсы таныстым. 
Ол кісі де мен сияқты еліміз­­­дің ауа райы қытымыр, қы­­сы – қатал, жазы – ыстық, кей жыл­­дары ыл­ғалы шамадан тыс артып, кейде құрғақшылығы асып кететін солтүстік өңірде дү­­ниеге келіпті. Ән мен жыр­дың сүлейі Ақан ауы­лына жақын орналасқан оның ту­ған жерінде серінің өне­гесі мен өнері жастардың бо­йы­­­на жас­тай сіңіріледі екен. Ал­ты­­­бақан­да шырқалған Ақан ән­­дері түні бойы қалықтап, жайлаудың сәнін арттырып, Арқаның алыс қырларына дейін естіліп тұрған.
Бәйкен аға жастайынан өмір­­дің шырғалаңы мен тағ­дыр­дың талқысына тап болған. Алты айға толар-толмаста әкесі Әшім кенеттен дүниеден өтіп, жетім қалады. Бірақ қазақ­т­ың дана дәстүрімен шеше­сі елден кетпей, әкесінің інісі Қаб­доллаға әмеңгерлік жолымен қосылып, туған әке болмаса да оның орнын жоқтатпайды. 
Бәйкен ағаға отбасылық қиын­шылықтан гөрі сырттың қысы­мы заһарлы болады. Боз­бала шағы халықтың күнкөріс көзі – малын тұтастай тартып алып, колхоздың қоңыртөбел тір­лігіне иіріп тастаған қиын жылдарға тап келген. Жағ­дай одан әрі де ушығып, ба­рынша азайтылған малдар қыры­лып, оның үстіне егін де шық­пай, барлық жұрт аштыққа ұшырайды. 
Бір кезде Максим Горький­дің «Мои университеты» кіта­бы­нан нағашы атасының «Иди-ка ты, Лексей, в люди» деп жие­­нін баға алмай, қаңғыртып жі­бер­генін оқыған едік. Сондай жағ­дай қазақ даласында да болып, 1932 жылдың аштығы қыс­қанда он бес жасар Бәйкенді аға­сы Қабдолла бірдеңе қылып күніңді көрерсің, біз құдайдың басқа салғанын осында көреміз, деп жалғыз өзін жаяу-жалпы Көкшетауға аттандырып жібе­реді. Жүз елу шақырым жерге бір­неше күн жүріп, итшілеп зор­ға жеткен баланы мұнда салу­лы төсек, салқын үй күтіп тұр­ған жоқ еді. Әрі аш, әрі баратын баспанасы жоқ бозбала қаладағы балалар үйін табады. «Қарға тамырлы қазақ» қой, ол мұнда директор болып істейтін аталас ағайыны Есбай Сүлейменовті іздеп келген еді. Әйтеуір, жөні түзу қазақ бірін-бірі тастамайды емес пе, Бәйкенді балалар үйіне алдыра алмаған ол Петропавлдағы фабрика-зауыт оқуына (ФЗО) жібереді. Есбай ағасының осы жақсылығын Бәйкен аға өмір бойы ұмытпай, кейін өзіне де, оның ұрпақтарына да қолдан келген көмегін жасап баққан.
Петропавлда да бір таныс ағасы табылып, бозбаланың қолы бір жан сақтайтын жерге іліге­ді-ау, әйтеуір. Осындай тағ­дырға тап болғанына Бәй­кен аға шүкіршілік айтатын, ал өзіндей мыңдаған бала мұндайға қол жеткізе алмай қырылып қалғанын еске алып, ол қатты күрсінетін еді. 
ФЗО-ны бітіріп, біршама ысылып, орыс тілін де үйрен­ген бозбала енді дұрысырақ ма­ман­дық алуды көздеп, Пет­ро­павлдан сексен шақы­рым жерде, Покровка деген селода орналасқан ауыл шаруашылығы техникумына түседі. Қазақша Ақжар деп аталатын бұл село мен туып-өскен Көбештен (орысшасы Николаевка) 30 шақырым жерде ғана. Сондықтан Бәйкен ағамен бір жердің дәмін татып, бір Есілдің суын кешіп жүрген болып шықтық.
1938 жылы Бәйкен Әшімов осы техникумның толық            курсын бітіріп, орта білімді ма­­ман бо­лып шығады. Оның үстіне техникумның соңғы курсынан комсомолдық жұмысқа да тар­тылып, ел көріп, жер кө­ріп, жұрт танып, халықпен жұ­­мыс іс­теуіне де жағдай жа­сал­­ған. Осы бетпен кете бер­се де ол қызметтің биік саты­ла­ры­на қол жеткізген болар еді, бірақ тағдыр жолы оны бас­қа арна­ға бұрады. Дәл осы жыл­дың кү­зін­де оны мерзімді әске­ри мін­­детін өтеу үшін әскерге ш­ақыр­­тып, Украина жерінде орна­­лас­­қан әскери құраманың сапы­на қа­тардағы жауынгер етіп жібереді. 
Әскер қатарында жүрген Бәйкен аға тарихи оқиғаларға қатысып, КСРО-ның батыстағы шекараларын кеңейту опера­ция­ларының бел ортасында болады. 1939 жылдың қыр­кү­йе­гінде Германия мен КСРО-ның арасында жасалған құпия пактіге сәйкес Қызыл ар­мия кеңес-поляк шекарасы­нан өтіп, Украина мен Белорус­сия­ның Польшаға қарайтын батыс бөліктерін басып алды. Сондай-ақ Балтық бойындағы шағын мемлекеттер де КСРО-ға қаратылды. Одан әрі Финлян­дия­ға қарсы соғыс ашып, 74 мың жауынгерін жоғалта отырып, Карель мойнағы мен Фин шығанағындағы бірнеше арал­ды тартып алды. Бұл бас­қын­шылық соғысты Ұлттар лигасы айыптап, КСРО-ны ұйымның қатарынан шығару туралы қарар қабылдаған. 
Бәйкен Әшімов ағамыз қа­тардағы қызыләскер ретінде осы соғыстарға қатысқан. Мін­детті әскери мерзімі аяқталған соң ол 1941 жылдың 18 маусы­мы күні үйіне аман-есен жетеді. Бірақ содан кейін төрт күн өт­кен­де Ұлы Отан соғысы бастал­ғаны мәлім... 
Әскери міндетін өтеп, соғыс көріп, запасқа шығарылған жауын­герді аудандық комиссариат бірден шақырмайды. Айыр­тау ауданында баяғыда Сәкен Сей­фуллин Совнаркомның төр­­ағасы болып жүргенде аш­тырған Казгородокта бір жыл мұға­лім болып істейді. Тек 1942 жыл­дың жазында ға­на әскерге алы­нып, алдымен Таш­кенттегі әске­ри-саяси учи­­ли­щенің қысқа мер­­зім­ді кур­­сы­нан өтіп, сосын Спас­ск-Демьянск қаласының тү­бін­­де тұрған әскери бөлімге рота ко­­ман­­дирінің саяси жұ­мыс жө­нін­дегі орынбасары етіп жібе­ріледі. 
Бәйкен аға – Ұлы Отан соғы­сы­на сол 1942 жылдың жазы­нан Жеңіс күніне дейін бел­сене қатысқан жауынгер. Ол майданға кіші лейтенант дәрежесінде кіріп, үш жылда капитан ата­ғын алған, «Қызыл жұлдыз», І және ІІ дәрежелі Отан соғысы, Польшаның «Верту­ти миллитари» орден­дерін, бірнеше медаль  алған. Жеңіс күнін ауыр жараланып түскен госпитальда қарсы алып, онда он ай жатқан соң әскери-дәрігерлік комиссияның шешімімен мүгедектік беріліп, армиядан босатылған. Соғыс жылдарын еске алғанда аға майдандас достары туралы көп айтушы еді. Олардың кейбірін соғыстан көп жыл өткен соң тауып алып, жақын қарым-қатынас орнатыпты. 
Бәйкен аға секілді салмақты, істеген ісіне тыңғылықты, адамдармен оңай тіл табысатын, ұйымдастырушылық қабілеті бекем, оның үстіне ауыл шаруа­шылығы бойынша орта арнаулы білімі бар офицерді Айыр­тау ауданындағы жергі­лік­ті өкімет құшақ жая қарсы алып, алдымен аудандық атқару комитетіне жауапты хатшы, одан соң атқару комитеті төрағасының орынбасары, кейін партия комитетінің екінші хатшысы сияқты қыз­меттерге тағайындайды. Алай­да адамдарды бір-біріне аң­дытып, бір-бірінің үстінен арыз-шағым жазуды қоштап отырған өкімет соғыстан кейін де сондай сорақылығын жасап, емен-жарқын өмір сүруге кедергі жасап бағады. Жұмыс­ты жақсы істейтін қаншама адал кадрлар үстінен жазылған домалақ арыздың кесірінен қызметтен қуылып, қуғынға ұшырайды. Бәйкен ағаның үстінен де бір арыз түсіп, оны «бай баласы» деп көрсетеді. Байларды тегіс құртып, мал-мүлкін тонап алғандарына жиырма жылдан асса да, соғысқа қатысып, Отанды белсенді қорғағаны көз алдарында тұрса да қайтсе де жаза беруге тырысып, алақандарын ысқы­лап отырған облыстық партия комитетіндегілер «партияға кірерде әлеуметтік тегін жасыр­ған» деген айыппен Бәйкен ағаға партиялық жаза беріп, оны кезекті партконференцияда жоғары басшылық қызметіне ұсынбайды. Сондықтан бұрын­ғы атқарып жүрген лауазымы­нан төмендетіліп, Зеренді ауда­ны­на ауылшаруашылық бөлі­мі­нің басшысы қызметіне жібері­леді. Бұл Бәйкен Әшімовтің өмі­рін­дегі жалғыз төмендетілу еді. Басқа уақыттың бәрінде ол өзінің іскерлігі мен жігерінің, білімі мен қайратының, мінезі­нің сыйымдылығы мен ірілігі­нің арқасында қызмет баспал­да­ғы бойынша үнемі өсіп отырған. 
Білікті кадрлар тапшы болып отырған кезде облыс бас­шылығы Бәйкен ағаны ауданда ұзақ ұстап отыра алмайды, партиялық жаза мерзімі өтелген соң, 1952 жылы оны Көкшетауға қызметке алдырып, алдымен облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы бастығының орынбасары, облыстық партия комитеті ауыл шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі, одан облыстық партия комитетінің екінші хатшысы қызметтеріне тағайындайды. Осы қызмет­терде жүріп Бәйкен аға Ленин­градтың Қолданбалы зоология және фитопатология институтын, Жоғары партия мектебін сырттай оқып бітіреді. Бұл да Бәйкен ағаның ерінбейтін еңбекқор, қолға алған ісінен таймайтын табанды, білім мен ғылымға зор көңіл бөлген жан екенін көрсетіп тұр.

Халқына абыз деп танылған абзал аға Қазақстанның бүгінгі дамуына ризашылығын біл­діріп, дұрыс жолда келе жат­қанымызды үнемі білдіріп отыратын. Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың өте іскер, аса дарынды басшы екенін ол бұрын­нан білетінін айтып, бүгін­гі саясатын қолдайтын.
 


Көкшетаудағы жылдары туралы айтқанда ол кісі Тың эпопеясына көп көңіл аударатын. Ондағы жанқиярлық еңбек­пен қатар басшылар тарапынан жасалған кейбір қызық-шы­жық сорақы қылықтары туралы айтқанда аға көп толғанушы еді. Ал біз оның сол кездегі кеңшар, аудан, облыс көлеміндегі кадр­ларды жаңылмай айтып, еске алып отыратын жадына таң қалатынбыз. 
1961 жылы Бәйкен Әшімов Қар­а­ғанды облысы атқару коми­тетінің төрағалығына сай­ланған. Бұл ­­– Қарағандыға рес­пуб­­лика ғана емес, Одақ бас­­шы­лары­ның да назары ауып, қатты шүйлі­гіп тұр­ған жыл­дар еді. Оларды әсіре­се, Темір­таудағы қанды оқиға­лар­дың себеп-салдарлары алаңдататын. Жаңа төраға үлкен сенімнен шығып, облыстың әлеу­мет­тік-экономикалық да­муы­на айтарлықтай үлес қо­сып, алаңдататын ахуалдарды қа­лыпты арнаға түсіреді. Әр­түрлі қыңыр әңгімелерден ада, іскер орта қалыптасқан Қарағанды­ны ол әрқашан сағынышпен еске алып отыратын. Өзінің «Ел сенімі – ең қымбатың» атты естелік кітабында ол Қарағанды туралы: «Мұндағы еңбекке жарам­­ды халық негізінен жұ­мыс­шы ұжымдарында шо­ғыр­­ланған. Зиялы қауым да бар. Олардың көбі техникалық интел­лигенция. Сондықтан да болар, мұндағы ахуалда іскерлік әуен басым. Рухани ауасы таза, көлденең келеңсіздіктерден ада», деп жазады. 
1967 жылдың аяғында Бәй­кен Әшімов бір жабылып, қай­тадан ашылған Талдықорған облысының бірінші басшылы­ғына жіберіледі. 1970 жылдың басына дейін екі жылдан артық уақыт қана істесе де ағамыз талдықорғандықтарды жақсы көңілмен еске алып отыратын. Жетісудің бес өзені аумағынан өте­тін бұл өлкенің құнарын, тамылжыған табиғатын ол қимас­тық­пен ауызға алатын еді. Жаңа­дан ашылған облысқа өкімет бұ­рын сырын алмаған неше түрлі кадр­ларды еліміздің барлық түкпір­лерінен жіберген екен. Мы­салы, облыстың атқару коми­тетінің төрағалығына сол­түс­тік­қазақстандық Ф.Зав­го­род­­нийді, оның бірінші орын­басар­лығына алматылық А.Ер­салиевті, обкомның екінші хатшылығына Орталық комитеттен П.Евсеневті және т.б. жолдапты. Әртүрлі орта­ға көндіккен осылардың бәрі­нің іскерлігін бір арнаға тоғыс­тырып, ортақ іске жұмыл­ды­ру бірінші басшыға оңай болма­ған. Алайда бұл қыз­метінде де ағамыз өзінің ақыл-парасатының арқасында биік­тен табылып, облысты осы аз уақыттың ішінде аяғынан тұрғызып кетеді. 
Бәйкен Әшімовті республика халқына жаппай танытып, мәшһүр қылған оның Ми­нистр­лер Кеңесінің Төрағасы қызметін 14 жыл бойы атқарған еңбегі. Бұл қызметті ол 1970 жыл­дың 1 сәуі­рінен бастап, 1984 жылдың сәуі­ріне дейін абы­р­оймен ат­қарғанын қазақ­­стан­дықтардың бәрі де біледі. Біздің міндетіміз ол қыз­мет атқарған жылдар­да рес­пуб­лика экономикасы­ның қол жет­кізген табыстарын жазу болмағандықтан, тек аға­ның өз аузынан естіген кей­бір дүниелерді ғана атап кете­міз. Қол жеткізген табыстар­ды жалғыз мен істедім демей­мін, оған сол кездегі жұмыс­шы­лар­дың ерен еңбектері мүм­кін­дік тудырып, басшы бол­ған кадрлардың бәрі де жұмыл­дырылды, жоғары басшы­лық тарапынан қолдау болды. Талдықорғандағы аккумулятор, Шымкенттегі шина, Қара­ғандыдағы резина-техникалық бұйымдар, Рудныйдағы отқа төзімді заттар және т.б. толып жатқан ірі зауыттармен қа­тар, жеңіл және тамақ өндірісі сала­ларындағы Алматы мақта-мата, Қостанай мәуіті комбинаттары, Қапшағай мен Көкшетаудың фарфор және Қарағанды, Қос­танай кондитер фабрикалары, барлық облыстардағы ет-сүт өнім­дерін өңдейтін орын­дар және т.б. белгілі кәсіп­орын­дар­дың бәрінің іске қосылып, ел эко­но­микасының нығаюына үлес қосуына барлық тиісті кадр­лар атсалысып, қызмет етті, дей­тін ол. Бәйкен аға Үкі­мет басын­­да болған 1970-1980 жыл­дары ауыл-село еңбеккер­лерінің де тұрмыстық ахуалы артып, ұжымшарлар мен кеңшарлардың экономикалық жағдайы артқаны белгілі. Оқу, ғылым, медицина, мәдениет ошақтары да жүздеп салынып, халықтың әлеуметтік жағдайы артып, Кеңес Одағы орнаған жылдардан бергі ең жақсы тұрмысқа қол жеткізді.

Бәйкен аға Ұлы Отан соғы­сы­на сол 1942 жылдың жазы­нан Жеңіс күніне дейін бел­сене қатысқан жауынгер. Ол майданға кіші лейтенант дәрежесінде кіріп, үш жылда капитан ата­ғын алған, «Қызыл жұлдыз», І және ІІ дәрежелі Отан соғысы, Польшаның «Верту­ти миллитари» орден­дерін, бірнеше медальдар алған.


Өзінің әңгімелерінде аға­мыз Дінмұхамед Қонаев туралы жақсы пікірлер айтушы еді. Оның ұстамдылығын, бас­қаларды зейін қойып тың­дай білетін мәдениеті мен сы­па­йы­лығын, бос сөзділік, құрғақ уәде дегеннен ада болғанын айтып отыратын. Сонымен бірге, Жұмабек Тәшеновтің респуб­ликаның аумағын бөл­шек­теуге ашық қарсылық көрсеткен батырлық әрекеттерін де сүйіс­пеншілікпен еске алатын. Ол кісінің әңгімелерінен Мәсім­хан Бейсебаев, Фазыл Кәріб­жанов және т.б. тұлғалар туралы жалпақ жұрт біле бермей­тін қызықты деректер естіген едік. Сондай-ақ Жұмабай Шаях­метов, Ілияс Омаров, Нұртас Оңдасынов сияқты айтулы тұлғаларды еске алғанда да Бәйкен аға ұзақ толғайтын. 
Орталық билік басшыла­ры арасынан өзінің КСРО Министр­лер Кеңесінің Төр­аға­сы Алексей Косыгинмен жақын араласқанын, жылы қарым-қатынаста болғанын зор қанағатпен әңгімелеуші еді. Екеуі бірнеше рет КСРО-ның шетелге шыққан делега­ция­ларының құрамында да бірге болыпты. Үлкен ақыл-парасаттың иесі болған А.Косыгин әрі іскер, әрі ор­тақ іске жанашырлық­пен қарай­тын әділ адам болған екен. Бір жолы ол Бәйкен аға­ның бір тілегіне орай Қазақ­станның кеңшарлары мен ұжым­шарларының тығырықтан шығуы үшін қосымша 800 млн рубль бөлдірген екен. Мұндай көмектер бұдан басқа жолдары да болып тұрыпты.
Жоғарғы Кеңес төралқасы­ның төрағасы қызметінен 1985 жылы 68 жасында зейнет демалысына шыққанда ол әлі де тың екен. Бірақ Горбачев заманы­ның білікті кадрларға жаудай шүйліккен «қайта құруы» оны да шарпып өтіпті. Алайда ағамыз ешқашан өкінбей, өзінің биік лауазымнан абыроймен кеткенін әрқашан шүкірлікпен айтып отыратын.
Халқына абыз деп танылған абзал аға Қазақстанның бүгінгі дамуына ризашылығын біл­діріп, дұрыс жолда келе жат­қанымызды үнемі білдіріп отыратын. Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың өте іскер, аса дарынды басшы екенін ол бұрын­нан білетінін айтып, бүгін­гі саясатын қолдайтын.
Бәйкен Әшімов ағамыз отба­сында да бүкіл қазақ қауы­мына үлгі боларлық ғұмыр кешті. 1946 жылы қосылған жұбайы Бақыт Әсетқызымен жан дүниелері өмірлік үйлесім тауып, зиятты отбасы болды. Ұлдары Оңдасын да, қыздары Нэйлюфар мен Рауза да техника ғылымымен айналысқан ғалым­дар. Оңдасын ғылым док­торы, қыздары канди­даттық диссер­­та­цияларын Мәс­кеу­дің білікті инс­ти­тут­тарында қор­ғаған. Бәйкен аға­ның немере-жиендері де өмір­ден өз орындарын тапқан, жақсы ата­лары секілді орнықты жандар.

Абай ТАСБОЛАТОВ,
Парламент Мәжілісінің депутаты, генерал-лейтенант 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

22.09.2018

Сенаторлар сенбілікке шықты

22.09.2018

Б.Бекназаров Әзербайжан Парламентінің 100-жылдығына арналған шараға қатысты

22.09.2018

Мұнайдың әлемдік бағасы өсті

22.09.2018

Лондонда қазақстандық өнер көрмесі ашылды

22.09.2018

Түркия «Қазақстан» журналын шығарды

22.09.2018

Ақтөбеде «Анаға тағзым» орталығы ашылды

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу