Баға қайда барады?

Еліміздің Статистика комитеті азық-түлік бағаларының жыл ішіндегі өз­герісі туралы нақты статистикалық деректерді жариялады.

Әдетте «жауырды жаба то­қитын» жұмсақтығымен танылған Ста­тис­тика комитеті бұл жолы ащы шын­дық­ты мо-й­ындауға мәжбүр болған сы­ңай­лы. Рес­ми цифрлардан анық белгілі бол­ға­нын­дай, елімізде өткен жылдың ақпан айы мен биылғы жылдың ақпан айының ара­лығында азық-түлік бағасы негізінен 10 пайызға, жекелеген азық-түлік түрлері бой­ынша 30 пайызға дейін қымбаттапты. Мә­селен, өткен жылдың ақпан айынан бе­рі кофе мен шайдың бағасы 29,3 па­й­ыз­ға өссе, жарма өнімдерінің бағасы 26,2 пайызға қымбаттаған. Ең өкініштісі, көп балалы отбасылардың тіршілік тірегі – нан бағасы 13,1 пайызға қымбаттап, кә­­дімгі бірінші сортты бидай ұнынан пі­сі­р­ілген бір бөлке нанның бағасы 125 тең­геден асып жығылыпты.

Жақында Парламент Сенатының Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрайымы Дариға Назарбаева еліміздегі азық-тү­лік және дәрі-дәрмек бағасының не­гіз­­сіз қымбаттауына тосқауыл қою қа­жет­­­тігін атап көрсетті. Аграрлық сек­тор­­ға мемлекет тарапынан үнемі аса қо­­­­мақты қаржылық қолдау көр­се­тіліп ке­­­­ле жатқанына қарамастан, ауыл­­ша­руа­шы­­­лық өнімдерінің бағасы үс­ті-үстіне қым­­­баттауда. Құйылған қар­жы­ның еш­бір қайтарымы жоқ. Фар­м­а­цев­тика са­ла­­сындағы жағдай да осындай, деген өкі­­нішін білдірді сенатор.

Иә, елімізде нарықтық қатынастардың жұ­мыс істей бастағанына ширек ғасырдан асса да, өркениетті экономикалық заң­ды­лықтар жұмыс істемейді. Барлық дең­­­гейдегі сауда орындары алыпсатар дел­далдардың иелігіне берілген. Бә­се­ке­лестік ортаның қалыптасуына жасан­ды кедергілер жол бермейді. Тауар өн­ді­р­у­ші тұтынушының сұранысынан да, өз тауарының базардағы нарқынан да бей­хабар. Экономиканың тынысын тарыл­татын «жабайы капитализмнің» осын­дай келеңсіздіктері үстемдік құрып тұр­ған­да, еш­қашан баға арзандамайды. «Ашын­ға­н­­нан шығады ащы дауысың» де­гендей, мұн­­дай үзілді-кесілді тұжырым жа­сау­ы­мызға еліміздің экономикасындағы бар­лық қатынастарды «ашса алақанында, жұ­мса жұдырығында» ұстап отырған лоббистердің жымысқылығы себеп болып отыр. Жақында газетімізде жарық көрген бір мақалада тежеусіз кеткен бағаны бағындырудың бір жолы ретінде «өнім өндірушілердің өз тауарларын тұ­ты­нушыға тікелей жеткізуі үшін жан-жа­қ­ты жағдай жасалуы керектігі» ту­ра­­лы мәселе көтерілді. Әрине, ауыл ша­руа­шы­лығындағы егіншілер, бағбандар, мал өсі­ру­шілер өз өнімдерін тұтынушыға тікелей са­татын болса, баға да әділетті, сапа да жо­ғары болар еді. Әттең, оған әртүрлі дең­гей­дегі лауазымды қызметтерде отырған лоббистер жол бермейді. Бірер мысал…

Осыдан тура 10-15 жыл бұрын да нақ осы мәселе күн тәртібіне өткір қойы­лып, ауыл шаруашылығындағы тауар өн­ді­рушілердің өз өнімдерін қаладағы тұ­тынушыға ешбір делдалсыз тікелей өт­кізуі үшін жағдай жасау қолға алынды. Осы міндетті жүзеге асыру мақсатында бар­лық облыс орталықтарында, оның ішін­де Астана қаласында «Шапағат», «Әсем» сияқты коммуналдық сауда орталықтары ашылды. Алғашқы ке­зең­де шындығында да, ауылдан келген қарапайым тауар өндірушілер осы ком­муналдық орталықтардан сауда сө­релері мен орындарды арзан бағаға жал­ға алып, өз тауарларын өткізе бастады. Өздері белгілеген бағаға өнімдерін са­тып, ауылдық тауар өндірушілер мәз болса, арзан әрі сапалы азық-түлік тау­­а­рларына қолы жеткен қалалық тұ­ты­нушылар да риза болды. Бірақ бұл «батпан құйрықтың» өмірі ұзаққа бар­ма­­ды. Бәсекелестік ортада бағаның уыс­­тарынан шығып кететінін түсінген алып­­­сатарлар жергілікті биліктегі «кры­ша­ларына» шағымданды. Олар әр­түрлі кедергілерді ойлап тауып, ауыл­дық тауар өндірушілердің өз өнім­де­рін тұ­ты­ну­шыға тікелей сататын мүм­кін­діктерін ше­к­теді. Қазір бұл ком­мун­алдық сау­да орталықтарының аты да, заты да өз­герген.

Екінші бір мысал. Осыдан біраз жыл бұрын ел Үкіметі «2009-2015 жылда­ры Қазақстан Республикасындағы м­ұ­най өңдеу зауыттарын дамытудың кешенді жос­парын» қабылдаған болатын. Қы­руар қаржы бөлініп, нақты зерттеулер нә­тижесінде белгіленген бұл жоспар бойын­ша, 2015 жылы елімізде мұнай өңдеу кө­лемі 18 млн тоннаға жеткізіліп, «Еуро-4» және «Еуро-5» стандартына сәйкес ке­летін сапалы бензинмен еліміздің сұ­ранысын толық қанағаттандыратын бол­ған. Міне, қазір 2017 жылдың алғашқы тоқ­саны да аяқталып қалды, «баяғы жарт­ас – бір жартас». Еліміздегі жанар-жа­ғар­май тапшылығы да жойылар емес, ша­рықтаған бағасы да тоқтар емес. Осы рет­те көптен бері талас тудырып келе жат­қан төртінші мұнай өңдеу зауытын сал­маған күннің өзінде, осы аталмыш жос­парды жүзеге асыруға не кедергі болды? Жауап – біреу. Елімізде «жаңбырдан кейін­гі саңырауқұлақтай» қаптаған жа­нар-жағармай стансаларының мол табы­сы­нан «жонып жеп» отырған билік тар­мақ­тарындағы «көкелер» бұл жоспарды жү­зеге асыруға мүдделі емес. Ендеше, қол­дан жасалған қымбатшылықты ауыз­дық­таудың да ауылы алыстау сияқты…

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.03.2017

Қызылордада дзюдодан жасөспірімдер арасында халықаралық турнир басталды

24.03.2017

Қазақстанда туберкулезбен сырқаттану азайып келеді

24.03.2017

Мәжіліс жалпы отырыста қаралатын мәселелерді нақтылады

24.03.2017

«Баласағұн кітапханасы» сериясы бойынша 18 кітап жарық көрді

24.03.2017

Көктемгі мұзға шықпаңыздар!

24.03.2017

​Батыс Қазақстанда денсаулық сақтау басқармасына жаңа басшы келді

24.03.2017

​«Қытайлық қауіп» туралы әңгіме негізсіз – ҚХР елшісі

24.03.2017

Қазақ футболын дамытқым келеді – Хидир Акбаш

24.03.2017

Қытайда тұрғын үй ішінен пойыз өтеді

24.03.2017

​ЭКСПО көрмесіндегі Қытай павильонының ауқымы үлкен – ҚХР елшісі

24.03.2017

ОҚО-да жыл соңына дейін 150 дәрінің бағасы көтерілмейді

24.03.2017

Қытайда электр қуатынсыз отырған отбасы жоқ - Қытай елшісі

24.03.2017

​Қытайда 1 жылда 13 млн 140 мың жұмыс орны ашылған

24.03.2017

Еуро-2018. ​Футзалдан Қазақстан құрамасының тізімі жарияланды

24.03.2017

​Қытайлық туристер ЭКСПО-ға үлкен топ болып келеді

КОЛУМНИСТЕР

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Самарқанның көк тасы жібіген күн

Дана халқымыз әспеттеп, әзиз-әулиеге теңеп «Әз-Наурыз» деп атайтын Ұлыстың Ұлы күні биыл еліміз үшін айрықша сипатта тойланды.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Оңтүстік Корея: себеп пен салдар

Оңтүстік Кореяның Мемлекет­тік кеңесі биылғы жылдың 9 мамырын­да мерзімінен бұрын президент­тік сайлау өткізу туралы шешім қабылдады. Осының алдында, яғни 10 наурызда елдің Конституциялық соты парламенттің президент Пак Кын Хеге импичмент жөніндегі шешімін бекіткен еді. Осылайша, сот бес-алты айға созылған саяси дағдарысқа нүкте қойғандай болды.

Жанкелді ШЫМШЫҚОВ, экономика ғылымдарының кандидаты

​Шикізат өндірісінде шикілік болмауы тиіс

Президент Жолдауының үшінші мін­дет­те­­ме­сін­де «Эко­но­микалық өсімнің тұ­рақ­ты­лы­ғы үшін елдің кен металлургиясы мен мұнай-газ кешендері өзінің стра­те­гиялық маңызын сақтауға тиіс», − де­лінген.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Үйлесімін тапқан ұтылмайды

Қазіргі жаһандық өркениет өзінің құндылықтарын қайта қарау үстінде. Бұл үдеріс біршама күрделі сипатта өтуде. Заманауи тарихи кезеңде кез келген тұрақты дамуды өзіне саяси бағдар еткен ел үшін мәселенің барлық қырларын ескеру маңызды. Жалпы, құндылықтар дағдарысы дәуірінде сыртқы және ішкі саясатты үйлесімді жағдайда ұстауға ұмтылған ұтылмайды.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Наурыз нұры

Қазақтың Наурызы. Ықылым за­ман­дардан бергі кіндігімізбен бай­лан­ған, болмысымызға айналған, жан дү­­­ниемізде байырқалап жайланған Жыл басы. Осы асылымыздан алпыс екі жыл бойы көз жазып қалып, одан Тәуелсіздігіміздің алдында Тә­ңі­­рі жарылқап қайта қауышып, ар­қа-жарқа қуанышпен дүбірлеп, күм­бір­леп көзайым болған керемет күн­дер де дәл бүгінгідей есімізде.

Пікірлер(0)

Пікір қосу