Бала әке мен шешенің сөзін таңдап тыңдайды

Әдетте бала тәрбиесі жіті зерделеген ғалымдар арасында пікірқайшылықтар өте көп болады. Бірі дұрыс деп тапқан тәсілді екіншісі (көбінде ұлттық ерекшеліктерге сүйене отырып) қатеге шығарады. Мүмкін ол да дұрыс шығар.

28.03.2017 269

Ал, «ата-ананың отбасы тәрбиесіндегі көзқарастары бір келкі болғанда ғана баланы ойдағыдай тәрбиелеуге болады» деген тұжырымға келгенде көп ғалымның пікірлері бір жерден шығады екен. Тіпті мұны балаға дұрыс тәрбие берем деген ата-анаға айналып өте алмас қағида санайды. Мұндай болмағанда бала, «әкемнің айтқанын тыңдасам анамды ренжітіп алам ба, анамның айтқанын орындасам әкемнің ашуын тудырып алам ба?» деген үнемі екіұдай күймен ержетеді екен. Баланың басындағы мұндай күй оның үйрену нәтижесін нашар қылып қана қоймай, тәртіпсіздікке төте жол ашады. Қалай?

«Екі қарға таласса бір қарғаға жем түседі» дегендей бала белгілі бір істе ата-анасының ұқсамаған көзқарасын байқаса бірден өз қалауын іске асыра алады. Тіпті есіріп сала береді. Бұл баланың алдындағы ата-ананың ең оңай жеңілісі. Мысалы, анасы баласына тамақтан бұрын пчения секілді ұсақ-түйек жемейсің десе, әкесі азырақ жесе оқасы жоқ – деді делік. Бала не істейді? Ол мұндайда шешесінің сөзін елемейді. Әкесі қолдайтынын білген бала әрине жегісі келіп тұрған дәмді жемектіктерге ауыз салады. Және әкесінің «азырақ» дегені де жайында қалады, ол сол мүмкіндікті жақсылап тұрып пайдаланды. Анасының сөзін тыңдамауға бойы үйренді. Ал енді белгілі бір істе баланың қалауына анасының пікірі дұрыс келіп қалса «анам рұқсат еткен» деп табандап тұрып алады да, әкесінің сөзі жайында қалады. Оған да бойы үйренеді. Бұл бала ата-ананың сөзін өз қалауына сәйкес келгені үшін ғана тыңдайтын болады деген сөз. Өсе келе екеуінікі сәйкес келмесе екеуінің сөзін де сөз екен демейтіні анық көрініп тұр. Осылайша ата-ананың пікірі бірдей болмаған жағдайда бала ырықты орынға шығады да, басқару қиынға соғады. Екеуі былай тұрсын, біреуі сөз ұқтыруға зар болады. 

Көп ата-аналар баласының ойдағыдай тәрбиеленгенін көксейді, сол үшін тер төгеді, уақыт бөледі, қиналады, уайымдайды. Өкінерлігі, екі жақтың ой-пікірі ұқсамауынан еңбектің көбі селге кетеді немесе кері нәтиже көрсетеді. Не істеу керек?

Жоғарыдағы мысалға байланысты айтсақ, ата-ана ұқсамаған көзқарастарын бірден баланың алдында шығармай алдын ала келісіп алғаны дұрыс. «Тамақтан бұрын ұсақ жемектіктерді жесе тамаққа тәбеті тартпай қояды, тамақ ішпесе денсаулығына зиян» деген ойын анасы айтсын, «баланың қарны тез ашады, ұсақ-түйектердің де өзіндік қуаты бар, тәбеті тартып тұрғанда аздап жесін» деген көзқарасын әкесі айтсын, осыдан ортақ келісім шығады. Не жемейтін, не аздап жейтін, иә тамақты ертерек берейік дейтін белгілі бір тұжырымға келеді. Анығында осы үш тұжырымның да қатесі жоқ. Қателік ата-ананың бала алдында өз ойларын жөнге санап, ақыры екеуі де балаларына сөз өткізе алмайтын ырықсыз күйге түсіп қалулары. Бұдан сақ болған жөн. Тамақтың алдында копчения жеу, жемеу деген секілді кішкентай тартыстың өзінен қаншама үлкен қиындықтар балалап шығатынын аңғару қиын емес.


Ұларбек НҰРҒАЛЫМҰЛЫ

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

29.04.2017

Сағынтаев Сауд Арабиясының министрі Халид Әл-Фалихпен кездесті

29.04.2017

Назарбаев қырғыз президентіне көңіл айту жеделхатын жолдады

29.04.2017

Жоғарғы Сот ұжымы жалпықалалық сенбілікке қатысты

29.04.2017

Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласы түрік тіліне аударылды

29.04.2017

Қызылорда облысының әкімі Қазақстан этносаясаты бойынша дәріс оқыды

29.04.2017

Қазақстан және Өзбекстан Президенттері «Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

29.04.2017

Елбасы Өзбекстан президентімен кездесті

29.04.2017

Сенаторлар сенбілікке қатысты

29.04.2017

Назарбаев табиғат апатына байланысты Қырғызстан Президентіне көңіл айтты

29.04.2017

Қазақстан және Өзбекстан Президенттері «Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

29.04.2017

Әуендер достыққа бастайды

29.04.2017

Қазақстан Президенті Өзбекстан Республикасының Президенті Шавкат Мирзиёевпен кездесті

29.04.2017

ОҚО-да тасқын судың алдын алу жұмыстары қарқынды жүргізілуде

29.04.2017

​Қыранның – бас, тұмсық, танау, көз, қанат-қауырсын сындары

29.04.2017

Қытайдағы қазақ жігіті Шыңжаң марафоншыларының көшін бастады

КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жол салсаң, мол сал

Санаулы күндерден кейін әлемдік деңгейдегі айтулы шаралардың бірі – ЭКСПО-2017 Халықаралық көр­ме­сінің де жалауы желбіремек. Яғ­ни, бас қала ел айнасы болса, жол-кө­лік инфрақұрылымы оның беделін арт­тыратын бренді болып табылады. Мемлекет басшысының елорданы одан әрі өркендету мәселесінде қа­ла­ның базалық инфрақұрылымын, оның ішінде қала жолдары мен жол ай­рықтарын барынша дамытуға үнемі ба­сымдық беріп келе жатқандығы да сон­дықтан.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Дәріге байланған ғұмыр

«Қазір еліміздегі донор жетіс­пеу­шілігі өте өткір мәселе. Бүгінде ал­мас­тырылған органның 90 пайызы ті­рі донорлардан алынады. Егер бұ­лай кете берсе, енді бір 20 жылда бір бүй­ректі ұлт атану қаупі барлығын жа­сыруға болмайды. Одан шығудың жо­лы қандай?

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Көрменің көрігін спорт қыздырады

Ағымдағы жылдың 10 маусы­мында Астанада ЭКСПО-2017 ха­лық­аралық мамандандырылған көр­месі келушілерге айқара есік ашады. Күллі әлем көз тіккен көрменің өтетін мерзімі жақындаған сайын бойды толқыныс сезімінің билейтіні түсінікті жайт. Иә, «Қонақ аз отырып, көп сынайды». Әлемнің әр қиырынан ағылған меймандардың алдында жайылып жастық, иіліп төсек болу өз алдына, қолдағы барды көрсете білудің өзі өнер һәм зор міндет.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Этностар мүддесі барынша қорғалған ел

Қазақстан заманауи өмірге, ха­лықаралық қоғамдастыққа се­німді түрде кірігіп отыр. Біз елі­міз­дің имиджін көтере отырып, ин­вестициялық және экспорттық әлеуетімізді, экономикамызды қа­р­қынды дамытуға баса назар ау­дарып келеміз. Осы саясаттың ар­қасында Қазақстан әлем мой­ын­даған елге айналды.

Гүлзейнеп Сәдірқызы, «Егемен Қазақстан»

Ең ауыр күнә

Ана құрсағындағы шара­на­ның 18 күнде жүрегі соғып, 8 апта­да айналасындағы тір­ші­л­ікті се­зе бастайды екен. Ал 12 апта­да саусағын сорып, ба­сын қимылдатады. Міне, сол кеу­де­сі­не жан бітіп, адам кейпіне келген шақалақ өзіне келе жатқан қау­іпті, жасалатын қиянатты сез­генде жиырылып қарсылық көр­сететін көрінеді. Демек, әйел ағ­­засында жүріп жатқан табиғи қа­лыпты күшпен бұзып, баланы жасанды жолмен алдыртып тас­тау әйел үшін құдай алдында күнә, адам алдында қылмыс де­се де болғандай. Өйткені, Ис­лам дінінде кісі өлтіру ең ауыр кү­нә болып есептеледі. Ал ана құр­са­ғындағы кеудесінде жаны бар шарананы кесіп, бөлшектеп алып тастау ауыр күнәға жатпай ма?..

Пікірлер(0)

Пікір қосу