Балаң жақсы болса, Жердің үсті жақсы

Байқоңыр дейтін қаладан ара-тұра Алматыға келіп тұратын Сағира апа жолдан қажып келсе де тосын бір әңгіме бастады.
Егемен Қазақстан
07.04.2017 2847

– Жастық шақта көрген қиыншылық өтеді де, кетеді. Құдай қартайғанда қиыншылық бермесін. Шаш ағарғанда, әсіресе, бала-шағаның жамандығын көрсетпесін. Осы күні балалары жақсы болып өскен дос-жарандарымыздың абыройы жақсы. Баяғыда арақ ішіп жүргендері де, басқасы да ұмыт қалды. Баласы жамандар көпшілікке бара алмай, ағайынмен араласа алмай, жүздері төмен болып жүр. Қай қылығымыздан осындай болдық, қай жерде қандай қателік жібердік пұшайман болып жүр. Ал ұл-қызы мейірімді болып өскендер қазір курорттардан шықпайды, санаторийлерде демалады. Туған күндеріне балалары алтын-күмістерін сыйлап, шуба кигізіп, жұрттың алдында жоғары көтеріп отыр. Іштен шыққан балаң жақсы болып өссе баяғының бәрі де ұмыт болады екен, – деді қайталап.

Пайғамбардың жасынан асқанда жүріп өткен жолынан пайым алып отырған Сағира апаның сөзі туралы түнімен ойланып шықтым. Шынында да, өзімнің азды-көпті өмірімдегі адамдардың тағдырына шолу жасадым. Жақсыдан туған жамандарды, жаманнан туған жақсылардың тізбегі көз алдыма келді. Тіпті, жақсыдан туған жақсыларды да еске алдым. Бүкіл өмірін көк бөтелкеге байлап беріп, түбіне арақ жеткен адамдардан иманды бала қалғанын, халыққа ғұмырын арнаған жандардан бір аяқ асқа алғысыз ұрпақ туылғанына да мысалдар табыла берді.

Сонда тәрбие санадан ба, ата-анадан ба? Тәрбие адамға тегінен беріле ме? Әлде ұлағатты дейтін отбасыларға оспадарсыз ұл, әдепсіз қыз сыйлаған жазмыштың өз дегені бар ма?

Мына өмірдің миллион мысалынан тұратын беттерін қанша ақтарсақ да, осы сұрақтың нақты бір ғана жауабы жоқ.

Дүниеге қорғанышсыз болып келген әр пенде сәби күнінде ата-анасының қамқорлығына өлшеусіз мұқтаж болса, қартайғанда өзі балаға айналып перзентінің мейіріміне зәру болып қалатыны Ай туғандай ақиқат.

Бірде ендігі қызығым да, қалған өмірім де – балаларым деп отырған көршім қатты күйінді. Жесір келіншек таңның атысы, күннің батысы тапқан-таянғанын ұл-қызының аузына тосып, ешкімнен кем қылмай, күндерін сарп етіп келе жатқан жан болатын.

«Е, Құдайым бала бер! Бала берсең – сана бер! Сана бермесең ала бер!» деуші еді бұрынғылар. Рас екен ғой, рас. Санасыз, тасмейір екеуіңе кеткен жастық шағым-ай, қор болған өмірім-ай, – деп зарлағанда жүрегің езіледі. «Балаң жақсы болса, Жердің үсті жақсы. Балаң жаман болса, Жердің асты жақсы», деген осындайда еске түседі екен.

Шынында да, бір өзі мықшыңдап тамағын тасып, жұмысын ел қатарлы істеп жатқан көршімнің бір рет болса да қисық қылығын, оғаш жүрісін байқамаған едік. Мінезі де бірқалыпты, көрші-қолаңға  жұғымды болатын. Бірақ, баласы да, қызы да тілазар, саусақтарының ұшын қимылдатпайтын. 26 жасында жесір қалған аналарына бір рет қолғабыс жасамақ түгілі, сәл ренжісе қырық сөз қайтарып,  көңілін жер бауырлатып тастайтын еді. Титтейінен әкеден жетім қалған балаларын аяп, мәпелеумен өткен өмірінің осындай өтемі – көңіліне жиналған бүкіл қаяуды қозғады ма, көршім сол күнге дейін ішіне жасырып келген шерін ақтара жылады... Өксіп-өксіп өз өмірін қарғап жатқан жанның жанайқайы төбе құйқамызды шымырлатты.

Дегенмен, мына өмірде бұл мысалға  мүлде керағар оқиғалар да болып жатады. Баланың қандай болып өспегі тәрбиеден дейін десең, бір биеден ала да туғанын, құла да туғанын көріп жүрген жоқпыз ба?    

«Күндіз «Еуразия» сауда орта­лы­­­ғынан сыныпта бірге оқыған қыз­ды көрдім. Сонда өзінің бутигі бар екен. Мектеп бітіргелі бірінші рет жо­лықтыруым. Біз мектепте оқы­ған жылдары жағдайлары өте ауыр тұ­ра­тын. Әкесі ішімдікке салынып кет­кен адам еді. Біздің сыныпта ыл­ғи жақ­сы отбасының балалары оқи­тын. Ата-аналары жақсы жерде жұ­мыс жа­сайтын, көпшілігі зиялы адам­дар бол­ды. Біз осы Гүлназдың әке­сі­нің қы­лығын көріп есейдік. Оған аяу­шы­лық­пен қарайтынбыз. Сол адамның қаталдығын, еренсіздігін көріп, өмірде ондай адамдардың барын ұғындық. Қашан көрсем, әкесіне:  «Папа, үйге жүріңізші»деп сүйрелеп жүретін. Бірақ ешқашан әкесі жайлы жаман айтқанын көрмеппін.

Ақыры, біз мектепті бітіретін жылы ата-анасы ажырасып кетті. Өзі, бауыры анасы үшеуі бұрынғы үйлерінде қалды. Ал әкесін Тараздағы туыстары алып кеткен-ді. Екеуміз сөйлесіп тұрсақ әкесі хабарласты ақша сұрап, қызы «Жарайды папа, ақша жіберемін, тек күн суытты ғой. Көшеде ішіп жүріп, тоңып қалмаңыз», деп шырылдайды. Аяп кеттім.

Әкелері өмірі ішуден қолы тимей, бұларға дұрыстап қарамаса да, әкесі үшін баласы шырылдаған балапан тәрізді. Білгенім, әкесі әлі күнге дейін Таразда туыстарының қолында. Ал қызы ешқашан әке мейірімін көрмесе де, оған деген перзенттік парызын жоғалтпапты. Сыныптасымды аяп, бір жағынан таңғалдым. Аяғаным – біздің сыныптағы ең жағдайы төмен отбасы болатын. Біз қалағанымызды алып, жүргенде оның асханаға баруға ақшасы болмай отыратын. Сол бір сәттің аянышты кездері көз алдыма келді. Қайран қалғаным, біреулер мейіріміне бөлеп отырған ата-аналарынан безініп жатады. Ал бұл болса, тым болмаса, мектеппен қоштасу кешіне бір көйлек сатып бере алмаған әкеден айналып тұр. Ұяда көрмеген жылылықты, қайдан алды? Не деген төзімділік? Ол қандай болса да менің әкем, мен оны жақсы көремін дегеннен танбаған қызға таңқалумен мектеп бітірген едік.

Қазір жағдайлары жақсарыпты, анасы баяғыдай осындағы бір мектепте химия пәнінің мұғалімі екен. Бауыры университет бітіріпті. Өзі шешесіне көмектесемін деп, оқу оқи алмағанын айтты. Осы оқиғадан түсінгенім, біреулерге ақылды бала береді. Бірақ кейбір ата-ана оның қадірін түсінбейді», – дейді әлеуметтік желідегі досым әрі әріптесім Ләйлім Марат.

Ал бұған енді не уәж айтамыз?! Бі­реу­лер бұл оқиғаны сараптап, анасы ақыл­ды болған ғой десіп жатты. Бала­ла­рының бүкіл балалық шағының ойранын шығарып,  аналарының тағдырын те­пкілеген әкеге деген мүлде кегі жоқ қыз­дың бұл қылығы Алланың мадағына лай­ық. «Әке-шешең жынды болса – байл­ап бақ» деген тәмсілдің бүгінгі мысалы ғой бұл.

Сондықтан да бақытқа бастайтын есік біреу ғана емес. Тағдырымыздың тармақтары сияқты, бақыттың да жұмақтай бөлмелері бар. Ал оның бір кілті – балаңның қолында, мейірімнің уысында.

Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.07.2017

Медициналық сақтандыру жүйесіне қатысу тәртібі

26.07.2017

«Нұрлы жол» бағдарламасының жүзеге асырылуы

26.07.2017

Астаналық марафонға 5000 адам қатысады

26.07.2017

Келер жылы «Еуровидение» Португалияда өтетін болды

26.07.2017

«THR» компаниясы Бурабайдың туристік әлеуетін арттыруға атсалысады

26.07.2017

Талдықорған қаласында саудагерлерге 26 сауда орны тегін беріледі

26.07.2017

«Астана» - «Легия» ойынына қоғамдық автобустар бөлінеді

26.07.2017

Жетісу өңірінде туризмді дамыту шаралары үздіксіз жүргізіледі

26.07.2017

Алматы облысында шаруа қожалықтары мен өңдеуші кәсіпорындар арасында тығыз байланыс орнатылады

26.07.2017

Алматы облысынан 65 студент Польшада тегін оқиды

26.07.2017

Петропавлда жазғы биатлоннан ел  чемпионаты аяқталды

26.07.2017

Қарлығаштың ұясы

26.07.2017

Кененнің домбырасы

26.07.2017

Лагерь алауы – бала қалауы

26.07.2017

Қырағы сақшылар қылмыскерлерді құрықтады

26.07.2017

Жамағат доп тебуден жарысады

26.07.2017

Экология проблемасы алаңдатады

26.07.2017

Қос отбасының қуанышы

26.07.2017

Қайырымдылық шараға қарттар дән риза

26.07.2017

Кездесу соңы – келісім

КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мұғалім беделі және репетиторлық

Қазір мектеп абыройы, мұғалім беделі туралы көп айтамыз. Бұрынғы орталықтандырылған білім беру жүйесі дәуір дамуына қарай әртарап­тан­ды­рылды. Соның бірі – ата-аналардың қалауына қарай түрлі тәсілдер бойынша ақшасын төлеп, репетитор жалдау.

Жанболат ҮСЕНОВ, Халықаралық қатынастар жөніндегі еуразиялық кеңестің директоры

Өңірлік қауіпсіздіктің ықпалды тетігі

Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты бірнеше страте­гия­лық қағидаттарға негізделген. Олар­дың бір бөлігі елдің ұлттық қау­іпсіздігін, қорғанысқа қабілет­тілігін және егемендігін жан-жақты қам­тамасыз етуге, өңірлік және жа­һан­­дық тұрақтылықты нығайтуға ба­ғытталған.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Ток-шоу деген жақсы-ау...

Соңғы жылдары түрлі телеарналарда ток-шоулар көптеп пайда бола бас-тады. Олардың арасында көрермендер ықы­ласына бөленіп, өзіндік сыр-си­па­­тымен ерекшеленетіндері де жоқ емес. Мәселен, Бейсен Құранбек, Аман Та­сыған сияқты журналистер жүргізіп ке­ле жатқан ток-шоулар көпшілік көңі­лінен шығып жүр. Дегенмен, бірқатар ток-шоуларда көтерілген мәселелерді тал­қылау барысында «бір қайнауы ішінде» кетіп жататын жағдайлар да кездесіп қалып тұрады. Ондай жайттар кейбір журналист әріптестеріміздің теледидар арқылы қозғағалы отырған та­қырыпты жан-жақты зерттеп, мәселеге тереңірек үңілмеуінің салдарынан орын алатын сияқты. Екіншіден, қазақ тілді ток-шоуларда көбіне жастар пікір айтып жатады. Тіршілікте болып тұратын, тәжірибелі деген үлкендердің өзі кейде шешімін табуда қиналып қалатын сан-қилы жағдайлар туралы өмірге енді ғана қадам жасай бастаған адамдардың ой-пікірлер айтуы қаншалықты дұрыс деген күмән да осындайда туындайды.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Саудада да имандылық керек

– Қымбатшылық асқынып тұр. Бәрінің де бағасы удай! – Неге олай? – Өйткені, ар-ұят арзандап, иман­дылықтың еңсесі еңкіш тар­т­қан кезде материалдық қа­жет­ті­ліктердің құны шарық­тайтыны заң­дылық. Бір танысыммен болған бұл шағын диалог мені әжептәуір ойландырып тастады...

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Ұрланған құндылық және ұялы телефон

Астанада жасалған ұрлықтың 80 пайызы – қалта ұрлығы, ең көп қол­ды болатын бұйым – қалта телефон. Іш­кі іс­тер министрлігі хабарлаған ақ­пар осындай. Лақтыр­­ған таяғың құ­қық қорғау­шы­ларға тиетін қалада осылай болғанда, басқа қалаларда да «ұялы­ның» ұрлығы көп болмаса аз емес сыңайлы. 

Пікірлер(1)

Bakytgul Salykhova (07.04.2017 17:46:43)

Қандай әдемі жазылған. Әр отбасының тағдыры жеке зерттеуді қажет ететін болар. Өкініштісі, балам үшін деп жасаған бар жақсылықтың бәрі жақсылық бола бермейтінінде.

Пікір қосу