Балаң жақсы болса, Жердің үсті жақсы

Байқоңыр дейтін қаладан ара-тұра Алматыға келіп тұратын Сағира апа жолдан қажып келсе де тосын бір әңгіме бастады.
Егемен Қазақстан
07.04.2017 3478

– Жастық шақта көрген қиыншылық өтеді де, кетеді. Құдай қартайғанда қиыншылық бермесін. Шаш ағарғанда, әсіресе, бала-шағаның жамандығын көрсетпесін. Осы күні балалары жақсы болып өскен дос-жарандарымыздың абыройы жақсы. Баяғыда арақ ішіп жүргендері де, басқасы да ұмыт қалды. Баласы жамандар көпшілікке бара алмай, ағайынмен араласа алмай, жүздері төмен болып жүр. Қай қылығымыздан осындай болдық, қай жерде қандай қателік жібердік пұшайман болып жүр. Ал ұл-қызы мейірімді болып өскендер қазір курорттардан шықпайды, санаторийлерде демалады. Туған күндеріне балалары алтын-күмістерін сыйлап, шуба кигізіп, жұрттың алдында жоғары көтеріп отыр. Іштен шыққан балаң жақсы болып өссе баяғының бәрі де ұмыт болады екен, – деді қайталап.

Пайғамбардың жасынан асқанда жүріп өткен жолынан пайым алып отырған Сағира апаның сөзі туралы түнімен ойланып шықтым. Шынында да, өзімнің азды-көпті өмірімдегі адамдардың тағдырына шолу жасадым. Жақсыдан туған жамандарды, жаманнан туған жақсылардың тізбегі көз алдыма келді. Тіпті, жақсыдан туған жақсыларды да еске алдым. Бүкіл өмірін көк бөтелкеге байлап беріп, түбіне арақ жеткен адамдардан иманды бала қалғанын, халыққа ғұмырын арнаған жандардан бір аяқ асқа алғысыз ұрпақ туылғанына да мысалдар табыла берді.

Сонда тәрбие санадан ба, ата-анадан ба? Тәрбие адамға тегінен беріле ме? Әлде ұлағатты дейтін отбасыларға оспадарсыз ұл, әдепсіз қыз сыйлаған жазмыштың өз дегені бар ма?

Мына өмірдің миллион мысалынан тұратын беттерін қанша ақтарсақ да, осы сұрақтың нақты бір ғана жауабы жоқ.

Дүниеге қорғанышсыз болып келген әр пенде сәби күнінде ата-анасының қамқорлығына өлшеусіз мұқтаж болса, қартайғанда өзі балаға айналып перзентінің мейіріміне зәру болып қалатыны Ай туғандай ақиқат.

Бірде ендігі қызығым да, қалған өмірім де – балаларым деп отырған көршім қатты күйінді. Жесір келіншек таңның атысы, күннің батысы тапқан-таянғанын ұл-қызының аузына тосып, ешкімнен кем қылмай, күндерін сарп етіп келе жатқан жан болатын.

«Е, Құдайым бала бер! Бала берсең – сана бер! Сана бермесең ала бер!» деуші еді бұрынғылар. Рас екен ғой, рас. Санасыз, тасмейір екеуіңе кеткен жастық шағым-ай, қор болған өмірім-ай, – деп зарлағанда жүрегің езіледі. «Балаң жақсы болса, Жердің үсті жақсы. Балаң жаман болса, Жердің асты жақсы», деген осындайда еске түседі екен.

Шынында да, бір өзі мықшыңдап тамағын тасып, жұмысын ел қатарлы істеп жатқан көршімнің бір рет болса да қисық қылығын, оғаш жүрісін байқамаған едік. Мінезі де бірқалыпты, көрші-қолаңға  жұғымды болатын. Бірақ, баласы да, қызы да тілазар, саусақтарының ұшын қимылдатпайтын. 26 жасында жесір қалған аналарына бір рет қолғабыс жасамақ түгілі, сәл ренжісе қырық сөз қайтарып,  көңілін жер бауырлатып тастайтын еді. Титтейінен әкеден жетім қалған балаларын аяп, мәпелеумен өткен өмірінің осындай өтемі – көңіліне жиналған бүкіл қаяуды қозғады ма, көршім сол күнге дейін ішіне жасырып келген шерін ақтара жылады... Өксіп-өксіп өз өмірін қарғап жатқан жанның жанайқайы төбе құйқамызды шымырлатты.

Дегенмен, мына өмірде бұл мысалға  мүлде керағар оқиғалар да болып жатады. Баланың қандай болып өспегі тәрбиеден дейін десең, бір биеден ала да туғанын, құла да туғанын көріп жүрген жоқпыз ба?    

«Күндіз «Еуразия» сауда орта­лы­­­ғынан сыныпта бірге оқыған қыз­ды көрдім. Сонда өзінің бутигі бар екен. Мектеп бітіргелі бірінші рет жо­лықтыруым. Біз мектепте оқы­ған жылдары жағдайлары өте ауыр тұ­ра­тын. Әкесі ішімдікке салынып кет­кен адам еді. Біздің сыныпта ыл­ғи жақ­сы отбасының балалары оқи­тын. Ата-аналары жақсы жерде жұ­мыс жа­сайтын, көпшілігі зиялы адам­дар бол­ды. Біз осы Гүлназдың әке­сі­нің қы­лығын көріп есейдік. Оған аяу­шы­лық­пен қарайтынбыз. Сол адамның қаталдығын, еренсіздігін көріп, өмірде ондай адамдардың барын ұғындық. Қашан көрсем, әкесіне:  «Папа, үйге жүріңізші»деп сүйрелеп жүретін. Бірақ ешқашан әкесі жайлы жаман айтқанын көрмеппін.

Ақыры, біз мектепті бітіретін жылы ата-анасы ажырасып кетті. Өзі, бауыры анасы үшеуі бұрынғы үйлерінде қалды. Ал әкесін Тараздағы туыстары алып кеткен-ді. Екеуміз сөйлесіп тұрсақ әкесі хабарласты ақша сұрап, қызы «Жарайды папа, ақша жіберемін, тек күн суытты ғой. Көшеде ішіп жүріп, тоңып қалмаңыз», деп шырылдайды. Аяп кеттім.

Әкелері өмірі ішуден қолы тимей, бұларға дұрыстап қарамаса да, әкесі үшін баласы шырылдаған балапан тәрізді. Білгенім, әкесі әлі күнге дейін Таразда туыстарының қолында. Ал қызы ешқашан әке мейірімін көрмесе де, оған деген перзенттік парызын жоғалтпапты. Сыныптасымды аяп, бір жағынан таңғалдым. Аяғаным – біздің сыныптағы ең жағдайы төмен отбасы болатын. Біз қалағанымызды алып, жүргенде оның асханаға баруға ақшасы болмай отыратын. Сол бір сәттің аянышты кездері көз алдыма келді. Қайран қалғаным, біреулер мейіріміне бөлеп отырған ата-аналарынан безініп жатады. Ал бұл болса, тым болмаса, мектеппен қоштасу кешіне бір көйлек сатып бере алмаған әкеден айналып тұр. Ұяда көрмеген жылылықты, қайдан алды? Не деген төзімділік? Ол қандай болса да менің әкем, мен оны жақсы көремін дегеннен танбаған қызға таңқалумен мектеп бітірген едік.

Қазір жағдайлары жақсарыпты, анасы баяғыдай осындағы бір мектепте химия пәнінің мұғалімі екен. Бауыры университет бітіріпті. Өзі шешесіне көмектесемін деп, оқу оқи алмағанын айтты. Осы оқиғадан түсінгенім, біреулерге ақылды бала береді. Бірақ кейбір ата-ана оның қадірін түсінбейді», – дейді әлеуметтік желідегі досым әрі әріптесім Ләйлім Марат.

Ал бұған енді не уәж айтамыз?! Бі­реу­лер бұл оқиғаны сараптап, анасы ақыл­ды болған ғой десіп жатты. Бала­ла­рының бүкіл балалық шағының ойранын шығарып,  аналарының тағдырын те­пкілеген әкеге деген мүлде кегі жоқ қыз­дың бұл қылығы Алланың мадағына лай­ық. «Әке-шешең жынды болса – байл­ап бақ» деген тәмсілдің бүгінгі мысалы ғой бұл.

Сондықтан да бақытқа бастайтын есік біреу ғана емес. Тағдырымыздың тармақтары сияқты, бақыттың да жұмақтай бөлмелері бар. Ал оның бір кілті – балаңның қолында, мейірімнің уысында.

Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2017

ОҚО-да биыл жалпы өңірлік өнім көлемі 1 340 491 млн. теңгені құрады

18.11.2017

Үкімет басшысы Жамбыл өңірінің жай-күйімен танысты

18.11.2017

Атырауда ақын Өтеген Оралбаевтың шығармашылық кеші өтті

18.11.2017

Өзге ұлт өкілдері де латын қаріпті көне кітаптарды ұстап көрді

18.11.2017

Оңтүстікте он айда өнеркәсіп кәсіпорындарымен 684 млн теңгеге жуық өнім өндірілді

18.11.2017

ОҚО-да орташа жалақы мөлшері 101 мың теңгеден асқан

18.11.2017

Төрт дүркін чемпион дүркіретіп той берді

17.11.2017

Әбдіқалықованың төрағалығымен Мемлекеттік наградалар жөніндегі комиссияның отырысы өтті

17.11.2017

Сағынтаев оңтүстік өңірлердің аграршыларымен кездесті

17.11.2017

ОҚО әкімі жазушы-драматург Дулат Исабековпен кездесті

17.11.2017

Үкімет басшысы Жамбылдағы минералды тыңайтқыштар зауытына барды

17.11.2017

«Нұр Отан» партиясында «Көш көлікті болсын» акциясы өтті

17.11.2017

Қыздар университетінің студенті гран-при иегері атанды

17.11.2017

Түлкібаста биыл 31 өндірістік кооператив құрылды

17.11.2017

Назарбаев «Royal Dutch Shell» концернінің бас атқарушы директорымен кездесті

17.11.2017

ТМД-ға мүше мемлекеттердің жастар ісі жөніндегі Кеңесінің отырысы өтті

17.11.2017

Динара Сәдуақасова БҰҰ Балалар қорының Қазақстандағы елшісі болып жарияланады

17.11.2017

Лос-Анжелесте Қазақстан мәдениеті мен киносының күндері өтеді

17.11.2017

ОҚО бала туу мен табиғи өсім бойынша республикада көш бастап келеді

17.11.2017

Бақытжан Сағынтаев жұмыс сапарымен Жамбыл облысына барды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ, кинотанушы

Коммерциялық кино: ақша һәм арзан күлкі

Немістің атақты кино теоретигі Зигфрид Кракауэрдің «Коммерциялық кино мен көпшілік психологиясы өзара байланысты және ол спираль тек­тес болып келеді» деген пікірі бар. Шынында да, коммерциялық ки­но мен  көпшілік, яғни көрермен пси­хологиясының арасында қандай байланыс бар?   

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Зардабын қателіктің тартқан білер

Кез келген адам шешімі күрде­леніп, бірнеше сот процестеріне ұласатын дауға басын сұға қой­май­ды. Одан өзіне пайда жоқ екенін де біледі. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Күйгелектік қадірді кетіреді

«Қоғамда болып жатқан терең өзгерістерге байланысты біздің тарихқа қайтадан үңіліп, сол кездерден бүгінгі күннің проблемаларынан шығудың жолын іздеп, болашаққа сабақ алуымыз керек», деген еді Президент Н.Назарбаев өзінің «Тарих толқынында» кітабында. Тарихтан сабақ алу – қай заманда болса да күшін жоймайтын, ескірмейтін маңызды мәселе.        G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                   Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : DonateЗакрыть

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Тілде буын жоқ...

Көп сөйлейміз. Көпіріп. Әңгі­ме­­ні көп айтамыз. Тіл безеп. Ше­шенсиміз. Көсемсиміз. Кеуде ұра­мыз. Біз білеміз дейміз. Біздікі ғана дұрыс. Өзгелердікі сандырақ. Біз ба­тырмыз. Біз ақынбыз. Біздей данышпан халық жоқ. Осының бәрі рас па екен өзі?..

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Түрлі өмірді бастан кешу мүмкіндігі

Оны адамға кітап қана бере алады

Тағы да оқу

Пікірлер(1)

Bakytgul Salykhova (07.04.2017 17:46:43)

Қандай әдемі жазылған. Әр отбасының тағдыры жеке зерттеуді қажет ететін болар. Өкініштісі, балам үшін деп жасаған бар жақсылықтың бәрі жақсылық бола бермейтінінде.

Пікір қосу