Балаң жақсы болса, Жердің үсті жақсы

Байқоңыр дейтін қаладан ара-тұра Алматыға келіп тұратын Сағира апа жолдан қажып келсе де тосын бір әңгіме бастады.
Егемен Қазақстан
07.04.2017 4140

– Жастық шақта көрген қиыншылық өтеді де, кетеді. Құдай қартайғанда қиыншылық бермесін. Шаш ағарғанда, әсіресе, бала-шағаның жамандығын көрсетпесін. Осы күні балалары жақсы болып өскен дос-жарандарымыздың абыройы жақсы. Баяғыда арақ ішіп жүргендері де, басқасы да ұмыт қалды. Баласы жамандар көпшілікке бара алмай, ағайынмен араласа алмай, жүздері төмен болып жүр. Қай қылығымыздан осындай болдық, қай жерде қандай қателік жібердік пұшайман болып жүр. Ал ұл-қызы мейірімді болып өскендер қазір курорттардан шықпайды, санаторийлерде демалады. Туған күндеріне балалары алтын-күмістерін сыйлап, шуба кигізіп, жұрттың алдында жоғары көтеріп отыр. Іштен шыққан балаң жақсы болып өссе баяғының бәрі де ұмыт болады екен, – деді қайталап.

Пайғамбардың жасынан асқанда жүріп өткен жолынан пайым алып отырған Сағира апаның сөзі туралы түнімен ойланып шықтым. Шынында да, өзімнің азды-көпті өмірімдегі адамдардың тағдырына шолу жасадым. Жақсыдан туған жамандарды, жаманнан туған жақсылардың тізбегі көз алдыма келді. Тіпті, жақсыдан туған жақсыларды да еске алдым. Бүкіл өмірін көк бөтелкеге байлап беріп, түбіне арақ жеткен адамдардан иманды бала қалғанын, халыққа ғұмырын арнаған жандардан бір аяқ асқа алғысыз ұрпақ туылғанына да мысалдар табыла берді.

Сонда тәрбие санадан ба, ата-анадан ба? Тәрбие адамға тегінен беріле ме? Әлде ұлағатты дейтін отбасыларға оспадарсыз ұл, әдепсіз қыз сыйлаған жазмыштың өз дегені бар ма?

Мына өмірдің миллион мысалынан тұратын беттерін қанша ақтарсақ да, осы сұрақтың нақты бір ғана жауабы жоқ.

Дүниеге қорғанышсыз болып келген әр пенде сәби күнінде ата-анасының қамқорлығына өлшеусіз мұқтаж болса, қартайғанда өзі балаға айналып перзентінің мейіріміне зәру болып қалатыны Ай туғандай ақиқат.

Бірде ендігі қызығым да, қалған өмірім де – балаларым деп отырған көршім қатты күйінді. Жесір келіншек таңның атысы, күннің батысы тапқан-таянғанын ұл-қызының аузына тосып, ешкімнен кем қылмай, күндерін сарп етіп келе жатқан жан болатын.

«Е, Құдайым бала бер! Бала берсең – сана бер! Сана бермесең ала бер!» деуші еді бұрынғылар. Рас екен ғой, рас. Санасыз, тасмейір екеуіңе кеткен жастық шағым-ай, қор болған өмірім-ай, – деп зарлағанда жүрегің езіледі. «Балаң жақсы болса, Жердің үсті жақсы. Балаң жаман болса, Жердің асты жақсы», деген осындайда еске түседі екен.

Шынында да, бір өзі мықшыңдап тамағын тасып, жұмысын ел қатарлы істеп жатқан көршімнің бір рет болса да қисық қылығын, оғаш жүрісін байқамаған едік. Мінезі де бірқалыпты, көрші-қолаңға  жұғымды болатын. Бірақ, баласы да, қызы да тілазар, саусақтарының ұшын қимылдатпайтын. 26 жасында жесір қалған аналарына бір рет қолғабыс жасамақ түгілі, сәл ренжісе қырық сөз қайтарып,  көңілін жер бауырлатып тастайтын еді. Титтейінен әкеден жетім қалған балаларын аяп, мәпелеумен өткен өмірінің осындай өтемі – көңіліне жиналған бүкіл қаяуды қозғады ма, көршім сол күнге дейін ішіне жасырып келген шерін ақтара жылады... Өксіп-өксіп өз өмірін қарғап жатқан жанның жанайқайы төбе құйқамызды шымырлатты.

Дегенмен, мына өмірде бұл мысалға  мүлде керағар оқиғалар да болып жатады. Баланың қандай болып өспегі тәрбиеден дейін десең, бір биеден ала да туғанын, құла да туғанын көріп жүрген жоқпыз ба?    

«Күндіз «Еуразия» сауда орта­лы­­­ғынан сыныпта бірге оқыған қыз­ды көрдім. Сонда өзінің бутигі бар екен. Мектеп бітіргелі бірінші рет жо­лықтыруым. Біз мектепте оқы­ған жылдары жағдайлары өте ауыр тұ­ра­тын. Әкесі ішімдікке салынып кет­кен адам еді. Біздің сыныпта ыл­ғи жақ­сы отбасының балалары оқи­тын. Ата-аналары жақсы жерде жұ­мыс жа­сайтын, көпшілігі зиялы адам­дар бол­ды. Біз осы Гүлназдың әке­сі­нің қы­лығын көріп есейдік. Оған аяу­шы­лық­пен қарайтынбыз. Сол адамның қаталдығын, еренсіздігін көріп, өмірде ондай адамдардың барын ұғындық. Қашан көрсем, әкесіне:  «Папа, үйге жүріңізші»деп сүйрелеп жүретін. Бірақ ешқашан әкесі жайлы жаман айтқанын көрмеппін.

Ақыры, біз мектепті бітіретін жылы ата-анасы ажырасып кетті. Өзі, бауыры анасы үшеуі бұрынғы үйлерінде қалды. Ал әкесін Тараздағы туыстары алып кеткен-ді. Екеуміз сөйлесіп тұрсақ әкесі хабарласты ақша сұрап, қызы «Жарайды папа, ақша жіберемін, тек күн суытты ғой. Көшеде ішіп жүріп, тоңып қалмаңыз», деп шырылдайды. Аяп кеттім.

Әкелері өмірі ішуден қолы тимей, бұларға дұрыстап қарамаса да, әкесі үшін баласы шырылдаған балапан тәрізді. Білгенім, әкесі әлі күнге дейін Таразда туыстарының қолында. Ал қызы ешқашан әке мейірімін көрмесе де, оған деген перзенттік парызын жоғалтпапты. Сыныптасымды аяп, бір жағынан таңғалдым. Аяғаным – біздің сыныптағы ең жағдайы төмен отбасы болатын. Біз қалағанымызды алып, жүргенде оның асханаға баруға ақшасы болмай отыратын. Сол бір сәттің аянышты кездері көз алдыма келді. Қайран қалғаным, біреулер мейіріміне бөлеп отырған ата-аналарынан безініп жатады. Ал бұл болса, тым болмаса, мектеппен қоштасу кешіне бір көйлек сатып бере алмаған әкеден айналып тұр. Ұяда көрмеген жылылықты, қайдан алды? Не деген төзімділік? Ол қандай болса да менің әкем, мен оны жақсы көремін дегеннен танбаған қызға таңқалумен мектеп бітірген едік.

Қазір жағдайлары жақсарыпты, анасы баяғыдай осындағы бір мектепте химия пәнінің мұғалімі екен. Бауыры университет бітіріпті. Өзі шешесіне көмектесемін деп, оқу оқи алмағанын айтты. Осы оқиғадан түсінгенім, біреулерге ақылды бала береді. Бірақ кейбір ата-ана оның қадірін түсінбейді», – дейді әлеуметтік желідегі досым әрі әріптесім Ләйлім Марат.

Ал бұған енді не уәж айтамыз?! Бі­реу­лер бұл оқиғаны сараптап, анасы ақыл­ды болған ғой десіп жатты. Бала­ла­рының бүкіл балалық шағының ойранын шығарып,  аналарының тағдырын те­пкілеген әкеге деген мүлде кегі жоқ қыз­дың бұл қылығы Алланың мадағына лай­ық. «Әке-шешең жынды болса – байл­ап бақ» деген тәмсілдің бүгінгі мысалы ғой бұл.

Сондықтан да бақытқа бастайтын есік біреу ғана емес. Тағдырымыздың тармақтары сияқты, бақыттың да жұмақтай бөлмелері бар. Ал оның бір кілті – балаңның қолында, мейірімнің уысында.

Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.05.2018

Солтүстік Қазақстан облысы мен «CLAAS» компаниясы меморандумға қол қойды

20.05.2018

Торғайдағы Ахмет Байтұрсынов туған үй жөнделетін болды

20.05.2018

Қостанай облысында 18-ші өрт сөндіру бекеті ашылды

20.05.2018

Қостанай қаласы «мерейлі отбасын» таңдады

20.05.2018

Батыс Қазақстан мен Астана әріптестік туралы меморандумға қол қойды

20.05.2018

Каспий жағалауында суға шомылу маусымына байланысты үгіт-насихат жұмыстары жүргізілді

20.05.2018

Ақтөбе және Орынбор облыстары ресми делегацияларының кездесуі өтті

20.05.2018

Павлодарда партиялық жоба аясында IT-орталық ашылады

20.05.2018

Екібастұздағы «Шығыс» кенішіне «Liebherr R-976 Litronic» экскаваторы әкелінді

20.05.2018

Павлодарда Медиаторлардың республикалық форумы өтті

20.05.2018

Павлодарда ауыл шаруашылық жерлері электронды картаға түсіріледі

20.05.2018

Павлодарда жүргізушілердің төленбеген көлік салығы 670 миллион теңгеге жеткен

20.05.2018

Хорватия Астанада дипломатиялық өкілдік ашпақ

20.05.2018

Самал Еслямова Канн кинофестивалінде үздік актриса атанды

20.05.2018

20 мамырға арналған ауа райы

20.05.2018

ҚарМУ-да «Рухани жаңғыру» бағдарламасын жүзеге асыру барысын талқылады

19.05.2018

АЭФ-2018 аясында жаһандық трансформация жағдайындағы азаматтық қоғам институттарының рөлі талқыланды

19.05.2018

Қазақстандық сарапшылар ғаламдық дамудың басты бес мегатренді туралы пікір білдірді

19.05.2018

Н. Назарбаев атап өткен бес мегатренд АЭФ-2018 алаңдарында кеңінен талқылануда

19.05.2018

QazaqGeography «Қазақстандық ұлттық географиялық қоғамының» кезектен тыс съезі өз жұмысын бастады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Оразаның нығметі

«Зор сүйінші айтайын, Мұсылман болып туғанға. Ислам дінін қуғанға...» деп Майлықожа бабамыз жырлағандай, исламды дінім, Мұхаммедті пайғамбарым деп таныған мүміндер үшін қасиетті рамазан айы туды. Аллаға бойұсынушы қауым бұл айды «Айлардың сұлтаны» деп ерекше әспет­тесе, үлкен сахаба Абдулла Аббас «күн­­дердің қайырлысы – жұма, айлардың қайыр­лысы – рамазан» деген екен.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жол апатын азайту жүргізуші мәдениетіне байланысты

Өткенде екі көлік соқтығысып қал­ды. Олар көшенің бағдаршамы жоқ қиылысында бір-біріне жол бермеген. Содан екі жүргізуші бірін-бірі кінәлап жатыр. 

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Қазақ қызы осындай

Ұлттық дүниетаным ілімінде халық­тың гүлі қазақ қызының болмысына, әдеп-ілтипатына, сұлулық, ізеттілік қасиеттеріне қатысты «Қызда оттай ыстық мейір бар», «Қызда 40 періште бар», «Қызда 40 көліктік бақыт бар», «Қыздың қабағында құт бар», «Қыз назы 40 кісіні мас қылады», «Қыз 40 істің қисынын біледі», «Бұрынғының қыздары бармағының шұңқырындағы асқа тояды» дейтін сұлулықтың тұңғиық сырларын мәлімдейтін інжу-маржан ойлар, толғамдар, лала лебіздер бар.

Тағы да оқу

Пікірлер(1)

Bakytgul Salykhova (07.04.2017 17:46:43)

Қандай әдемі жазылған. Әр отбасының тағдыры жеке зерттеуді қажет ететін болар. Өкініштісі, балам үшін деп жасаған бар жақсылықтың бәрі жақсылық бола бермейтінінде.

Пікір қосу